Kỳ 1: Khi ma túy không còn mang gương mặt của ma túy

Mỗi chuyên án ma túy bị triệt phá, mỗi đường dây xuyên quốc gia bị bóc gỡ hay mỗi kilogram ma túy bị thu giữ là một chiến công trong cuộc chiến bảo vệ an ninh, trật tự. Nhưng phía sau những con số ấy còn tồn tại một mặt trận khác âm thầm hơn, dai dẳng hơn và cũng quyết định tương lai đất nước hơn: cuộc chiến bảo vệ thế hệ trẻ trước hiểm họa ma túy.

Sau hơn 6 năm thực hiện Chỉ thị số 36 của Bộ Chính trị và hơn một năm triển khai Kết luận số 132-KL/TW trong tình hình mới, công tác phòng, chống ma túy đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, ma túy cũng đang thay đổi với tốc độ chưa từng có. Từ những đường dây xuyên quốc gia đến những chiếc điện thoại thông minh, từ các loại ma túy truyền thống đến những chất hướng thần núp bóng dưới nhiều hình thức mới, hiểm họa ma túy đang len lỏi vào đời sống xã hội bằng những phương thức tinh vi và khó nhận diện hơn.

Điều đáng lo ngại không chỉ là số lượng ma túy được vận chuyển, mua bán hay sử dụng trái phép, mà là nguy cơ ma túy từng bước xâm nhập vào môi trường học đường, không gian mạng, đời sống thanh thiếu niên và từng gia đình. Nếu không được ngăn chặn từ sớm, từ xa và từ gốc, ma túy không chỉ hủy hoại sức khỏe, nhân cách và tương lai của mỗi cá nhân mà còn làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực, gia tăng các loại tội phạm, đe dọa sự phát triển bền vững và sức mạnh nội sinh của quốc gia.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, xã hội an toàn và môi trường sống lành mạnh, phòng, chống ma túy không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng chức năng. Đó là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của mỗi gia đình, nhà trường, cộng đồng dân cư và của toàn xã hội nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 cả nước xây dựng thành công 50% xã, phường, đặc khu không ma túy, bảo vệ thế hệ tương lai và hướng tới một Việt Nam phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.

Khoảng trống nguy hiểm: Biết ma túy độc hại nhưng không nhận ra ma túy

Sau hơn 6 năm thực hiện Chỉ thị số 36 của Bộ Chính trị và hơn một năm triển khai Kết luận số 132-KL/TW trong tình hình mới, nhận thức xã hội về tác hại của ma túy đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tại các trường học, việc tuyên truyền phòng, chống ma túy được triển khai thường xuyên hơn; học sinh, sinh viên được tiếp cận nhiều thông tin cảnh báo từ nhà trường, cơ quan chức năng và truyền thông.

Nhưng khi ma túy đang thay đổi hình dạng từng ngày, câu hỏi đặt ra là liệu người trẻ có thực sự nhận diện được những nguy cơ đang ở ngay bên cạnh mình. Trong các cuộc trao đổi với học sinh, sinh viên tại Hà Nội, điều dễ nhận thấy là phần lớn các em đều hiểu rằng ma túy là chất cấm, gây nghiện, hủy hoại sức khỏe và tương lai.

Ghi nhận thực tế, học sinh Nguyễn Hồng Dương (bên trái ảnh) chia sẻ.

Học sinh Nguyễn Hồng Dương, lớp 11 Anh 2, Trường THPT Chuyên Nguyễn Huệ Hà Đông cho biết: Em thường xuyên được nghe tuyên truyền về tác hại của ma túy trên báo chí và trong các buổi sinh hoạt của nhà trường. Em biết ma túy rất nguy hiểm và chắc chắn sẽ không sử dụng. Tuy nhiên, em cũng chưa nắm rõ cách nhận diện các dạng ma túy hiện nay.

Tình trạng tương tự cũng xuất hiện ở nhiều trường học khác. Khi được hỏi về các loại ma túy thế hệ mới, thuốc lá điện tử chứa chất ma túy hay các loại chất hướng thần “núp bóng” dưới dạng đồ uống, thực phẩm, nhiều học sinh lớp 12 Trường THPT Trần Hưng Đạo Hà Đông cũng chỉ dừng lại ở việc “nghe nói”.

Các em biết heroin, thuốc phiện, ma túy đá… là chất cấm nhưng chưa thực sự hiểu các dạng ma túy mới đang tồn tại dưới hình thức nào, được ngụy trang ra sao và tiếp cận người trẻ bằng cách nào.

Ghi nhận thực tế tại Trường THPT Trần Hưng Đạo Hà Đông.

Không chỉ học sinh phổ thông, ngay cả sinh viên đại học cũng thừa nhận còn thiếu kiến thức thực tiễn về vấn đề này. Theo sinh viên Phạm Thu Uyên, năm thứ 3 - Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, các buổi tuyên truyền hiện nay chủ yếu tập trung vào tác hại chung của ma túy, trong khi người học cần nhiều hơn những ví dụ cụ thể, những tình huống sát thực tế để nhận diện nguy cơ.

“Chúng em mong được nghe những câu chuyện thật, những vụ việc thật hoặc các tình huống cụ thể để biết mình có thể gặp nguy cơ ở đâu và cách xử lý như thế nào”, Uyên nói.

Sinh viên Lê Gia Bảo, năm thứ 2 cùng trường cũng cho rằng, các buổi tuyên truyền sẽ hiệu quả hơn nếu phân tích rõ các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy, chế tài xử lý và hậu quả thực tế để tạo tính cảnh báo, răn đe.

Sinh viên Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội bày tỏ.

Những chia sẻ của học sinh, sinh viên cho thấy một thực tế đáng suy nghĩ. Nhận thức chung về tác hại của ma túy đã được nâng lên, nhưng khả năng nhận diện các thủ đoạn mới của tội phạm ma túy vẫn còn nhiều khoảng trống.

Điều đáng lo ngại hơn là khoảng trống ấy không chỉ tồn tại ở học sinh. Bà Nguyễn Thị Mai Thu, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Trần Hưng Đạo Hà Đông thẳng thắn nhìn nhận rằng việc nhận diện các loại ma túy mới hiện nay là rất khó khăn.

“Ngay như tôi cũng khó nhận biết được các dạng ma túy mới hiện nay nếu chỉ nhìn bằng mắt thường. Trong một số tình huống thực tế, việc phát hiện đó có phải là ma túy hay không cũng không hề đơn giản, chứ chưa nói tới học sinh, sinh viên”, bà Thu chia sẻ.

Phó Hiệu trưởng Trường THPT Trần Hưng Đạo Hà Đông Nguyễn Thị Mai Thu trao đổi với PV - Báo Pháp luật Việt Nam.

Theo bà Phạm Thúy Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Nguyễn Huệ Hà Đông, khoảng trống lớn nhất hiện nay chính là kỹ năng nhận diện và phòng vệ của học sinh trước các loại ma túy trá hình ngày càng tinh vi.

“Các hình thức ma túy trá hình hiện nay chắc chắn khiến công tác quản lý học sinh khó khăn hơn trước bởi chúng được ngụy trang rất tinh vi dưới dạng thuốc lá điện tử, đồ uống hoặc thực phẩm hấp dẫn giới trẻ. Điều đáng lo nhất hiện nay là sự tác động cộng hưởng giữa ma túy tổng hợp, thuốc lá điện tử biến tướng và mạng xã hội”, bà Hằng cho biết.

Theo bà Hằng, mạng xã hội đang trở thành môi trường khiến nhiều thông tin độc hại lan truyền rất nhanh, tác động trực tiếp tới tâm lý tò mò, thích khám phá của học sinh. Vì vậy, công tác phòng ngừa hiện nay không thể chỉ là trách nhiệm của nhà trường mà cần sự phối hợp đồng bộ của gia đình và toàn xã hội.

Bà Phạm Thúy Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Nguyễn Huệ Hà Đông nói về nguy cơ ma túy xâm nhập học đường trong giai đoạn hiện nay.

Ở bậc đại học, những thách thức này càng trở nên phức tạp hơn khi sinh viên có nhiều không gian tự do hơn trong học tập và sinh hoạt.

Tiến sĩ Trần Ngọc Khánh, Trưởng phòng Công tác sinh viên - Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội cho biết: Bản thân ông cũng chưa từng được tiếp cận trực tiếp với các dạng ma túy mới.

“Nói thật là tôi cũng chưa được nhìn thấy các dạng ma túy mới như thế nào, chỉ biết qua thông tin truyền thông. Chính vì vậy việc nhận diện các thủ đoạn mới của tội phạm ma túy là điều không hề đơn giản”, ông Khánh nói.

Tiến sĩ Trần Ngọc Khánh, Trưởng phòng Công tác sinh viên - Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội (bên trái ảnh) bày tỏ.

Từ thực tế tại nhiều trường học cho thấy, cuộc chiến chống ma túy trong giai đoạn hiện nay không còn đơn thuần là tuyên truyền về tác hại của chất gây nghiện. Thách thức lớn nhất đang nằm ở việc giúp người trẻ nhận diện được ma túy khi nó không còn mang dáng vẻ của ma túy. Điều đáng lo ngại không phải là giới trẻ không biết ma túy nguy hiểm, mà là nhiều em không còn nhận ra ma túy đang đứng ngay trước mặt mình.

Chính những khoảng trống trong nhận diện ấy đang trở thành cơ hội để các đối tượng phạm tội ma túy thay đổi phương thức tiếp cận người dùng, đặc biệt là giới trẻ. Và khi ma túy khoác lên mình những chiếc áo mới, cái bẫy cũng trở nên khó nhận biết hơn bao giờ hết.

Điều đáng lo ngại không phải là giới trẻ không biết ma túy nguy hiểm, mà là nhiều em không còn nhận ra ma túy đang đứng ngay trước mặt mình. Chính những khoảng trống trong nhận diện ấy đang trở thành cơ hội để các đối tượng phạm tội thay đổi phương thức tiếp cận người dùng, đặc biệt là giới trẻ. Và khi ma túy khoác lên mình những chiếc áo mới, cái bẫy cũng trở nên khó nhận biết hơn bao giờ hết.

Từ mạng xã hội đến “hộp thư chết”: Ma túy đang thay đổi cách tiếp cận giới trẻ

Nếu như trước đây ma túy thường gắn với những tụ điểm phức tạp, những cuộc giao dịch bí mật hoặc các đối tượng nghiện ngập dễ nhận diện thì nay mọi thứ đã thay đổi. Ma túy không còn chủ động tìm người bằng những phương thức thô sơ. Thay vào đó, các đối tượng phạm tội đang tận dụng triệt để công nghệ số, mạng xã hội và những xu hướng giải trí mới để tiếp cận người trẻ.

Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, học sinh, sinh viên có thể trở thành mục tiêu của các đường dây ma túy mà không hề hay biết. Từ những lời mời kết bạn trên Facebook, TikTok, Instagram, Telegram đến những hội nhóm kín chuyên chia sẻ lối sống hưởng thụ, tiệc tùng hay thuốc lá điện tử, ranh giới giữa một cuộc trò chuyện bình thường và một hành vi lôi kéo sử dụng ma túy đang ngày càng trở nên mong manh.

Theo các chuyên gia phòng chống ma túy, tội phạm hiện nay không còn bán thứ chúng có, mà bán cảm giác mà giới trẻ muốn trải nghiệm. Đó là cảm giác “thư giãn”, “bay bổng”, “giải tỏa áp lực”, “thể hiện đẳng cấp” hay đơn giản chỉ là “thử một lần cho biết”.

Bị can N.Đ.T chưa đầy 18 tuổi vừa bị Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy PC04 - Công an tỉnh Quảng Ninh bắt giữ về tội mua bán ma túy.

Hậu quả là không ít bạn trẻ đã rơi vào vòng lao lý, ví như bị can N. Đ. T (sinh năm 2008) tại Quảng Ninh đã phạm tội mua bán trái phép chất ma túy. “Lần đầu tiên là do bạn bè đưa cho em hút thuốc lá điện tử, em không biết đó là ma túy, sau khi đó cơ thể có cảm giác lạ em mới biết đó là ma túy, và đến khi thèm cảm giác lạ đó thì em đi tìm ma túy để mua”, N.Đ. T nói.

Đánh trúng tâm lý tò mò và mong muốn khẳng định bản thân của tuổi trẻ, nhiều đối tượng từng bước xóa nhòa nhận thức của người dùng về ma túy.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04) Công an tỉnh Bắc Ninh trao đổi thông tin với PV - Báo Pháp luật Việt Nam về các loại ma túy mới hiện nay.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04) Công an tỉnh Bắc Ninh cho biết: Điều nguy hiểm hiện nay là các đối tượng buôn bán ma túy không còn tiếp cận người trẻ bằng những phương thức thô sơ như trước mà sử dụng nhiều thủ đoạn rất tinh vi. Chúng lợi dụng sự tò mò, tâm lý muốn khám phá và thiếu kinh nghiệm sống của học sinh, sinh viên để lôi kéo. Nhiều em ban đầu chỉ nghĩ là thử cho biết nhưng sau đó nhanh chóng lệ thuộc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, học tập và tương lai.

Theo Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, thủ đoạn phổ biến hiện nay là ngụy trang ma túy dưới dạng thuốc lá điện tử, bánh kẹo, nước uống hoặc các sản phẩm thảo mộc. Không ít trường hợp còn được cho sử dụng miễn phí trong thời gian đầu nhằm tạo cảm giác hưng phấn trước khi trở thành khách hàng của các đường dây mua bán ma túy.

Đáng chú ý, cùng với sự phát triển của công nghệ số, hoạt động mua bán ma túy cũng đang dịch chuyển mạnh lên không gian mạng. Các giao dịch ngày càng khép kín, tinh vi và khó phát hiện hơn.

Theo Thượng tá Lê Bá Long – Phó Trưởng phòng 3, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (CO4 - Bộ Công an), hiện nay nhiều đối tượng trong nước đặt mua nguyên liệu từ nước ngoài, sau đó tổ chức điều chế, pha trộn hoặc phun tẩm thành các sản phẩm như cỏ Mỹ, thuốc lá chill, thuốc lá điện tử chứa chất ma túy hay các dung dịch ma túy sử dụng trong thuốc lá điện tử.

Các sản phẩm này thường được quảng bá công khai trên Facebook, Telegram và nhiều nền tảng trực tuyến khác với những cái tên tưởng như vô hại như “nước vui”, “nước trái cây”, “white coffee”, “bánh cần”, “nấm thức thần”…

“Nguy hiểm ở chỗ nhiều bạn trẻ không nhận thức đầy đủ đây là ma túy. Khi sử dụng, các chất hướng thần tác động trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, gây ảo giác, rối loạn hành vi và nguy cơ nghiện rất cao”, Thượng tá Lê Bá Long cho biết.

Thượng tá Lê Bá Long – Phó Trưởng phòng 3, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (CO4 - Bộ Công an) cho biết một số các phương thức thủ đoạn mới, rất tinh vi của đường dây tổ chức buôn bán ma túy trong giai đoạn hiện nay.

Không chỉ thay đổi cách thức tiếp cận người dùng, tội phạm ma túy còn thay đổi cả phương thức giao dịch. Nếu trước đây việc mua bán phải gặp mặt trực tiếp thì nay phần lớn giao dịch được thực hiện theo hình thức “không tiếp xúc”.

Người mua và người bán gần như không biết mặt nhau. Ma túy được giấu trong các kiện hàng, quà tặng, đồ ăn hoặc hàng tiêu dùng rồi vận chuyển thông qua dịch vụ giao hàng công nghệ.

Thượng tá Lê Bá Long, Phó Trưởng phòng 3, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04 - Bộ Công an) cho biết: Các đối tượng phạm tội về ma túy hiện nay ngày càng tinh vi, manh động và liều lĩnh hơn. Hầu hết các vụ án lớn bị triệt phá đều thu giữ được vũ khí nóng. Chúng triệt để lợi dụng internet, các ứng dụng mã hóa, tài chính điện tử và dịch vụ chuyển phát nhanh để hoạt động. Quá trình giao dịch chủ yếu diễn ra theo phương thức không tiếp xúc, sử dụng tài khoản không chính chủ hoặc nhiều lớp trung gian nhằm che giấu dấu vết.

Theo các đơn vị nghiệp vụ, sự thay đổi của tội phạm ma túy đang đặt ra yêu cầu mới đối với công tác phòng ngừa. Nếu trước đây lực lượng chức năng tập trung vào các tuyến biên giới, cửa khẩu hay các tụ điểm phức tạp thì nay cuộc chiến chống ma túy phải mở rộng sang cả không gian mạng. Bởi ở đó, mỗi tài khoản ảo có thể là một mắt xích của đường dây mua bán ma túy.

Cần cảnh giác với các đồ ăn, nước mua lạ.

Mỗi lời mời kết bạn có thể là bước khởi đầu cho một hành vi lôi kéo. Và mỗi cú nhấp chuột thiếu cảnh giác có thể trở thành cánh cửa dẫn người trẻ đến gần hơn với hiểm họa ma túy.

Không còn những cuộc mua bán trực tiếp, không còn những gói bột trắng dễ nhận biết. Ma túy hôm nay có thể được giao bằng một đơn hàng công nghệ, được quảng bá bằng một tài khoản ảo và được ngụy trang bằng những sản phẩm hợp pháp. Cuộc chiến chống ma túy vì thế cũng buộc phải dịch chuyển sang một mặt trận mới: không gian mạng.

Cuộc chiến giữ tương lai: Không chỉ chặn nguồn cung mà phải kéo giảm nguồn cầu

Điển hình là các chuyên án đặc biệt lớn như: chuyên án 135VL, đến nay đã thu giữ 50,7 tấn caffeine, 06 xe ô tô, 12 máy tính các loại, 25 điện thoại di động, phong tỏa, tạm dừng giao dịch đối với 60 tài khoản ngân hàng, xác minh 07 tài sản bất động sản liên quan đến các đối tượng trong chuyên án;

Chuyên án 825P, đến nay, Ban Chuyên án đủ căn cứ khởi tố 13 bị can liên quan đến tổ chức tội phạm ma túy xuyên quốc gia này, thu giữ 777 kg ma túy tổng hợp, chuyên án 125T và chuyên án 225N…

Trong khi ma túy ngày càng biến hóa dưới nhiều vỏ bọc mới để len lỏi vào giới trẻ thì ở chiều ngược lại, lực lượng chức năng vẫn liên tiếp mở các đợt tấn công mạnh vào các đường dây ma túy xuyên quốc gia. Hàng trăm kg ma túy, hàng trăm nghìn viên ma túy tổng hợp bị thu giữ cho thấy nguồn cung vẫn rất lớn và cuộc chiến chưa hề giảm nhiệt.

Nếu ở phía trước là những chiếc bẫy được ngụy trang ngày càng tinh vi thì ở phía sau là những đường dây ma túy xuyên quốc gia vẫn không ngừng mở rộng quy mô hoạt động. Ma túy không chỉ thay đổi cách tiếp cận người dùng mà còn liên tục biến đổi phương thức sản xuất, vận chuyển và tiêu thụ. Điều đó cho thấy cuộc chiến chống ma túy hiện nay không còn là cuộc đấu tranh với những đối tượng riêng lẻ, mà là cuộc đối đầu với một loại tội phạm có tổ chức, xuyên biên giới và vận hành theo logic của nền kinh tế ngầm toàn cầu.

Những con số thống kê mới nhất cho thấy áp lực mà lực lượng chức năng đang phải đối mặt chưa hề suy giảm.

Quý I năm 2026, toàn quốc phát hiện, bắt giữ: 7424 vụ/14.813 đối tượng, thu giữ 52,251kg heroin, 102,59kg cần sa, 425,93kg + 345.065 viên ma túy tổng hợp, 53 súng các loại và nhiều tài liệu liên quan. Trong đó: tội tàng trữ trái phép chất ma túy 2.955 vụ/3.634 đối tượng; tội mua bán 2.002 vụ/ 4633 đối tượng; tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy 2.147 vụ/ 6.159 đối tượng; chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy 246 vụ / 282 đối tượng.

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (CO4 – Bộ Công an) đã phát hiện và bắt giữ: 12vụ/144 đối tượng, thu giữ 23,1 kg Heroin, 21,96 kg + 251.200 viên ma túy tổng hợp, 4,5 kg côcain, 2kg cần sa. 9 kg ma túy thảo mộc, 50 tấn cafein.

Những con số về các chuyên án ma túy lớn bị triệt phá, những tấn ma túy bị thu giữ hay hàng chục nghìn đối tượng phạm tội bị bắt giữ mỗi năm cho thấy quyết tâm rất lớn của lực lượng chức năng trong cuộc chiến chống “cái chết trắng”.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đang đặt ra một câu hỏi khác. Nếu nguồn cung ma túy liên tục bị đánh mạnh nhưng số người sử dụng trái phép chất ma túy và người nghiện vẫn ở mức cao, nếu học sinh, sinh viên vẫn trở thành mục tiêu của các đường dây ma túy thì liệu chỉ đấu tranh, bắt giữ có đủ để giải quyết tận gốc vấn đề?

Đó cũng là lý do Kết luận số 132-KL/TW ngày 18/3/2025 của Bộ Chính trị tiếp tục nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: phòng, chống ma túy không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; lấy phòng ngừa là chiến lược lâu dài, lấy địa bàn cơ sở và người dân làm trung tâm, chủ thể.

Nói cách khác, muốn đẩy lùi ma túy thì phải ngăn chặn từ nơi ma túy có thể tìm thấy người dùng đầu tiên. Đó là gia đình; nhà trường; cộng đồng dân cư; các khu công nghiệp; nhà trọ; không gian mạng. Và là nhận thức của mỗi người dân.

Đại tá Nguyễn Đức Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04), Bộ Công an trao đổi với PV - Báo Pháp luật Việt Nam về những thách thức mới trong công tác phòng, chống ma túy hiện nay.

Trao đổi với phóng viên, Đại tá Nguyễn Đức Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04 - Bộ Công an) cho biết: Công tác phòng, chống ma túy hiện nay đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức khi nguồn cung ma túy từ nước ngoài tiếp tục gia tăng; tội phạm ma túy hoạt động ngày càng tinh vi, xuyên quốc gia, lợi dụng không gian mạng, dịch vụ chuyển phát nhanh và tài chính điện tử để phạm tội. Trong nước, số người sử dụng trái phép chất ma túy và người nghiện ma túy vẫn ở mức cao, tác động trực tiếp đến an ninh, trật tự và đời sống xã hội.

Kết luận số 132 của Bộ Chính trị xác định rõ: phòng, chống ma túy là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; lấy phòng ngừa là chiến lược lâu dài; lấy địa bàn cơ sở và người dân làm trung tâm, chủ thể.

Điều đó đồng nghĩa, cuộc chiến chống ma túy không chỉ diễn ra ở biên giới, trên biển hay trong những chuyên án lớn của lực lượng chức năng. Cuộc chiến ấy bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi khu dân cư, mỗi trường học và từ nhận thức của từng người dân. Mỗi người dân phải là một “chiến sĩ” phòng, chống ma túy. Mỗi gia đình phải là một “pháo đài” không ma túy. Và mỗi địa phương phải trở thành một địa bàn an toàn trước hiểm họa ma túy.

Đó cũng là con đường để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% đơn vị hành chính cấp xã trên toàn quốc không ma túy, tiến tới xây dựng tỉnh không ma túy và xã hội không ma túy.

Để ngăn chặn từ sớm, từ xa nguồn cung ma túy, đồng thời kéo giảm nguồn cầu ma túy một cách căn cơ, bền vững, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp với quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Theo Đại tá Nguyễn Đức Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04 - Bộ Công an), bên cạnh nhiệm vụ đấu tranh quyết liệt với các đường dây ma túy xuyên quốc gia, một trong những yêu cầu chiến lược hiện nay là phải kéo giảm nguồn cầu ma túy. Bởi thực tế cho thấy, ở đâu còn người sử dụng thì ở đó tội phạm ma túy vẫn còn đất sống.

Ở đâu còn tâm lý tò mò, chủ quan hoặc thiếu hiểu biết thì ở đó các đối tượng phạm tội vẫn có cơ hội tiếp cận. Do đó, công tác tuyên truyền không thể chỉ dừng lại ở việc cảnh báo tác hại của ma túy.

Quan trọng hơn là giúp người dân, đặc biệt là giới trẻ nhận diện được ma túy đang ở đâu, đang xuất hiện dưới hình thức nào và đang tiếp cận mình bằng cách nào. Từ thực tế công tác đấu tranh phòng, chống ma túy, nhiều chuyên gia cho rằng cuộc chiến hiện nay không còn đơn thuần là cuộc đối đầu giữa lực lượng chức năng với các đường dây tội phạm.

Đó còn là cuộc chiến giành lại nhận thức. Giành lại môi trường sống lành mạnh cho thế hệ trẻ. Giành lại tương lai của đất nước trước nguy cơ một bộ phận thanh thiếu niên bị cuốn vào vòng xoáy nghiện ngập, tội phạm và bạo lực.

Tại Kết luận số 132, lãnh đạo Đảng và Nhà nước nhấn mạnh yêu cầu xây dựng văn hóa bài trừ ma túy trong toàn xã hội. Bởi ma túy không chỉ hủy hoại một con người. Nó có thể làm tan vỡ một gia đình. Làm phát sinh nhiều loại tội phạm khác. Làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực. Làm gia tăng gánh nặng cho hệ thống an sinh xã hội. Và về lâu dài, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phát triển của quốc gia.

Một đất nước có nhiều người trẻ sa vào ma túy sẽ không thể có một tương lai mạnh mẽ. Một xã hội còn bị ma túy len lỏi sẽ khó có được sự bình yên bền vững. Đó là lý do mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% đơn vị hành chính cấp xã trên toàn quốc không ma túy không đơn thuần là một chỉ tiêu hành chính.

Đó là mục tiêu bảo vệ thế hệ tương lai. Là mục tiêu giữ gìn sự bình yên của từng gia đình, từng khu dân cư. Và cũng là một trong những điều kiện quan trọng để xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh, phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Cuộc chiến ấy không bắt đầu từ những chuyên án hàng nghìn bánh heroin. Không bắt đầu từ những cuộc truy quét xuyên biên giới. Nó bắt đầu từ việc một học sinh biết từ chối lời rủ rê đầu tiên. Một gia đình nhận ra những thay đổi bất thường của con em mình.

Một giáo viên phát hiện sớm những dấu hiệu nguy cơ. Một khu dân cư chủ động tố giác tội phạm. Và từ nhận thức của mỗi người dân rằng: chống ma túy không phải việc của riêng ai. Bởi khi ma túy xuất hiện ở đâu, tương lai sẽ bị đe dọa ở đó. Và giữ tương lai của đất nước hôm nay cũng chính là giữ cho thế hệ trẻ không trở thành nạn nhân của ma túy.

Ma túy hôm nay không còn gõ cửa bằng những gói bột trắng. Nó bước vào đời sống bằng một điếu thuốc lá điện tử, một ly nước lạ, một lời mời kết bạn trên mạng xã hội hay chỉ đơn giản là một phút tò mò của tuổi trẻ.

Điều đáng sợ nhất không phải là ma túy ngày càng tinh vi hơn, mà là nhiều người trẻ vẫn tin rằng mình đủ tỉnh táo để không trở thành nạn nhân. Nhưng thực tế cho thấy, phần lớn những người sa vào ma túy đều bắt đầu từ suy nghĩ: “Thử một lần chắc không sao”. Và đó cũng chính là chiếc bẫy vô hình mà tội phạm ma túy đang khai thác triệt để trong thời đại số.

Khi ma túy không còn mang gương mặt của ma túy, cuộc chiến chống ma túy cũng không còn là cuộc chiến của riêng lực lượng chức năng. Đó là cuộc chiến giành lại nhận thức, giành lại thế hệ trẻ và giành lại tương lai của đất nước. Bởi giữ một người trẻ tránh xa ma túy hôm nay cũng chính là giữ gìn nguồn lực phát triển của quốc gia trong ngày mai.

(Còn nữa)