Kinh tế cuối tuần: Hướng đi mới cho tăng trưởng đô thị TP Hồ Chí Minh

Phố đi bộ Bùi Viện thu hút nhiều du khách, người dân đến vui chơi vào dịp cuối tuần.

Ngày 22/4, Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Phát triển TP Hồ Chí Minh và Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo “Kinh tế cuối tuần: Tiềm năng và động lực tăng trưởng mới của TP Hồ Chí Minh sau hợp nhất”. Sự kiện thu hút sự tham gia của lãnh đạo thành phố, chuyên gia, doanh nghiệp và các hiệp hội ngành nghề.

Theo nhà báo Trần Hoàng, Tổng biên tập Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn, sau quá trình mở rộng không gian đô thị, TP Hồ Chí Minh không chỉ gia tăng về quy mô mà còn đứng trước yêu cầu phải tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới, sáng tạo và bền vững hơn. Trong bối cảnh đó, “kinh tế cuối tuần” được nhìn nhận như một hướng tiếp cận đáng chú ý.

Ông Trần Hoàng chia sẻ thêm, kinh tế cuối tuần không đơn thuần là kéo dài thời gian tiêu dùng mà là cách tổ chức lại các hoạt động kinh tế – xã hội theo chiều thời gian, qua đó khai thác hiệu quả hơn giá trị của không gian đô thị, hạ tầng sẵn có và nhu cầu trải nghiệm ngày càng đa dạng của người dân. Thực tiễn tại nhiều đô thị lớn trên thế giới cho thấy, mô hình này đã trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái phát triển, thúc đẩy tiêu dùng, dịch vụ, du lịch và tạo thêm việc làm.

“TP Hồ Chí Minh là đô thị năng động, có đời sống kinh tế – văn hóa phong phú và cộng đồng doanh nghiệp sáng tạo, hoàn toàn có thể nghiên cứu, thí điểm và từng bước phát triển kinh tế cuối tuần phù hợp với điều kiện thực tiễn. Tuy nhiên, để mô hình này vận hành hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, doanh nghiệp và xã hội, trong đó vai trò kiến tạo chính sách của Nhà nước là nền tảng, còn doanh nghiệp là lực đẩy quan trọng", ông Trần Hoàng cho biết thêm.

Ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo.

Ở góc độ quản lý ngành, ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh nhận định thành phố có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế cuối tuần như quy mô dân số lớn, thu nhập bình quân tăng và tầng lớp trung lưu mở rộng nhanh. Tuy vậy, mức độ “giữ lại chi tiêu” trong nội đô vào dịp cuối tuần vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, khi nhiều người dân có xu hướng rời thành phố để tìm kiếm trải nghiệm tại các địa phương lân cận.

Theo ông Phạm Huy Bình, vấn đề đặt ra không chỉ là bổ sung thêm sản phẩm mà cần nhìn lại cách vận hành tổng thể của các hoạt động dịch vụ cuối tuần. Điều này bao gồm khả năng kết nối giữa thương mại, du lịch, văn hóa, giải trí và giao thông; cũng như vai trò của chính sách trong việc tạo môi trường linh hoạt hơn cho các hoạt động kinh tế.

“Kinh tế cuối tuần mang tính tập trung cao, đòi hỏi hạ tầng giao thông thuận tiện, không gian công cộng được khai thác hiệu quả, dịch vụ kéo dài thời gian hoạt động và cơ chế đủ mở để khuyến khích sáng tạo. Nếu làm tốt, không chỉ tăng doanh thu mà còn nâng chất lượng sống và sức hấp dẫn của thành phố”, ông Bình cho biết thêm.

Ở góc nhìn nghiên cứu, ông Nguyễn Lưu Bảo Đoan, Giảng viên trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh cho rằng, kinh tế cuối tuần cần được nhìn nhận như một cấu trúc kinh tế - không gian độc lập, thay vì chỉ là phần kéo dài của kinh tế đêm. Theo đó, cuối tuần là thời điểm diễn ra sự “đảo chiều” trong nhịp sống đô thị, khi không gian lao động thu hẹp, còn không gian tiêu dùng, giải trí và tái tạo sức lao động trở thành trung tâm.

Theo ông Bảo Đoan, phân tích từ dữ liệu thực tế cho thấy quy mô kinh tế cuối tuần tại TP Hồ Chí Minh không nhỏ, riêng ngành bán lẻ và dịch vụ ăn uống đã chiếm khoảng 20% tổng việc làm khu vực doanh nghiệp. Đáng chú ý, vai trò của hộ gia đình được xem là “trụ cột” tạo ra dòng cầu ổn định, lan tỏa sang nhiều lĩnh vực như mua sắm, ẩm thực, giải trí và di chuyển.

Trong khi đó, TS. Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch cho biết, hiện nay tiềm năng của TP Hồ Chí Minh còn nằm ở cấu trúc không gian sinh thái đặc thù sau khi mở rộng liên kết vùng. Sự kết nối với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đã tạo ra hệ sinh thái đa dạng gồm biển, sông, rừng và nông nghiệp, mở ra cơ hội phát triển các sản phẩm du lịch cuối tuần phong phú.

Đặc biệt, trục sinh thái sông Sài Gòn – Đồng Nai được xem là lợi thế nổi bật, vừa kết nối không gian, vừa tạo hành lang trải nghiệm tự nhiên hiếm có. Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng cuối tuần cũng đang thay đổi, từ “đi biển” sang phân bổ giữa các không gian biển – sông – nông nghiệp, giúp kéo giãn giá trị tiêu dùng và tạo cơ hội cho các khu vực ngoại vi.

Các chuyên gia kinh tế khác cũng chỉ ra rằng, nông nghiệp đô thị có thể trở thành một phần của trải nghiệm cuối tuần, thông qua các mô hình làng nghề, nông trại hay sản phẩm OCOP. Đây là hướng đi góp phần kết nối văn hóa – du lịch – kinh tế, tạo nên chuỗi giá trị bền vững. Tuy nhiên, muốn phát triển kinh tế cuối tuần, TP Hồ Chí Minh cần xây dựng cơ chế phù hợp, tổ chức lại không gian và thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp nhằm biến tiềm năng thành giá trị kinh tế thực chất trong thời gian tới.