Kinh tế Mỹ tăng trưởng mạnh nhất trong 1 năm nhờ đầu tư AI và tiêu dùng

Ảnh minh họa - Ảnh: Getty Images

Theo ước tính sơ bộ của Cục Phân tích Kinh tế (BEA) thuộc Bộ Thương mại Mỹ, tổng sản phẩm trong nước (GDP) thực của nước này đạt tốc độ tăng trưởng hàng năm 3,4% trong quý 3. Đây là số liệu đã được điều chỉnh theo các yếu tố mùa vụ và lạm phát để phản ánh tốc độ tăng của 1 năm. 

Trong quý 2, kinh tế Mỹ ghi nhận mức tăng hàng năm 2,2%. Nếu chỉ so với quý 2, GDP thực của Mỹ tăng 0,8% trong quý 3.

Kết quả quý 3 cao hơn dự báo trung vị trong khảo sát các nhà kinh tế của hãng tin Bloomberg. Mức tăng này cũng vượt dự báo 3% trong khảo sát của công ty dữ liệu FactSet. Đây là ước tính đầu tiên trong 3 lần công bố số liệu GDP quý 3 của Bộ Thương mại Mỹ.

Động lực chính của nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn là chi tiêu của doanh nghiệp, phần lớn dành cho đầu tư vào AI. Kinh tế Mỹ vẫn giữ được đà tăng dù giá năng lượng tăng cao do chiến tranh Mỹ - Iran.

“Nhìn sâu vào các số liệu, nền kinh tế đang vận hành khá tốt. Kết quả cũng cho thấy hoạt động xây dựng hạ tầng AI và các yếu tố hỗ trợ đi kèm đang nâng đỡ nền kinh tế, dù đây không phải là động lực tăng trưởng duy nhất”, ông Andrew Husby, nhà kinh tế cấp cao chuyên về kinh tế Mỹ của ngân hàng BNP Paribas, nhận định với Bloomberg.

Báo cáo GDP là số liệu kinh tế quan trọng cuối cùng được công bố trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tuần tới. Kết quả bầu cử sẽ quyết định đảng nào kiểm soát Quốc hội trong 2 năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Các chiến dịch tranh cử đang tập trung vào mối lo của cử tri về chi phí sinh hoạt và giá cả leo thang.

ĐẦU TƯ VÀ TIÊU DÙNG DẪN DẮT TĂNG TRƯỞNG

Trong quý 3, đầu tư của doanh nghiệp Mỹ, không tính đầu tư vào nhà ở, tăng 12,7% tính theo năm. Đây là mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2020. Đầu tư vào thiết bị xử lý thông tin tăng vọt 37,4%, vào phần mềm tăng 9,6% và vào nghiên cứu - phát triển tăng 7,5%.

Riêng chi tiêu mua sắm thiết bị đóng góp vào tăng trưởng GDP quý 3 nhiều nhất kể từ năm 2011, nếu không tính giai đoạn phục hồi sau đại dịch Covid-19.

Đáng chú ý, dòng vốn đầu tư không chỉ tập trung vào thiết bị công nghệ và phần mềm mà đã bắt đầu lan sang các lĩnh vực khác. Các hạng mục đầu tư này suy yếu trong suốt năm 2025 và đầu năm 2026. Tuy nhiên, trong 2 quý gần nhất, mức đóng góp của chúng vào tăng trưởng kinh tế đã đạt mức cao nhất trong 3 năm.

Tiêu dùng của hộ gia đình cũng tăng 3,8% tính theo năm, giữ nguyên mức tăng của quý trước. Dù giá cả leo thang đang bào mòn thu nhập và khiến tâm lý người tiêu dùng ảm đạm, người dân Mỹ vẫn duy trì đà chi tiêu.

Ngược lại, hoạt động thương mại đã kéo tụt tăng trưởng. Thâm hụt thương mại nới rộng, khi nhập khẩu tăng mạnh hơn xuất khẩu, làm giảm 3,3 điểm phần trăm trong mức tăng GDP quý 3. Đây là mức kéo giảm lớn nhất kể từ đầu năm 2025.

Nguyên nhân chính nhiều khả năng là nhập khẩu tăng vọt, đặc biệt là thiết bị cho các trung tâm dữ liệu. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đẩy nhanh việc đưa hàng hóa vào Mỹ trước khi thuế quan mới có hiệu lực và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng xảy ra.

Đầu tư vào nhà ở cũng tiếp tục kéo lùi tăng trưởng. Lãi suất vay mua nhà gần đây chạm mức 7,5%, khiến nhu cầu mua nhà suy yếu và hoạt động xây dựng bị hạn chế. Đầu tư vào nhà ở tại Mỹ giảm 3,3% trong quý 3 và đã giảm trong 6/7 quý gần nhất. Bù lại, hàng tồn kho đóng góp thêm 1,6 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng.

ÁP LỰC LẠM PHÁT GIA TĂNG

Cũng theo BEA, áp lực lạm phát tăng lên trong tháng 9. Chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ưu tiên theo dõi, tăng 0,5% trong tháng 9, mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 3. Chỉ số PCE lõi, không tính giá thực phẩm và năng lượng, tăng 0,3%. Cả hai số liệu đều khớp với dự báo.

Số liệu tháng 9 cũng cho thấy tiêu dùng đã chững lại vào cuối quý. Sau khi tăng mạnh bất thường trong tháng 8, chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ sau khi điều chỉnh theo lạm phát gần như đi ngang trong tháng 9. Nguyên nhân là người dân giảm mua ô tô và các mặt hàng lâu bền khác.

Bên cạnh đó, thu nhập khả dụng thực tế của hộ gia đình Mỹ lần đầu tiên kể từ tháng 4. Tỷ lệ tiết kiệm giảm xuống 3,8%, mức thấp nhất kể từ cuối năm 2022.

“Dù tiêu dùng đến nay vẫn rất vững, chúng tôi dự báo đà tăng sẽ chậm lại trong thời gian tới. Ngay cả khi đã điều chỉnh theo lạm phát, thu nhập hầu như không tăng. Để duy trì chi tiêu, các hộ gia đình đã phải rút tiền tiết kiệm”, ông Marc Giannoni, nhà kinh tế trưởng phụ trách kinh tế Mỹ của ngân hàng Barclays, nhận định với hãng tin AP.

Xung đột tại Trung Đông và chiến tranh Nga - Ukraine đã đẩy giá nhiên liệu và nhiều mặt hàng khác đi lên, gây sức ép lên tâm lý người tiêu dùng Mỹ. Chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Trump cũng khiến một số mặt hàng tăng giá. Hai cuộc xung đột tiếp tục khiến chi phí năng lượng neo cao, và áp lực giá có nguy cơ lan sang các hàng hóa, dịch vụ khác.

Trong tháng 9, chỉ số PCE tăng 3,6% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Fed. Vì vậy, giới đầu tư kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 12. Trước đó, ngày thứ Tư (28/10), Fed quyết định giữ nguyên lãi suất.

Tại cuộc họp báo sau quyết định trên, Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhấn mạnh nền kinh tế vẫn vững vàng, đồng thời tái khẳng định cam kết kiềm chế lạm phát.

“Dù vẫn còn nhiều bất định, một phần do các diễn biến địa chính trị, chi tiêu trong nước vẫn vững vàng. Năng suất lao động tăng trưởng mạnh và đầu tư vốn ở mức cao”, ông Warsh phát biểu.

Nhiều doanh nghiệp, từ ngân hàng đến chuỗi nhà hàng, cũng cho biết trong các cuộc họp công bố kết quả kinh doanh rằng tiêu dùng vẫn duy trì sức bền.

“Chừng nào tỷ lệ việc làm còn khá ổn định, và hiện có vẻ đang khá ổn định ở Mỹ, người tiêu dùng sẽ tiếp tục chi tiêu vì họ có tài sản”, bà Carol Tome, CEO của hãng giao vận United Parcel Service (UPS), cho biết trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh đầu tuần này. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh rằng những người không có tài sản đang gặp khó khăn về tài chính.

Cũng trong ngày thứ Năm, một báo cáo khác cho thấy số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu tại Mỹ giảm nhẹ trong tuần trước, duy trì gần mức thấp nhất kể từ năm 1969.