Kiến trúc xanh - xu hướng tất yếu của đô thị tương lai

Tòa nhà Ecohome 3 (Hà Nội), đạt chứng nhận công trình xanh EDGE. Ảnh TL (1)

Lợi ích từ công trình xanh

Thời gian qua, Hà Nội rất chú trọng đến việc thúc đẩy phát triển công trình xanh, hướng tới xây dựng đô thị thông minh bền vững. Điển hình, nhiều công trình xanh đã được đầu tư xây dựng, tiêu biểu như công trình Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, Tổ hợp công nghệ cao và Trung tâm R&D Samsung; Trường liên cấp Genesis; Dự án Ecohome3…

Là người sử dụng công trình xanh, bà Phan Thị Minh Huệ, cư dân của tòa nhà Ecohome 3 (Hà Nội), đạt chứng nhận công trình xanh EDGE bày tỏ: “Hàng tháng, gia đình tôi giảm được gần 30% tiền điện, nước so với công trình thông thường. Chắc chắn sẽ ngày càng có nhiều người lựa chọn giống tôi để các thành viên trong gia đình được sống, làm việc và học tập trong những môi trường an toàn, tốt cho sức khỏe thể chất và tinh thần”, bà Huệ chia sẻ.

KTS Phạm Thanh Tùng, Chánh văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cho biết, khái niệm kiến trúc xanh có nhiều định nghĩa nhưng có thể hiểu đơn giản là một cách tiếp cận mới trong xây dựng nhằm giảm thiểu tác động của các công trình đối với tự nhiên và con người, cố gắng tiết kiệm nguồn năng lượng thiên nhiên, bảo vệ tài nguyên đất, nước, không khí bằng cách lựa chọn vật liệu thân thiện với môi trường. “Trong bối cảnh các nguồn tài nguyên thiên nhiên đang dần cạn kiệt, biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, kiến trúc xanh mang lại lợi ích to lớn cho xã hội và là xu hướng thiết kế của thời đại”, KTS Phạm Thanh Tùng nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, chi phí đầu tư ban đầu cho công trình xanh chỉ cao hơn 1-5% so với công trình thông thường, nhưng thời gian hoàn vốn trung bình từ 3-5 năm nhờ tiết kiệm chi phí vận hành điện, nước và bảo trì. Hơn thế, việc đạt các chứng nhận xanh như EDGE, LEED, Lotus hay Green Mark còn mở ra cơ hội tiếp cận tín dụng ưu đãi, vốn xanh và trái phiếu bền vững.

Bà Đỗ Ngọc Diệp, Quản lý Chương trình công trình xanh, công trình thích ứng rủi ro biến đổi khí hậu Việt Nam, Tổ chức tài chính quốc tế (IFC) thẳng thắn nhìn nhận: Công trình đạt chứng chỉ xanh cần đạt được nhiều tiêu chí về nước, năng lượng, vật liệu, chất lượng không khí trong nhà, thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý công trình sau khi đưa vào vận hành… Chủ đầu tư khi mới tiếp cận, nếu chọn lựa đơn vị tư vấn uy tín, có kinh nghiệm thì sẽ có mức giá cả tốt, còn nếu không sẽ được đưa ra mức giá… “trên trời”.

Từ thực tiễn đã thực hiện nhiều công trình xanh trong nước, các chuyên gia, DN kiến nghị Bộ Xây dựng nên mạnh dạn cần ban hành hệ thống tiêu chí, tiêu chuẩn công trình xanh tích hợp từ các bộ tiêu chí nước ngoài đang áp dụng phù hợp với đặc điểm của Việt Nam. Các nhà đầu tư đã có đủ kiến thức, kinh nghiệm để tham mưu cho Bộ về nội dung các bộ tiêu chí, tiêu chuẩn này. Ông Luyện Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất, nên áp dụng bắt buộc công trình xanh cho các dự án đầu tư công như trường học, bệnh viện, đồng thời khuyến khích tư nhân bằng ưu đãi thuế, tín dụng, hoặc cộng điểm khi đấu thầu.

Bảo đảm tính pháp lý để phát triển bền vững

Trong những năm vừa qua, tốc độ đô thị hóa của TP Hà Nội nhanh và mạnh mẽ, sự bùng nổ dân số do gia tăng dân số cơ học kèm theo nhu cầu phát triển các công trình cao tầng (gồm nhà ở, các công trình thương mại dịch vụ) và các công trình nhà ở tại TP Hà Nội đã đem tới các mặt trái của đô thị hóa. Các đô thị lớn nhà Hà Nội luôn cần phát triển công trình xanh.

Để khuyến khích phát triển công trình xanh, ông Hoàng Minh Lâm, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp, Sở Công Thương Hà Nội cho biết, thành phố đang triển khai chương trình công nhận danh hiệu năng lượng xanh cho các cơ sở công nghiệp và công trình xây dựng. Đây là hướng đi thể hiện quyết tâm của thành phố trong việc thúc đẩy hoạt động phát triển bền vững nói chung.

Theo ông Hoàng Minh Lâm, để Thủ đô Hà Nội phát triển công trình xanh, hạ tầng đô thị thông minh. Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, có quy định cụ thể, chi tiết hơn về tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình công trình xanh. Bên cạnh đó, cần tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cho kiến trúc sư, kỹ sư, nhà thầu, người làm quản lý dự án về công trình xanh.

Trong khi đó, TS Ngô Thế Vinh cho rằng, cần nghiên cứu, ban hành lộ trình áp dụng cơ chế đầu tư xây dựng công trình xanh đối với một số loại hình công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Ngoài ra, cần có các chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho các chủ đầu tư xây dựng công trình xanh, từ đó tạo môi trường đầu tư thuận lợi.

Từ kinh nghiệm thực tế, Giám đốc Quản lý thiết kế Công ty cổ phần Đầu tư Văn Phú (Văn Phú Invest) Nguyễn Chiến Hữu mong muốn, Bộ Xây dựng sẽ sớm tháo gỡ các quy định về tiêu chuẩn vật liệu để DN thuận lợi trong đầu tư, lựa chọn vật liệu xanh. Cùng với đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về công trình xanh để nâng cao nhận thức, hiểu biết của xã hội, tạo động lực để đầu tư vào công trình xanh.

Để kiến trúc xanh thực chất đi vào đời sống cần có những hướng dẫn, quy định hay khuyến khích cụ thể từ Nhà nước. Chỉ khi đó, mục tiêu chính không chỉ là “xanh” trên giấy mà còn hoạt động hiệu quả, phát thải thấp và trở thành điểm nhấn cho phát triển đô thị bền vững.

Triệu Tâm