Kinh tế thế giới cần những gì trong năm 2026?

Kinh tế thế giới đang trong quá trình điều chỉnh trước một cục diện mới, được định hình thông qua hàng loạt chính sách mới. Một số mức thuế quan tăng cao trước đó đã được hạ nhiệt nhờ các thỏa thuận và điều chỉnh sau này. Tuy vậy, môi trường kinh tế nhìn chung vẫn nhiều biến động.

Năm mới chưa khởi sắc

Theo Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới của Tổ chức Tiền tệ Thế giới (IMF-xuất bản tháng 10-2025), dù một số số liệu tạo cảm giác kinh tế vẫn “chống chịu” được, nhưng khi nhìn xa hơn các yếu tố thương mại và chính sách thay đổi thất thường, triển vọng kinh tế toàn cầu vẫn không mấy sáng sủa trong cả ngắn và dài hạn.

Kinh tế toàn cầu được dự báo sẽ tăng trưởng chậm lại trong vài năm tới. Sau khi đạt mức 3,3% vào năm 2024, tăng trưởng toàn cầu dự kiến giảm xuống 3,2% trong năm 2025 và tiếp tục lùi về 3,1% vào năm 2026. Nói cách khác, đà tăng của kinh tế thế giới đang yếu dần.

Đối với nhóm các nền kinh tế phát triển, tăng trưởng được dự báo chỉ đạt khoảng 1,6% trong năm 2026. Nhìn chung, các nền kinh tế này đang bước vào giai đoạn tăng trưởng yếu và khó tạo đột phá.

Biểu đồ mức tăng trưởng kinh tế dự báo 2025 và 2026 ở một số nền kinh tế tiêu biểu. Nguồn: IMF

Tại Mỹ, kinh tế được dự báo tăng trưởng ở mức 2,1% vào năm 2026. Tại khu vực đồng euro, tăng trưởng được kỳ vọng đạt 1,1% trong năm 2026. Đây là mức cải thiện so với các dự báo hồi đầu năm, nhưng nhìn dài hạn vẫn thấp hơn so với kỳ vọng trước đây.

Nhóm các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển được dự báo tăng trưởng 4,0% trong năm 2026. Nhiều quốc gia trong khu vực châu Á, đặc biệt các nước ASEAN, chịu ảnh hưởng rõ rệt từ biến động thuế quan và căng thẳng thương mại.

Riêng Trung Quốc, tăng trưởng dự kiến đạt 4,2% vào năm 2026 (giảm so với mức 4,8% năm 2025), khi các yếu tố hỗ trợ tạm thời như thương mại đẩy sớm và kích thích tài khóa dần suy yếu, trong bối cảnh bất ổn và thuế quan vẫn gây sức ép lên nền kinh tế tỉ dân.

Lạm phát trên phạm vi toàn cầu được dự báo tiếp tục giảm, nhưng diễn biến không đồng đều giữa các quốc gia. Tại Mỹ, lạm phát vẫn ở trên mức mục tiêu và rủi ro còn nghiêng về chiều hướng tăng. Ngược lại, tại nhiều nền kinh tế khác, lạm phát duy trì ở mức thấp.

Các rủi ro đối với triển vọng kinh tế vẫn nghiêng về phía tiêu cực. Bất định kéo dài, xu hướng bảo hộ gia tăng và những cú sốc về nguồn cung lao động có thể tiếp tục kéo giảm tăng trưởng. Bên cạnh đó, các điểm yếu về tài khóa, khả năng điều chỉnh mạnh của thị trường tài chính, cũng như sự suy yếu của các thể chế kinh tế có thể đe dọa ổn định chung.

Hàm ý chính sách

Theo IMF, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, ưu tiên hàng đầu của chính sách là khôi phục niềm tin, củng cố khả năng dự báo và bảo đảm tính bền vững trong trung và dài hạn. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận đồng bộ, kết nối thương mại, chính sách vĩ mô và cải cách cơ cấu.

Giảm bất định trong chính sách thương mại là điều kiện then chốt để ổn định kỳ vọng và thúc đẩy đầu tư. Các quốc gia cần xây dựng và tuân thủ lộ trình thương mại minh bạch, nhất quán. Trong giai đoạn bất định gia tăng, hợp tác thực tiễn và quy trình có thể dự báo giúp hạn chế các điều chỉnh phòng ngừa tốn kém, đồng thời củng cố niềm tin vào hệ thống thương mại dựa trên luật lệ.

Logo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Ảnh: Stefan Wermuth/Bloomberg

Song song đó, luật chơi thương mại cần được hiện đại hóa để phản ánh cấu trúc mới của kinh tế toàn cầu, bao gồm thương mại dịch vụ, thương mại số, dòng dữ liệu, trợ cấp phức tạp và an ninh chuỗi cung ứng.

Sau nhiều cú sốc liên tiếp, nguồn lực tài khóa của nhiều nền kinh tế đã cạn dần, trong khi nhu cầu chi tiêu ngày càng tăng. Vì vậy, việc khôi phục các “bộ đệm” tài khóa và kiểm soát nợ công theo hướng bền vững trở nên hết sức cấp bách. Điều này đòi hỏi chính sách phải đủ uy tín, với kế hoạch tài khóa trung hạn rõ ràng, mục tiêu cụ thể và sẵn sàng phương án ứng phó khi xảy ra cú sốc.

Chính sách tiền tệ cần được điều hành linh hoạt, phù hợp với thực tế từng nền kinh tế, ưu tiên kiểm soát lạm phát, đồng thời cân nhắc mức độ tăng trưởng hiện tại so với tiềm năng dài hạn.

Trong môi trường bất định cao, phân tích kịch bản giúp nâng cao khả năng sẵn sàng và độ tin cậy của chính sách. Các kịch bản cần bao quát rủi ro vĩ mô và tài chính, đi kèm phản ứng chính sách rõ ràng về tiền tệ, tài khóa và ổn định tài chính.

Về dài hạn, cải thiện tăng trưởng bền vững đòi hỏi thận trọng với chính sách công nghiệp mang tính chọn lọc. Ưu tiên chính sách nên bao gồm: sử dụng chính sách công nghiệp có kỷ luật, đẩy mạnh cải cách cơ cấu và theo đuổi các giải pháp khí hậu tiết kiệm chi phí, qua đó củng cố nền tảng tăng trưởng trong một thế giới đang chuyển động nhanh và khó lường.

DƯƠNG KHANG