Kinh nghiệm rút ra sau khi tham gia hỗ trợ Venezuela khắc phục hậu quả động đất

Luôn sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ

Phóng viên (PV): Những kết quả nổi bật của đoàn QĐND Việt Nam trong quá trình hỗ trợ Venezuela khắc phục hậu quả động đất là gì, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước và chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, đoàn công tác của QĐND Việt Nam (gồm 82 cán bộ, chiến sĩ) và đoàn của lực lượng Công an Việt Nam đã sang Venezuela giúp nước bạn khắc phục hậu quả động đất. Hai đoàn triển khai nhiệm vụ theo kế hoạch, phối hợp chặt chẽ với lực lượng sở tại và các đội cứu hộ quốc tế tổ chức tìm kiếm cứu nạn (TKCN).

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ, Phó cục trưởng Cục Cứu hộ - Cứu nạn, Bộ Tổng Tham mưu. Ảnh: HOÀNG VŨ

Ngay sau khi đến bang La Guaira, chúng tôi tổ chức khảo sát hiện trường tại khu vực Playa Grande, nhanh chóng triển khai các mũi tìm kiếm. Cán bộ, chiến sĩ làm việc liên tục từ sáng sớm đến tối muộn; khi có thông tin nghi còn dấu hiệu sự sống, các thành viên sẵn sàng làm việc xuyên đêm. Với sự nỗ lực cao nhất, lực lượng QĐND Việt Nam đã trực tiếp và phối hợp đưa 57 thi thể nạn nhân ra khỏi các công trình đổ sập, bàn giao cho chính quyền và gia đình. Bộ phận quân y tổ chức khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho người dân sở tại. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đoàn giữ vững kỷ luật, bảo đảm an toàn tuyệt đối, để lại nhiều tình cảm tốt đẹp trong lòng nhân dân và chính quyền Venezuela.

PV: Công tác chuẩn bị lực lượng, trang thiết bị và bảo đảm hậu cần cho nhiệm vụ được tiến hành như thế nào, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Ngay sau khi nhận được thông tin về thảm họa động đất tại Venezuela, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương đánh giá tình hình, tham mưu phương án cử lực lượng sang hỗ trợ nước bạn. Do thời gian chuẩn bị gấp, hành trình xa, khối lượng trang bị lớn nên mọi nội dung đều được triển khai đồng bộ, rất khẩn trương và chặt chẽ đến từng cá nhân, từng bộ phận. Đoàn gồm lực lượng chỉ huy, công binh cứu sập, quân y, huấn luyện viên và chó nghiệp vụ cùng các thành phần bảo đảm. Trong lực lượng tham gia lần này, nhiều đồng chí đã trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ cứu hộ quốc tế tại Thổ Nhĩ Kỳ và Myanmar nên đã có kinh nghiệm thực tiễn.

Lực lượng của Quân đội nhân dân Việt Nam tìm kiếm người bị vùi lấp tại khu vực Playa Grande, bang La Guaira (Venezuela). Ảnh: HOÀNG VŨ

Đoàn mang theo những thiết bị tìm kiếm hiện đại như ra đa xuyên tường, máy dò hình ảnh, âm thanh cùng các phương tiện khoan cắt, banh phá, kê kích, trang bị bảo hộ và vật tư quân y. Chuyến bay đầu tiên vận chuyển hàng chục tấn trang thiết bị và hàng cứu trợ. Nhờ chuẩn bị chu đáo, ngay sau khi ổn định nơi đóng quân, đoàn đã nhanh chóng hiệp đồng với lực lượng sở tại để triển khai nhiệm vụ.

Nắm chắc tình hình để có phương án khoa học, tối ưu

PV: Trước phạm vi thiệt hại rộng, nhiều nạn nhân bị vùi lấp, đoàn đã tổ chức chỉ huy và xác định khu vực ưu tiên tìm kiếm như thế nào?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Khu vực Playa Grande có địa hình phức tạp với nhiều công trình cao tầng xây dựng trên sườn dốc. Khi động đất xảy ra, nhiều tòa nhà đổ sập hoàn toàn, các khối bê tông và kết cấu thép chồng đè lên nhau, tiềm ẩn nguy cơ sập đổ thứ cấp rất cao. Sau khi khảo sát hiện trường và tiếp nhận thông tin từ phía Venezuela, đoàn tổ chức ngay 5 đội tìm kiếm trên khu vực rộng khoảng 2,2km².

Đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam trao quà là tiền công tác phí của các thành viên ủng hộ nước bạn. Ảnh: HOÀNG VŨ

Việc xác định khu vực ưu tiên được thực hiện trên cơ sở tổng hợp nhiều nguồn thông tin, gồm dữ liệu do lực lượng sở tại và thân nhân của nạn nhân cung cấp; kết quả đánh hơi của chó nghiệp vụ; tín hiệu từ ra đa xuyên tường, thiết bị dò âm thanh, hình ảnh; đồng thời đánh giá khả năng tiếp cận và mức độ an toàn của công trình. Chó nghiệp vụ có nhiệm vụ khoanh vùng ban đầu, các thiết bị kỹ thuật kiểm chứng tín hiệu, sau đó, lực lượng công binh lựa chọn phương án tiếp cận tối ưu.

Quá trình thực hiện nhiệm vụ, có những đêm, lực lượng Việt Nam phối hợp với các đội cứu hộ quốc tế làm việc liên tục dưới mưa lớn đến sáng. Tuy nhiên, chúng tôi luôn quán triệt cán bộ, chiến sĩ phải bình tĩnh, cẩn trọng, tuyệt đối không nóng vội. Mong muốn tìm được nạn nhân luôn phải đi cùng với đánh giá khoa học và bảo đảm an toàn.

PV: Việc tìm kiếm trong các công trình đổ sập, kết cấu không ổn định và vẫn còn dư chấn đặt ra những yêu cầu gì về nghiệp vụ và bảo đảm an toàn, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Tôi từng chỉ huy lực lượng QĐND Việt Nam làm nhiệm vụ tại Thổ Nhĩ Kỳ và Myanmar, nhưng có thể nói, Venezuela là địa bàn khó khăn và nguy hiểm nhất. Các công trình cao tầng bị sập tạo thành những khối bê tông khổng lồ chồng chất lên nhau, nhiều cấu kiện treo lơ lửng trong khi dư chấn vẫn tiếp diễn. Chỉ một thao tác khoan, cắt thiếu chính xác cũng có thể làm kết cấu mất ổn định, gây sập đổ thứ cấp, đe dọa trực tiếp tính mạng lực lượng cứu hộ. Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết nắng nóng khiến thi thể nạn nhân phân hủy nhanh, nhiều chỗ đặc quánh mùi tử khí. Có thời điểm, cán bộ, chiến sĩ phải đeo ba lớp khẩu trang, bôi thêm dầu gió nhưng cũng chỉ có thể làm việc khoảng 10-15 phút rồi phải thay ca, thế mà vẫn có một số đồng chí bị choáng, phải nhanh chóng đưa ra khu vực thông thoáng để hồi phục sức khỏe.

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ quán triệt nhiệm vụ cho cán bộ, chiến sĩ tại bang La Guaira (Venezuela). Ảnh: HOÀNG VŨ

Trong điều kiện đó, trước khi đưa lực lượng vào hiện trường, người chỉ huy phải tổ chức trinh sát kỹ lưỡng, đánh giá kết cấu công trình, xác định đường vào, đường rút, bố trí lực lượng cảnh giới và thống nhất tín hiệu báo động. Các tổ luôn duy trì liên lạc, thay ca hợp lý và tuyệt đối chấp hành mệnh lệnh chỉ huy.

Chúng tôi xác định, khi đã phát hiện vị trí có nạn nhân thì phải nỗ lực cao nhất để đưa nạn nhân ra ngoài. Tuy nhiên, quyết tâm không đồng nghĩa với mạo hiểm, bởi bảo đảm an toàn cho lực lượng cứu hộ cũng chính là điều kiện tiên quyết để hoàn thành nhiệm vụ.

Rất cần sự đồng bộ, chuyên nghiệp

PV: Theo đồng chí, qua thực tế tham gia TKCN tại Venezuela, những lực lượng và phương tiện nào phát huy hiệu quả cao nhất? Nội dung nào cần tiếp tục đầu tư trong thời gian tới?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Thực tiễn cho thấy, không có một phương tiện hay lực lượng riêng lẻ nào có thể giải quyết toàn bộ yêu cầu của nhiệm vụ TKCN trong thảm họa lớn. Hiệu quả tìm kiếm là kết quả của sự hiệp đồng chặt chẽ giữa công binh cứu sập, chó nghiệp vụ, các thiết bị dò tìm hiện đại và lực lượng quân y.

Trang bị hiện đại có vai trò rất quan trọng, nhưng thiết bị chỉ cung cấp dữ liệu. Muốn biến những tín hiệu đó thành phương án cứu hộ hiệu quả thì người chỉ huy và lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ phải nắm hiện trường, phân tích kết cấu công trình, đánh giá nguy cơ và lựa chọn đúng phương án tiếp cận.

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ trao đổi với lực lượng tìm kiếm cứu nạn của Venezuela. Ảnh: HOÀNG VŨ

Thời gian tới cần tiếp tục đầu tư đồng bộ các trang bị dò tìm, cắt phá, kê kích, thông tin liên lạc và phương tiện bảo hộ hiện đại. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là xây dựng lực lượng cứu hộ chuyên sâu, trong đó, mỗi cán bộ, chiến sĩ đều làm chủ trang bị, thành thạo kỹ năng và phối hợp nhịp nhàng trong mọi tình huống.

PV: Những kinh nghiệm từ thực hiện nhiệm vụ cứu trợ sau động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ và Myanmar đã được vận dụng như thế nào tại Venezuela, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Mỗi quốc gia có điều kiện địa hình, khí hậu và đặc điểm thảm họa khác nhau. Tại Thổ Nhĩ Kỳ thì làm việc trong điều kiện giá rét và dư chấn kéo dài; ở Myanmar là nắng nóng gay gắt, hành quân xa và hạn chế phương tiện hạng nặng... Sau mỗi nhiệm vụ, chúng tôi đều tổ chức tổng kết, rút kinh nghiệm. Bài học quan trọng là phải xây dựng lực lượng chuyên môn có khả năng cơ động nhanh; tổ chức trang bị gọn, đồng bộ, thuận tiện vận chuyển; đặc biệt coi trọng công tác hậu cần, quân y, chăm sóc sức khỏe và ổn định tâm lý cho bộ đội.

Lực lượng của Quân đội nhân dân Việt Nam đưa thi thể nạn nhân ra khỏi đống đổ nát. Ảnh: HOÀNG VŨ

Những kinh nghiệm đó được vận dụng hiệu quả tại Venezuela, từ việc lựa chọn cán bộ từng tham gia cứu hộ quốc tế, đưa theo chó nghiệp vụ, trang bị thiết bị dò tìm hiện đại, tổ chức nhiều mũi tìm kiếm độc lập. Tuy nhiên, nhiệm vụ lần này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn khi đoàn Việt Nam phải hoạt động trong các công trình cao tầng bị sập trên địa hình dốc, làm việc nhiều ngày trong môi trường ô nhiễm, đồng thời hiệp đồng với nhiều lực lượng quốc tế...

Những kinh nghiệm thực tiễn đó cần được tiếp tục bổ sung vào nội dung huấn luyện, diễn tập; đồng thời nâng cao năng lực ngoại ngữ chuyên ngành, khả năng chỉ huy liên ngành và trình độ hiệp đồng quốc tế cho lực lượng chuyên trách CHCN.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!