Kinh tế toàn cầu sẽ ra sao sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết về thuế quan?

Container hàng hóa được bốc dỡ tại cảng ở Tokyo, Nhật Bản. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN

Theo hãng tin Reuters ngày 21/2, thay vào đó, các nhà phân tích dự báo sẽ xuất hiện thêm một giai đoạn hỗn loạn gây cản trở hoạt động kinh tế, cùng với việc gần như chắc chắn rằng ông Trump sẽ tìm kiếm các biện pháp khác để thay thế loạt thuế quan toàn cầu vừa bị tuyên là trái pháp luật.

Trong thời gian tới, vẫn còn hàng loạt điều chưa rõ ràng, như Tổng thống Trump sẽ tìm cách áp đặt những mức thuế mới nào, liệu nguồn thu từ các khoản thuế bị hủy bỏ có phải hoàn trả hay không và liệu các vùng lãnh thổ đã ký thỏa thuận với Mỹ có phải xem xét lại các thỏa thuận đó hay không.

Phản ứng trước phán quyết, ông Trump đã công bố áp mức thuế toàn cầu mới 10% trong thời hạn ban đầu 150 ngày và thừa nhận chưa rõ liệu có hoàn tiền hay không và nếu có thì khi nào.

Ông Varg Folkman, nhà phân tích tại Trung tâm Chính sách châu Âu, nói: “Nhìn chung, tôi cho rằng điều này sẽ chỉ mở ra một giai đoạn mới không rõ ràng trong thương mại thế giới, khi mọi người tìm cách xác định chính sách thuế quan của Mỹ sẽ như thế nào trong thời gian tới. Cuối cùng thì mọi thứ có lẽ sẽ gần như không khác biệt nhiều”.

Các nhà kinh tế tại ngân hàng ING cũng có chung quan điểm: “Giàn giáo đã được tháo xuống, nhưng tòa nhà vẫn đang trong quá trình xây dựng. Dù phán quyết hôm nay được diễn giải thế nào thì thuế quan vẫn sẽ tồn tại”.

Phán quyết ngày 20/2 chỉ liên quan đến các mức thuế mà Tổng thống Trump ban hành dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), vốn dành cho các tình trạng khẩn cấp quốc gia. Đến nay, ước tính các mức thuế này đã mang lại hơn 175 tỷ USD.

Theo tổ chức theo dõi chính sách thương mại Global Trade Alert, riêng phán quyết này làm giảm gần một nửa mức thuế trung bình của Mỹ tính theo trọng số thương mại, từ 15,4% xuống 8,3%.

Đối với các quốc gia chịu mức thuế cao hơn của Mỹ, thay đổi này còn đáng kể hơn. Với Trung Quốc, Brazil và Ấn Độ, mức cắt giảm lên tới hai con số tính theo điểm phần trăm, dù vẫn ở mức cao.

Tuy nhiên, không ai kỳ vọng đây sẽ là hiện trạng lâu dài vì chính quyền Tổng thống Trump từ lâu đã phát tín hiệu rằng họ có thể và sẽ sử dụng các cơ sở pháp lý khác để tái áp đặt thuế quan.

Khoảng hai chục quốc gia đã ký thỏa thuận song phương với Mỹ và trong một số trường hợp đầu tư vào Mỹ nay sẽ phải đánh giá liệu phán quyết của Tòa án Tối cao có tạo cho họ đòn bẩy để đàm phán lại hay không.

Ông Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu, cho biết các nhà lập pháp vốn phải phê chuẩn thỏa thuận giữa Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ có thể phê chuẩn sớm nhất là vào ngày 23/2. Ông viết trên mạng xã hội X: “Kỷ nguyên của các mức thuế không giới hạn và tùy tiện có thể đang đi đến hồi kết. Giờ đây chúng ta phải đánh giá cẩn trọng phán quyết và các hệ quả”.

Trên thực tế, theo một báo cáo của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York công bố trong tháng này, nhiều quốc gia đã học cách thích ứng với các mức thuế của ông Trump mà phần lớn trong số đó do người dân Mỹ gánh chịu.

Trong bản cập nhật mới nhất của Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 ở mức 3,3%.

Trung Quốc thậm chí ghi nhận thặng dư thương mại kỷ lục gần 1.200 tỷ USD trong năm 2025, nhờ xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ tăng mạnh khi các nhà sản xuất nước này thích ứng với làn sóng thuế quan của ông Trump.

Do đó, theo ông Folkman, một số quốc gia có thể lựa chọn duy trì các thỏa thuận song phương hiện có với Mỹ thay vì tạo ra những điều không chắc chắn như vào mùa xuân năm 2025, tức là thời điểm xảy ra tình trạng hỗn loạn do các mức thuế đối ứng của ông Trump gây ra.

Ngược lại, ông Niclas Poitiers, nghiên cứu viên tại tổ chức tư vấn kinh tế Bruegel, lưu ý vẫn còn nhiều dấu hỏi chính trị xung quanh thỏa thuận thương mại giữa EU và Mỹ. Ông nói: “Có thể xuất hiện những hoàn cảnh khiến thỏa thuận này đổ vỡ”.

Phóng viên TTXVN tại Mỹ cho biết, phản ứng trước phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, Bộ trưởng Thương mại Quốc tế Canada Dominic LeBlanc lưu ý các mức thuế quan của Washington vẫn đang gây thiệt hại nặng nề cho Ottawa, nhất là những mặt hàng như thép, nhôm và ô tô. Ông bày tỏ hy vọng Canada sẽ hợp tác với Mỹ để tạo đà tăng trưởng và cơ hội cho cả hai bên.

Trong khi đó, người phát ngôn Chính phủ Anh khẳng định: “Chúng tôi sẽ phối hợp với chính quyền Tổng thống Trump để làm rõ ảnh hưởng của phán quyết đến các mức thuế đối với Anh và phần còn lại của thế giới”.

Từ Brussels, người phát ngôn thương mại Liên minh châu Âu (EU) Olof Gill nhấn mạnh EU ghi nhận phán quyết và sẽ giữ liên lạc chặt chẽ với Chính quyền Mỹ để làm rõ các bước mà họ dự định thực hiện để phản hồi phán quyết.

Tại châu Á, Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cùng ngày cho biết Seoul đang cân nhắc các biện pháp ứng phó phù hợp với lợi ích quốc gia sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc