Kinh tế đêm là động lực của thị trường lao động toàn cầu

Từ quán rượu, câu lạc bộ đến các địa điểm biểu diễn âm nhạc, ngành kinh tế ban đêm mang đến lợi nhuận khổng lồ cho nước Anh. Ảnh: PROPERTY WEEK

Theo Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF), khái niệm kinh tế đêm, hay còn gọi là “thành phố 24 giờ” xuất hiện từ những năm 1980. Vào thời điểm đó, nhà xã hội học người Mỹ Murray Melbin đã đưa ra phép so sánh giữa tình trạng khan hiếm đất đai và khan hiếm thời gian, biến khan hiếm thời gian thành “biên giới mới” trong hoạch định đô thị.

Theo thời gian, khái niệm này được mở rộng cả về phạm vi lẫn nội dung. “Thành phố 24 giờ” không chỉ đơn giản là kéo dài hoạt động đô thị vào ban đêm, mà còn là cách tiếp cận coi thời gian như một nguồn lực chiến lược trong quản lý và phát triển đô thị.

Ngày nay, mô hình kinh tế hoạt động xuyên đêm đã phát triển mạnh mẽ và trở thành xu hướng phổ biến tại nhiều đô thị lớn trên thế giới như New York (Mỹ), London (Anh), Sydney (Australia), Berlin (Đức) và Tokyo (Nhật Bản).

Theo WEF, nền kinh tế đêm đóng góp hàng tỉUSD mỗi năm cho các đô thị và tạo ra hàng triệu việc làm trên toàn cầu. Tại New York, lĩnh vực này có giá trị hơn 35,1 tỉ USD mỗi năm và hỗ trợ khoảng 300.000 việc làm. Trong khi đó, ở London, nền kinh tế đêm mang lại khoảng 26 tỉbảng Anh và tạo ra hơn một triệu việc làm.

Gần hơn nữa, tại Thái Lan, Tổng cục Du lịch nước này ghi nhận doanh thu du lịch đã tăng 44% chỉ trong tháng cuối năm 2023, thu về tới 1,6 tỉUSD sau khi quốc gia này kéo dài thời gian mở cửa cho các địa điểm giải trí đến 4 giờ sáng. Kết quả này cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc phát triển kinh tế đêm, qua đó khẳng định tiềm năng lớn của mô hình này trong việc thúc đẩy tăng trưởng du lịch và kinh tế.

Theo WEF, để phát triển kinh tế đêm, hơn 60 thành phố trên thế giới đã bổ nhiệm “thị trưởng ban đêm” hoặc thành lập các đơn vị chuyên trách nhằm quản lý và phát triển hệ sinh thái kinh tế đêm, hướng tới khai thác hiệu quả “nửa còn lại của ngày”. Mô hình cơ quan quản lý trực thuộc chính quyền được áp dụng thành công ở nhiều thành phố lớn trên thế giới.

Tại châu Âu, các chương trình “Thị trưởng ban đêm” (hay còn gọi là Night Mayor hoặc Night Czar) đã giúp thành phố hỗ trợ các doanh nghiệp hoạt động ban đêm, đồng thời đảm bảo yếu tố an toàn và bền vững.

Vào năm 2016, Thị trưởng thành phố London đã bổ nhiệm Night Czar, chuyên trách về kinh tế đêm và đầu mối chính kết nối chính quyền với người dân, doanh nghiệp. Đến năm 2025, London đã công bố thành lập Night-time Taskforce (tổ công tác kinh tế đêm), thay thế vị trí Night Czar nhằm hỗ trợ đời sống về đêm và thúc đẩy tăng trưởng.

Chương trình đã thúc đẩy sự hợp tác giữa doanh nghiệp, không gian văn hóa và lực lượng chức năng nhằm xây dựng đời sống ban đêm an toàn và sôi động, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, du lịch và nâng cao sức hấp dẫn của đô thị.

Còn tại châu Á, Thái Lan từ lâu đã nổi tiếng với đời sống về đêm sôi động, đặc biệt tại các thành phố như Bangkok và Pattaya, nơi nổi bật với các chợ đêm, khu giải trí và ẩm thực đường phố. Việc mở rộng kinh tế đêm đã giúp phát triển thêm các điểm đến về đêm và đảm bảo du khách vẫn có thể tận hưởng văn hóa và giải trí đặc sắc của đất nước ngay cả sau khi trời tối.

Với Trung Quốc, thành phố Bắc Kinh ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách muốn trải nghiệm văn hóa Trung Quốc theo cả cách truyền thống lẫn hiện đại, vào cả ban ngày lẫn ban đêm. Xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng của người dân tại siêu đô thị này, khi mức sống ngày càng được nâng cao. Bắc Kinh đang tối ưu hóa các dịch vụ giao thông công cộng, tăng cường quảng bá các nhà hàng, quán bar hoạt động về đêm, ủng hộ việc kéo dài thời gian kinh doanh.

Theo các chuyên gia, để phát huy tối đa tiềm năng của nền kinh tế 24 giờ, cần đặt con người vào vị trí trung tâm, đồng thời bảo đảm điều kiện làm việc phù hợp, hệ thống giao thông thuận tiện và môi trường an toàn. Khi những yếu tố này được đáp ứng, ban đêm không còn chỉ là “khoảng thời gian rảnh”, mà trở thành một không gian kinh tế năng động, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng bền vững của đô thị.

Ông Wu Jiangang, nghiên cứu viên tại Trường Kinh doanh Quốc tế Trung Quốc - châu Âu (CEIBS) thuộc Trung tâm Nghiên cứu Tài chính Quốc tế Lujiazui ở Thượng Hải nhận định quá trình phát triển kinh tế đêm cần phải đảm bảo một thành phố có đủ “không gian công cộng”.

Nếu như trước đây, các hoạt động giải trí về đêm chủ yếu xoay quanh hộp đêm hay phố đi bộ đơn thuần, thì hiện nay, người dân có thể lựa chọn nhiều hình thức phong phú hơn như hiệu sách mở cửa 24 giờ, khu ẩm thực, trung tâm thương mại hoạt động đến khuya hay các bảo tàng yên tĩnh. Kinh tế đêm cũng cần kết hợp hài hòa giữa giải trí, sáng tạo và bảo tồn văn hóa - lịch sử, được tích hợp trong một chiến lược tổng thể, bài bản.