Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI: Chủ động thể chế hóa, kiến tạo động lực phát triển

Quang cảnh Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: VPQH

Chủ động thể chế hóa các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu và yêu cầu cao hơn, việc chuyển hóa các chủ trương, đường lối của Đảng thành chính sách, pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của Quốc hội mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm các định hướng chiến lược sớm đi vào cuộc sống, tạo chuyển biến thực chất trong quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội.

Diễn ra ngay sau thành công của Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV với nhiều định hướng quan trọng về đổi mới phương thức lãnh đạo, phát huy các nguồn lực cho phát triển, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, yêu cầu đặt ra đối với Quốc hội là: “Trung ương đã định hướng thì phải thể chế hóa kịp thời, chủ trương đã rõ thì phải tổ chức thực hiện quyết liệt, điểm nghẽn đã nhận diện thì phải tập trung tháo gỡ”.

Đặt trong yêu cầu đó, việc chủ động thể chế hóa các chủ trương của Đảng cần gắn liền với trách nhiệm nhận diện những bất cập của hệ thống pháp luật, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Theo đó, tại Kỳ họp, Quốc hội dự kiến xem xét, quyết định nhiều dự án luật, nghị quyết quan trọng, tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu đang đặt ra từ thực tiễn như đất đai, nhà ở, bất động sản, bảo hiểm y tế, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, biển đảo, kinh tế - xã hội, tài chính - ngân sách, đầu tư công... Việc tiếp tục luật hóa các giải pháp cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh cũng được đặt ra nhằm giảm bớt khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

“Nội dung chương trình Kỳ họp tiếp tục thể hiện tinh thần Quốc hội nỗ lực triển khai chủ trương, đường lối chiến lược của Đảng nhằm hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, quyết định những vấn đề quan trọng để kiến tạo, thúc đẩy phát triển, tháo gỡ và khơi thông các “nút thắt”, “điểm nghẽn” về thể chế; đồng hành với Chính phủ phấn đấu hoàn thành toàn diện mục tiêu và tầm nhìn phát triển kinh tế - xã hội theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng”, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Lê Minh Nam - Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính - nhìn nhận.

Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ và Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội về nội dung, chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khoá XVI. Ảnh: VPQH

Đổi mới cách làm, nâng tầm chất lượng lập pháp

Để chuẩn bị cho Kỳ họp, Quốc hội đã tập trung cao nhất lực lượng và trí tuệ, chủ động phối hợp từ sớm, từ xa nhằm bảo đảm chất lượng hồ sơ các dự án luật, nghị quyết. Một trong những yêu cầu hàng đầu được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiều lần nhấn mạnh là: Không vì số lượng mà bỏ qua chất lượng, càng làm nhanh càng phải chắc.

Theo đó, từng dự án luật, dự thảo nghị quyết phải được rà soát kỹ lưỡng, toàn diện, đến cùng; bảo đảm chất lượng, tính khả thi và khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra. Đối với những luật liên quan trực tiếp đến đất đai, hình sự, ngân sách nhà nước, đầu tư công, nhà ở, kinh doanh bất động sản… quá trình xem xét càng phải cẩn trọng, đáp ứng yêu cầu ổn định lâu dài và giải quyết triệt để những khó khăn thực tế.

Đặc biệt, tại Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ và Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội về nội dung, chương trình Kỳ họp thứ Hai, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đều nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong xây dựng pháp luật, chủ động phát hiện từ sớm, từ xa những bất hợp lý, kẽ hở có thể bị lợi dụng; kiên quyết không để lợi ích ngành, lợi ích cục bộ chi phối chính sách, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực ngay từ khâu xây dựng luật.

Yêu cầu nâng cao chất lượng lập pháp cũng đòi hỏi sự chuyển biến thực chất trong công tác phối hợp giữa Quốc hội và Chính phủ. Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, việc phối hợp không chỉ nhằm hoàn thành chương trình Kỳ họp mà còn phải nâng cao chất lượng quyết sách của Quốc hội và chất lượng thực thi của Chính phủ; không chỉ xử lý hồ sơ mà phải xử lý từ chính sách, không chỉ rõ tiến độ mà phải rõ trách nhiệm cuối cùng đối với từng sản phẩm.

Theo đó, các cơ quan cần chuyển mạnh từ “phối hợp theo quy trình” sang “đồng hành từ đầu về chính sách”, cùng tham gia ngay từ quá trình xây dựng, hình thành chính sách. Những vấn đề khó, còn ý kiến khác nhau phải được trao đổi, xử lý sớm. Cách tiếp cận này giúp nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án luật, hạn chế tình trạng chính sách chưa được đánh giá đầy đủ hoặc những bất cập chỉ bộc lộ khi văn bản đã có hiệu lực.

Một yêu cầu quan trọng khác là cần coi thực thi là một phần của chất lượng lập pháp ngay từ khâu chuẩn bị. Ngay từ quá trình xây dựng luật, nghị quyết đã phải tính đến các nghị định, thông tư và những điều kiện cần thiết để triển khai. Khả năng thực thi phải được đánh giá ngay từ đầu, đảm bảo các luật, nghị quyết được Quốc hội thông qua nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Trách nhiệm của từng chủ thể trong quy trình xây dựng pháp luật cũng cần được phân định rõ: Chính phủ chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng chính sách trình; Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng thẩm tra; Ủy ban Thường vụ Quốc hội chịu trách nhiệm cao nhất về việc chuẩn bị để báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định. “3 trách nhiệm đó phải gặp nhau ở 1 mục tiêu chung: Quyết sách cuối cùng phải đúng, khả thi và tạo ra giá trị phát triển” – Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Với trách nhiệm của một ĐBQH, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn ĐBQH TP. Huế) cho rằng, việc nâng cao chất lượng lập pháp phải bắt đầu từ khâu chuẩn bị chính sách, đánh giá tác động, lấy ý kiến các đối tượng chịu ảnh hưởng và công tác thẩm tra; đồng thời phát huy thực chất hoạt động thảo luận, tranh luận tại nghị trường. Những ý kiến khác nhau cần được xem xét trên cơ sở khoa học, thực tiễn và lợi ích chung chứ không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành quy trình.

Đại biểu kỳ vọng Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI sẽ tạo dấu ấn bằng chất lượng các quyết sách, bằng những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế và bằng hiệu quả mà người dân, doanh nghiệp có thể cảm nhận được trong cuộc sống; đúng như tinh thần được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: Kỳ họp thứ Hai phải tiếp tục thể hiện rõ tinh thần Quốc hội hành động, kiến tạo và phát triển./.