Cận cảnh dòng sông Nhuệ trước kế hoạch 'hồi sinh'

Sông Nhuệ là một trong những tuyến sông quan trọng của khu vực phía Tây Nam Hà Nội, vừa đảm nhận nhiệm vụ tiêu thoát nước cho đô thị, vừa phục vụ sản xuất nông nghiệp dọc tuyến. Tuy nhiên, sau nhiều năm chịu tác động từ quá trình đô thị hóa và lượng nước thải ngày càng lớn, dòng sông đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm kéo dài.

Sông Nhuệ nhiều năm qua đối mặt với tình trạng ô nhiễm kéo dài, một số đoạn xuất hiện nước đổi màu, rác thải và cảnh quan xuống cấp.

Trên địa bàn Hà Nội, sông Nhuệ có chiều dài khoảng 61,5 km, đi qua 19 xã, phường. Điểm đầu của dòng sông là cống Liên Mạc (phường Đông Ngạc), công trình lấy nước từ sông Hồng để bổ sung nguồn nước cho sông Nhuệ trước khi chảy qua nhiều khu vực dân cư ở phía Tây và phía Nam thành phố.

Rác thải tập kết dọc hai bên bờ sông Nhuệ, ảnh hưởng đến cảnh quan và môi trường sống của người dân khu vực xung quanh.

Tuy nhiên, những năm gần đây, việc bổ sung nguồn nước gặp nhiều khó khăn do mực nước sông Hồng thường xuyên xuống thấp hơn cao trình thiết kế của cống Liên Mạc. Trong khi đó, lượng nước thải từ khu dân cư, cơ sở sản xuất, cụm công nghiệp, làng nghề và các hoạt động kinh doanh tiếp tục tạo áp lực lớn lên dòng sông.

Trên mặt sông Nhuệ xuất hiện nhiều rác thải trôi nổi, cùng tình trạng nước đục, mùi hôi phát sinh, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của các hộ dân ven sông.

Ghi nhận tại nhiều đoạn sông Nhuệ qua khu vực phường Đông Ngạc, Thụy Phương, Xuân Phương, Trung Văn…, mặt nước xuất hiện màu đục, rác thải và các mảng nổi. Một số đoạn ven bờ bị cỏ dại bao phủ, đất bồi mở rộng, dòng chảy bị thu hẹp, khiến cảnh quan khu vực trở nên nhếch nhác.

Dòng sông vẫn giữ vai trò quan trọng trong tiêu thoát nước nhưng đang chịu nhiều áp lực từ quá trình đô thị hóa và nguồn nước thải.

Tại một số vị trí, các dòng nước thải từ khu dân cư, nhà xưởng vẫn chảy ra sông. Đây được xem là một trong những nguyên nhân khiến chất lượng nước sông Nhuệ suy giảm trong nhiều năm qua.

Đoạn sông Nhuệ qua khu vực đường K2 (phường Từ Liêm, Hà Nội). Khu vực này nằm giữa các khu dân cư, công trình xây dựng, người dân thường xuyên phải chịu ảnh hưởng từ tình trạng ô nhiễm của dòng sông.

Theo UBND TP Hà Nội, sông Nhuệ hiện đang trong tình trạng cạn kiệt nguồn nước, ô nhiễm nghiêm trọng, không còn đáp ứng chức năng của một nguồn nước mặt quan trọng. Nhiều chỉ tiêu chất lượng nước như BOD5, COD và Coliform thường xuyên vượt quy chuẩn cho phép.

Trên toàn lưu vực sông Nhuệ - sông Đáy hiện có hàng nghìn nguồn thải từ các cơ sở sản xuất, kinh doanh, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, bệnh viện và làng nghề. Áp lực từ các nguồn thải này khiến việc xử lý ô nhiễm trở thành bài toán kéo dài nhiều năm.

Sinh sống bên sông Nhuệ nhiều năm, bà Lê Thị Loan (xóm La, phường Đại Mỗ, Hà Nội) cho biết tình trạng ô nhiễm đã ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân trong khu vực.

“Ngày nắng thì mùi hôi rất khó chịu, còn những hôm mưa lớn, nước lên cao kéo theo rác vào nhà. Người dân sống ở đây nhiều năm chỉ mong dòng sông sớm được cải tạo để môi trường sống thay đổi”, bà Loan chia sẻ.

Trước thực trạng trên, Hà Nội đang đề xuất triển khai dự án xây dựng, tu bổ hệ thống đê điều, nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).

Dự án có tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 75.000 tỷ đồng, thực hiện trên đoạn sông Nhuệ từ cống Liên Mạc đến hết địa phận Hà Nội, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2029.

Một con tàu bị bỏ lại, phần thân hoen gỉ sau nhiều năm nằm trên sông Nhuệ.

Theo phương án đề xuất, dự án gồm bốn hợp phần chính. Trong đó, thành phố sẽ thực hiện giải phóng mặt bằng, mở rộng sông theo quy hoạch; nạo vét lòng sông, xây dựng hệ thống kè bảo vệ bờ, nâng cấp các công trình hiện có và xây dựng công trình điều tiết mới.

Hà Nội dự kiến đầu tư hơn 75.000 tỷ đồng cải tạo sông Nhuệ, gồm các hạng mục xử lý ô nhiễm, thu gom nước thải, nạo vét và chỉnh trang khu vực hai bên bờ.

Sau nhiều năm đối mặt với tình trạng ô nhiễm kéo dài, việc cải tạo sông Nhuệ được xem là bài toán lớn trong quá trình hoàn thiện hạ tầng đô thị phía Tây Nam Hà Nội. Nếu được triển khai đúng tiến độ, dự án không chỉ giải quyết những tồn tại về môi trường mà còn góp phần thay đổi diện mạo các khu vực dân cư dọc tuyến sông.

Video: Cận cảnh sông Nhuệ với dòng nước đục màu, rác thải xuất hiện tại nhiều đoạn trước dự án cải tạo quy mô lớn của Hà Nội.