Kiến tạo môi trường để doanh nghiệp nhỏ và vừa chủ động lớn mạnh

Bước ngoặt thể chế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá

Chiều ngày 29/10, thảo luận về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, các đại biểu Quốc hội đánh giá cao tư duy đổi mới, chính sách đột phá trong dự thảo do Bộ Trưởng Bộ Tài chính trình bày từ kiến tạo môi trường phát triển, mở rộng khả năng tiếp cận vốn đến tạo thị trường cho doanh nghiệp.

Tán thành cao việc ban hành Luật, đại biểu Phan Thị Thùy Linh (đoàn Thanh Hóa) ghi nhận nhiều đổi mới của dự thảo, nhấn mạnh đóng góp của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với việc làm, sinh kế và ổn định xã hội. “Bên cạnh việc ‘trải thảm đỏ’ để đón đại bàng, chúng ta cũng cần tạo điều kiện để hàng triệu ‘chim sẻ’ của nền kinh tế có cơ hội được lớn mạnh và phát triển”, đại biểu nêu rõ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại phiên họp Quốc hội chiều 29/10/2026. Ảnh: Đức Thanh

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Anh Tuấn (đoàn TP. Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, các cơ chế, chính sách được đề xuất tại dự thảo Luật mang tính toàn diện hơn, huy động nguồn lực xã hội, nguồn lực Nhà nước, kể cả những cơ chế rất đặc biệt, với kỳ vọng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ lớn mạnh hơn.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn TP. Hồ Chí Minh) đánh giá, dự án Luật được chuẩn bị công phu, bài bản, tham vấn rộng rãi cộng đồng doanh nghiệp, đáp ứng những mong mỏi lớn của doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hộ kinh doanh.

Về nội dung cụ thể, đại biểu đánh giá cao chính sách cấp tín dụng dựa trên phương án kinh doanh, doanh thu, dòng tiền, dữ liệu giao dịch, đa dạng hóa tài sản bảo đảm và phát triển hạ tầng thông tin tín dụng. Theo đại biểu, đây là hướng tiếp cận đúng với nhu cầu của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Để chủ trương trở thành cơ chế thực thi rõ ràng, đại biểu đề nghị giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước chủ trì tham mưu, tổ chức thực hiện các nội dung thuộc lĩnh vực tín dụng, thông tin tín dụng và các mô hình tài chính thuộc thẩm quyền.

Đại biểu cũng rất ủng hộ quy định dành tối thiểu 20% tổng giá trị các gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia, cùng cơ chế dành các gói thầu không quá 20 tỷ đồng cho nhóm doanh nghiệp này.

Đối với chuyển đổi từ hộ kinh doanh, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) đánh giá, quy định cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong một ngày làm việc là cải cách đáng ghi nhận. Đại biểu đề nghị liên thông thủ tục đăng ký, thuế và cấp phép chuyên ngành, bảo đảm chuyển tiếp

hóa đơn, chứng từ, hợp đồng. “Quy định trong 1 ngày phải cấp giấy chứng nhận chỉ thực sự có ý nghĩa khi ngày tiếp theo cơ sở vẫn bán được hàng, xuất được hóa đơn và thực hiện được hợp đồng”, đại biểu lưu ý.

Không hỗ trợ tràn lan, tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, theo tinh thần tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, mục tiêu xuyên suốt khi xây dựng dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là không hỗ trợ tràn lan, mà tạo môi trường để dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, đáp ứng yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới.

Về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ trưởng làm rõ, dự thảo quy định mức lao động bình quân năm liền kề là 300 người, tổng nguồn vốn tối đa là 150 tỷ đồng hoặc doanh thu 400 tỷ đồng. Tiêu chí lao động là bắt buộc; đồng thời, doanh nghiệp cần đáp ứng một trong hai tiêu chí về doanh thu hoặc tổng nguồn vốn. Các ngưỡng này được tính toán căn cứ tốc độ phát triển GDP, chỉ số lạm phát và tham khảo thông lệ quốc tế. Đây là mức tối đa trong Luật; Chính phủ được giao quy định cụ thể phù hợp từng ngành nghề.

Về thuế, Bộ trưởng cho biết, dự thảo quy định thời gian hỗ trợ 3 năm từ khi doanh nghiệp có giấy phép hoạt động, kế thừa Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội. Khi mới bắt đầu, doanh nghiệp rất khó khăn, cần có thời hạn 3 năm để “thích ứng, tồn tại và phát triển”. Đồng thời, chính sách cũng khuyến khích doanh nghiệp phải phát triển, tạo động lực cho hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp và thành lập doanh nghiệp mới.

Đối với mặt bằng, dự thảo cho phép UBND cấp tỉnh báo cáo HĐND đầu tư hạ tầng khu, cụm công nghiệp để dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bộ trưởng khẳng định, đây là chính sách mở rộng, tiếp nối hiệu quả của Nghị quyết số 198/2025/QH15. Từ khi Nghị quyết có hiệu lực, đã có 110 khu công nghiệp dành đất có đầy đủ hạ tầng để thu hút doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bộ trưởng nhấn mạnh, việc cắt giảm thủ tục hành chính được triển khai quyết liệt, giảm thời gian tuân thủ 53%, giảm chi phí 54%. Dự thảo tiếp tục khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin, cơ sở dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để giảm chi phí tuân thủ.

Thống nhất rất cao với ý kiến doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường còn khó khăn, Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu, báo cáo Chính phủ về chính sách đặc thù xử lý các mã số thuế tồn đọng, trong đó có những nội dung thuộc thẩm quyền Quốc hội về xóa tiền thuế môn bài, miễn tiền phạt, tiền chậm nộp.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đã chỉ đạo các cơ quan đăng ký doanh nghiệp: khi doanh nghiệp đã “sạch” nghĩa vụ tài chính, thủ tục giải thể hoặc đóng cửa doanh nghiệp chỉ thực hiện trong vòng 12 tiếng đồng hồ. Hiện nay, việc này đang được triển khai rất tốt, Bộ trưởng cho hay.