Kinh tế nhà nước tiên phong kiến tạo, gắn với mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô

Đặc biệt, trong giai đoạn phát triển mới, thành phố phát triển kinh tế nhà nước theo hướng tiên phong kiến tạo, gắn với mô hình tăng trưởng kinh tế mới và Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Hà Nội đang tập trung nâng cao chất lượng kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để góp phần phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại. Ảnh: Quang Thái

1. Chiểu theo Nghị quyết số 79-NQ/TƯ, lần đầu tiên nội hàm kinh tế nhà nước được xác định cụ thể và toàn diện. Theo đó, nền tảng kinh tế nhà nước của thành phố được xác định bao gồm các nguồn lực do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối, bao gồm 6 trụ cột: Đất đai, tài nguyên; tài sản công, kết cấu hạ tầng; ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách; doanh nghiệp nhà nước; tổ chức tín dụng nhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập.

Trên nền tảng này, thành phố đang nắm giữ nguồn lực kinh tế nhà nước rất lớn, bảo đảm các cân đối lớn, ổn định, điều tiết vĩ mô và thực hiện những nhiệm vụ chiến lược trung và dài hạn trên địa bàn Thủ đô.

Với quan điểm hoàn toàn mới và mang tính đột phá từ Nghị quyết số 79, vai trò của kinh tế nhà nước trong giai đoạn mới được thể hiện qua năng lực dẫn dắt và có những đóng góp thực chất cho ổn định vĩ mô, an ninh kinh tế và phát triển trung, dài hạn của Thủ đô và đất nước.

Xét thực tế 6 trụ cột kinh tế nhà nước hiện nay của thành phố, dư địa phát triển lĩnh vực này còn rất lớn. Theo đánh giá khái quát trong dự thảo Chương trình hành động triển khai thực hiện Nghị quyết số 79 -NQ/TƯ của Thành ủy, có một số nội dung rất đáng chú ý.

Trước hết phải kể đến nguồn lực đất đai. Hà Nội hiện có diện tích với 335.984ha, có tiềm năng rất lớn cho phát triển, bởi đây là yếu tố đầu vào tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế.

Thứ hai, về tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng. Thành phố đang quản lý tổng số trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp là 5.773 cơ sở, quỹ nhà chuyên dùng tại 784 điểm. Bên cạnh đó, thành phố đang quản lý kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội lớn. Cụ thể là mạng lưới đường bộ với tổng chiều dài 24,8 nghìn kilomet; 2.438 cơ sở giáo dục công lập từ mầm non đến đại học; 42 bệnh viện công lập và hệ thống y tế cơ sở tại 126 xã, phường; 6.489 di tích lịch sử - văn hóa; 4.570 thiết chế văn hóa. Với hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội quy mô lớn đã góp phần bảo đảm an sinh xã hội, diện mạo Thủ đô phát triển văn minh, hiện đại.

Thứ ba, về ngân sách: Thu ngân sách của thành phố được hưởng theo phân cấp giai đoạn 2021-2025 khoảng 671,9 nghìn tỷ đồng. Số thực hiện chi đạt khoảng 595,4 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ trọng khoảng 9,1% GRDP, đã bảo đảm các nhiệm vụ chính trị, phúc lợi, an sinh, phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Thứ tư, về doanh nghiệp nhà nước: Thành phố có 54 doanh nghiệp có vốn nhà nước với tổng vốn nhà nước nắm giữ là 28,623 nghìn tỷ đồng. Các doanh nghiệp nhà nước đang giữ vai trò nòng cốt trong cung ứng dịch vụ công thiết yếu và một số lĩnh vực có tính chất lan tỏa.

Thứ năm, về tín dụng nhà nước: Nhóm ngân hàng có yếu tố nhà nước trên địa bàn thành phố giữ vai trò nòng cốt, dẫn dắt thị trường, với tổng vốn huy động hiện đạt 2,54 triệu tỷ đồng (tương đương 51% toàn địa bàn) và dư nợ là 1,98 triệu tỷ đồng (tương đương 44% toàn địa bàn).

Thứ sáu, về đơn vị sự nghiệp công lập: Thành phố hiện có 2.867 đơn vị sự nghiệp công lập, giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ công thiết yếu như: Giáo dục, y tế, văn hóa..., góp phần bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội.

Sáu trụ cột kinh tế nhà nước của thành phố Hà Nội mặc dù đã thể hiện rõ vai trò trong nền kinh tế quốc dân nhưng xét tổng thể, vẫn còn những hạn chế, điểm nghẽn.

Cụ thể là hiệu quả sử dụng đất tại một số nơi còn thấp; còn dự án chậm đưa đất vào sử dụng. Tài sản công, quỹ nhà chuyên dùng, nhà tái định cư, nhà ở sinh viên còn tình trạng sử dụng chưa hiệu quả, thậm chí để trống. Kết cấu hạ tầng chưa được hạch toán đầy đủ; khai thác sau đầu tư chưa phát huy hết tiềm năng. Doanh nghiệp nhà nước quy mô còn nhỏ, hiệu quả chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ. Đơn vị sự nghiệp công lập chưa có bước đột phá về tự chủ. Cơ sở dữ liệu về đất đai, tài sản công chưa đạt tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”...

Với những yêu cầu mới trong bối cảnh mới, đặc biệt là việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 79, kỳ vọng sẽ khắc phục, khơi thông được các nguồn lực để phát huy hơn nữa vai trò chủ đạo, tiên phong, kiến tạo phát triển trong kỷ nguyên mới của kinh tế nhà nước trên địa bàn Thủ đô.

2.Thực hiện Nghị quyết số 79 -NQ/TƯ, thành phố Hà Nội xác định kinh tế nhà nước tiếp tục phát huy vai trò chủ đạo, đồng thời trở thành “điểm tựa”, tạo dựng nội lực vật chất để Thủ đô phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.

Hệ thống công viên, vườn hoa của Hà Nội đang được quản lý hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng sống người dân Thủ đô. Ảnh: Quang Thái

Với tư duy mới, đột phá, thành phố cụ thể hóa các quan điểm theo Nghị quyết số 79-NQ/TƯ là: Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế; kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh; kinh tế nhà nước bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.

Thành phố xác định động lực phát triển kinh tế nhà nước gồm: Khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực, quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực công; đổi mới tư duy quản lý hành chính sang quản trị hiện đại đối với phát triển kinh tế nhà nước. Thành phố tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng; nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với kinh tế nhà nước.

Một điểm rất đáng chú ý là với vai trò gương mẫu, đi đầu trong thực hiện các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, thành phố bổ sung một quan điểm trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TƯ bằng tinh thần tiên phong, gắn với mô hình tăng trưởng kinh tế mới và Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Tựu trung, thành phố nhất quán quan điểm kinh tế nhà nước chỉ tập trung vào những lĩnh vực mang tính chất nhà nước, dịch vụ thiết yếu phục vụ nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội; đầu tư vào những lĩnh vực mang tính chất dẫn dắt, lan tỏa, tạo động lực, những lĩnh vực mà khu vực kinh tế khác chưa đủ sức hoặc chưa sẵn sàng tham gia.

Đưa Nghị quyết số 79-NQ/TƯ vào cuộc sống, thành phố nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của kinh tế nhà nước trong tiên phong kiến tạo phát triển gắn với mô hình tăng trưởng kinh tế mới và quy hoạch Thủ đô.

Trước hết, về thể chế và quản trị, có một điểm rất đáng chú ý là thành phố đang kiến nghị Trung ương các cơ chế, chính sách, phân quyền, phân cấp vượt trội trong Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15 của Bộ Chính trị và Luật Thủ đô sửa đổi.

Việc thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TƯ đồng bộ các sửa đổi đột phá trong các trụ cột thể chế, quy hoạch của Thủ đô liên quan đến các lĩnh vực tài chính, ngân sách, phát triển đô thị, chế độ tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập theo kết quả, chất lượng cung cấp dịch vụ, chế độ công vụ... sẽ mở ra không gian rộng lớn cho kinh tế nhà nước của thành phố thực sự phát huy vai trò kiến tạo, tiên phong.

Đối với từng trụ cột cụ thể, trước hết là về đất đai - yếu tố đầu vào quan trọng tác động trực tiếp đến tăng trưởng, ngay trong quý I-2026, thành phố rà soát, đánh giá toàn diện nguồn lực đất đai, quỹ đất và tiềm năng sử dụng đất của thành phố, bảo đảm nguồn lực cho giai đoạn 2026-2030. Thành phố đặt mục tiêu thu ngân sách về đất đai giai đoạn 2026-2030 khoảng 400 nghìn tỷ đồng, gấp 2,2 lần so với thu tiền sử dụng đất giai đoạn 2021-2025.

Đáng chú ý, đồng thời với các nhiệm vụ này, thành phố xác định được quỹ đất dự trữ cho tương lai. Ngoài ra, trong năm 2026, thành phố hoàn thiện việc đo đạc, thống kê, số hóa, làm sạch hệ thống dữ liệu đất đai; rà soát chính xác các loại đất để có phương án quản lý, sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, phù hợp với nhu cầu thực tế và có tầm nhìn dài hạn; tập trung tháo gỡ dự án chậm triển khai, sớm đưa đất vào sử dụng hiệu quả.

Về tài sản công và kết cấu hạ tầng, thành phố tập trung đầu tư, hoàn thành và đưa vào khai thác hiệu quả trong giai đoạn 2026-2030 các dự án kết cấu hạ tầng trọng điểm, quy mô lớn, có tính lan tỏa cao, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Đối với lĩnh vực ngân sách, thành phố thực hiện nhất quán giải pháp thực hiện phân bổ vốn đầu tư công tập trung, không dàn trải, theo hướng đầu tư vào những lĩnh vực mang tính nhà nước, khu vực tư nhân chưa đủ nguồn lực hoặc không sẵn sàng tham gia; ngân sách thành phố tập trung đầu tư các dự án có tính chất đột phá về phát triển kinh tế - xã hội, có tính chất lan tỏa, dẫn dắt; đầu tư phải hạch toán được hiệu quả xã hội, hiệu quả kinh tế.

Theo đó, thành phố đa dạng hóa các kênh huy động ngân sách, trong đó nâng tỷ lệ huy động nguồn ngân sách giai đoạn 2026-2030 khoảng 3.695 nghìn tỷ đồng, đạt khoảng 32,3% GRDP; tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển khoảng 51,7% tổng chi ngân sách...

Thành phố hoàn thành việc cơ cấu lại (hợp nhất, sáp nhập, chuyển giao quyền đại diện sở hữu vốn) các doanh nghiệp có chức năng tương đồng năm 2027. Đồng thời, thành phố nghiên cứu, xem xét giao nhiệm vụ cho các đơn vị thực hiện phát triển khu đô thị đa chức năng, hạ tầng khung, đường sắt đô thị; xây dựng, phát triển các tập đoàn kinh tế nhà nước trong các lĩnh vực then chốt, thiết yếu, bảo đảm vai trò dẫn dắt, tạo động lực phát triển...

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc đã nhấn mạnh: “Kinh tế nhà nước tại Thủ đô đóng vai trò là công cụ xác lập mô hình tăng trưởng mới, là nguồn lực quan trọng để thành phố chi phối, can thiệp kịp thời đáp ứng các yêu cầu đột xuất, cấp bách phát sinh; góp phần phát huy giá trị văn hóa và tiến bộ công bằng, an sinh xã hội”.

Nhấn mạnh của người đứng đầu Đảng bộ Thủ đô khẳng định tính chất quan trọng của kinh tế nhà nước trên địa bàn Thủ đô. Do đó, đòi hỏi các cấp, ngành, địa phương xây dựng chương trình, kế hoạch hành động của cấp mình cần những giải pháp căn cơ, phù hợp để quản lý, khai thác, huy động và sử dụng hợp lý, hiệu quả, minh bạch các nguồn lực kinh tế nhà nước theo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm và đề cao trách nhiệm giải trình, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo đánh giá.

Chí Kiên