Kinh tế Ấn Độ bước vào giai đoạn phát triển bước ngoặt, liệu sẽ vượt Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới?

Alouk Kumar, người đứng đầu một công ty tư vấn Ấn Độ chuyên giúp các tập đoàn toàn cầu thiết lập các trung tâm kinh doanh ở nước ngoài, cho biết điện thoại của ông liên tục đổ chuông trong những tuần gần đây.

“Nhu cầu và sự quan tâm đã tăng vọt… số lượng cuộc gọi tôi nhận được từ các công ty châu Âu đã tăng vọt. Với tốc độ tăng trưởng này, 10 năm tới sẽ thuộc về Ấn Độ”, ông nói.

Sự tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế Nam Á đã củng cố thêm niềm tin của chính quyền New Delhi khi chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi tuyên bố, Ấn Độ đã vượt qua Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới hồi tháng 12/2025.

Dù vậy, số liệu vào tháng 2/2026 cho thấy tuyên bố này là quá sớm, và việc vượt qua Nhật Bản khó có thể xảy ra trong ít nhất một năm nữa.

Các nhà kinh tế cho rằng sự chuyển đổi cuối cùng sẽ là thành tựu mang tính bước ngoặt. Còn nhớ chưa đầy ba thập kỷ trước, Nhật Bản là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, và Ấn Độ vẫn đang vật lộn để phát triển. Các cuộc cải cách thị trường vào những năm 1990 đã mở khóa ngành công nghiệp dịch vụ phần mềm trị giá 283 tỷ USD, trong khi thị trường tín dụng bùng nổ vào những năm 2000 đã giúp các tập đoàn lớn nhất của quốc gia này mở rộng ra toàn cầu.

Và kể từ năm 2014, một chương trình đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn – các tuyến đường cao tốc, sân bay và cảng mới – đã tạo nền tảng cho sự tăng trưởng nhanh chóng.

“Thành tựu của Ấn Độ không thể bị xem nhẹ”, ông Dhiraj Nim, một nhà kinh tế học tại ANZ Research, nhận định.

Ông lưu ý rằng nhiều quốc gia “đã không tận dụng được những cơ hội tương tự” hoặc “đã lãng phí trước những cú sốc toàn cầu và các chính sách thiếu thận trọng”.

Nền kinh tế Ấn Độ đã tăng trưởng gấp đôi mỗi thập kỷ, trong khi Nhật Bản hầu như không tăng trưởng.

Tỷ lệ nghèo đói cũng giảm đáng kể. Ngân hàng thế giới (WB) ước tính tỷ lệ người Ấn Độ sống với mức thu nhập 4,20 USD hoặc ít hơn mỗi ngày đã giảm mạnh từ 57,7% trong năm 2011-2012 xuống còn 23,9% trong năm 2022-2023. Tầng lớp trung lưu cũng tăng nhanh, ước tính hiện có hơn 300 triệu người.

Chính phủ Ấn Độ cho biết, quốc gia Nam Á này hiện là nơi làm việc của khoảng một phần năm kỹ sư thiết kế chip của thế giới, nhờ vào việc tuyển dụng từ các công ty như Qualcomm và MediaTek. Điều này đã thúc đẩy sự tăng trưởng của ngành dịch vụ và giúp Ấn Độ trở thành nền kinh tế lớn phát triển nhanh nhất – một danh hiệu mà quốc gia này nắm vững kể từ năm 2021.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, lợi ích từ sự mở rộng nhanh chóng vẫn còn rất không đồng đều.

“Vẫn còn rất nhiều người trẻ bị bỏ lại phía sau bởi sự tiến bộ của nền kinh tế”, ông Amit Saxena đến từ Công ty tư vấn Ambe International cho biết. Ambe International cũng đang đưa hàng nghìn công nhân lao động phổ thông của Ấn Độ ra nước ngoài mỗi năm tìm việc.

Chưa kể, gần một nửa dân số vẫn tiếp tục dựa vào nông nghiệp để sinh sống. Vì vậy, GDP bình quân đầu người của Ấn Độ hiện vẫn thấp hơn nhiều so với các nền kinh tế lớn khác – nhỏ hơn 12 lần so với Nhật Bản và 20 lần so với Đức.

“Tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ chủ yếu được thúc đẩy bởi nhu cầu từ 100 triệu người giàu nhất”, Bhaskar Chakravorti, Hiệu trưởng Trường Kinh doanh toàn cầu tại Trường Fletcher thuộc Đại học Tufts, cho hay.

Cũng theo ông Bhaskar Chakravorti, “một phần đáng kể lực lượng lao động của Ấn Độ vẫn làm việc trong các lĩnh vực có năng suất tương đối thấp và không chính thức”. Khoảng cách bắt nguồn từ sự tăng trưởng dựa vào dịch vụ của Ấn Độ, vốn chỉ hỗ trợ một “phần nhỏ hơn” dân số, trái ngược với sự bùng nổ do sản xuất công nghiệp của Trung Quốc.

Hầu hết các nhà kinh tế cho rằng Ấn Độ cần duy trì tốc độ tăng trưởng hàng năm 8% trong hai thập kỷ để trở thành một quốc gia có thu nhập cao. Nhưng trong ngắn hạn, các chuyên gia cũng cảnh báo, New Delhi cần quan tâm tạo ra những công việc chất lượng cho hàng triệu người gia nhập lực lượng lao động mỗi năm.

(theo AFP)

Tô Lam