Kinh tế số cần cú hích thể chế để trở thành động lực tăng trưởng mới

Chiều 14/8, tại Hà Nội, Diễn đàn Kinh doanh 2026 với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên phát triển mới” được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức nhằm tìm giải pháp hiện thực hóa mục tiêu đưa kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Ông Nguyễn Hoa Cương - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: Hải Anh

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Hoa Cương - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) cho rằng, để kinh tế số thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, Việt Nam cần tạo đột phá về tư duy và thể chế phát triển. Trong đó, ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng cơ chế thử nghiệm (sandbox) đối với các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, dữ liệu mở và tài sản số, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Hoa Cương, bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, cần phát triển đồng bộ hạ tầng số, dữ liệu số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ, tài chính và thị trường để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Tại diễn đàn, các đại biểu nhận định, kinh tế số đang nổi lên là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Giai đoạn 2020 - 2025, tỷ trọng kinh tế số trong GDP tăng từ 12,66% lên hơn 14%, tương đương quy mô trên 70 tỷ USD. Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng của khu vực này luôn cao hơn mức tăng GDP chung, phản ánh xu hướng chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều điểm nghẽn đang cản trở quá trình phát triển, gồm thể chế chưa theo kịp thực tiễn, hạ tầng số và dữ liệu chưa đồng bộ, năng lực công nghệ của doanh nghiệp còn hạn chế và thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo GS.TS Tô Trung Thành - Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, kinh tế số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Dữ liệu, nền tảng số và tri thức sẽ dần trở thành những tài sản cốt lõi của doanh nghiệp, tạo ra giá trị và năng suất mới cho nền kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Nhật Quang - Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ (VINASA) cho rằng, dư địa tăng trưởng lớn nhất nằm ở việc đưa AI và công nghệ số vào các ngành kinh tế truyền thống như nông nghiệp, công nghiệp, logistics và dịch vụ, qua đó nâng cao năng suất và giá trị gia tăng thay vì chỉ tập trung phát triển các sản phẩm công nghệ.

Các chuyên gia thống nhất rằng, để hiện thực hóa mục tiêu kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP vào năm 2030 theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, cần tạo cú hích về thể chế, phát triển hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu, nguồn nhân lực số và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu, góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững./.