Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Nền tảng cho sự phát triển mới của đất nước

Chiều 3/4, tại Họp báo về dự kiến Chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh, các đại biểu đã trả lời báo chí trong nước và quốc tế về nhiều nội dung quan trọng sẽ diễn ra tại Kỳ họp.

Quy trình nhân sự được chuẩn bị chặt chẽ, bảo đảm ổn định

Trả lời câu hỏi của phóng viên về việc chuẩn bị công tác nhân sự tại Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI, ý nghĩa của việc bầu và phê chuẩn các chức danh Lãnh đạo Nhà nước tại Kỳ họp đối với hoạt động của Quốc hội và sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên cho biết, quy trình chuẩn bị công tác nhân sự được tiến hành chặt chẽ, bài bản, đúng quy trình, đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng và đúng pháp luật.

Theo đó, Bộ Chính trị đã xây dựng phương án tổng thể về bộ máy và giới thiệu nhân sự lãnh đạo chủ chốt để Ban Chấp hành Trung ương cho ý kiến, trước khi Quốc hội quyết định theo thẩm quyền.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên nhấn mạnh, việc kiện toàn bộ máy lãnh đạo cấp cao nhằm bảo đảm tính ổn định, liên tục và thông suốt của hệ thống chính trị ngay sau bầu cử. Công tác này còn thể hiện vai trò Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, trực tiếp quyết định các vấn đề quan trọng và thể chế hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật; lựa chọn đội ngũ lãnh đạo có phẩm chất, năng lực là tiền đề quan trọng để tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và đáp ứng kỳ vọng đổi mới của nhân dân trong kỷ nguyên mới.

Thông báo cụ thể về cơ cấu, số lượng chức danh Lãnh đạo được bầu và phê chuẩn, bà Tạ Thị Yên cho biết, Kỳ họp tiến hành bầu trực tiếp các chức danh Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tổng Kiểm toán nhà nước.

Các chức danh được phê chuẩn bổ nhiệm gồm: Các Phó Thủ tướng Chính phủ, các Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ. Dự kiến có khoảng 39 chức danh lãnh đạo cấp cao của Nhà nước ở Trung ương sẽ được Quốc hội bầu và phê chuẩn tại kỳ họp này, đây là nội dung trọng tâm để hoàn thiện bộ máy lãnh đạo cho giai đoạn mới.

Thảo luận sâu các vấn đề dân sinh cấp bách

Giải đáp câu hỏi của phóng viên về việc những vấn đề dân sinh cấp bách mà cử tri đang đặc biệt quan tâm hiện nay như việc làm, giá nhà, an toàn thực phẩm và giá vàng sẽ được đưa vào chương trình nghị sự của kỳ họp như thế nào, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phạm Thị Hồng Yến cho hay, Quốc hội sẽ thảo luận các báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện kế hoạch kinh tế – xã hội và ngân sách năm 2025, cũng như những tháng đầu năm 2026.

Trong đó, sẽ thảo luận sâu các vấn đề nổi cộm mà cử tri quan tâm, Chính phủ sẽ tiếp thu, giải trình và đề xuất các giải pháp nhằm xử lý hiệu quả các vấn đề, bên cạnh đó, các nội dung này sẽ được bổ sung vào các nghị quyết chuyên đề hoặc Nghị quyết chung của kỳ họp. Đặc biệt, với các nội dung cần sửa đổi Luật để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, Quốc hội sẽ giao Chính phủ nghiên cứu trình sớm để tiến tới giải quyết dứt điểm vấn đề.

Cung cấp thông tin cho báo chí về tính khả thi của Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) đang được cử tri cả nước quan tâm với đề xuất phân quyền mạnh mẽ cho cấp xã thực hiện các thủ tục hộ tịch, đồng thời đẩy mạnh đăng ký trực tuyến và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, Ủy viên là Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Minh Hiếu nhấn mạnh, hộ tịch là vấn đề thiết thân, liên quan đến hầu hết mọi công dân và được thực hiện ngay từ cấp cơ sở. Việc sửa đổi Luật lần này nhằm chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ "quản lý" sang "phục vụ nhân dân", hướng tới kết nối người dân tốt hơn thông qua các cách thức hiện đại.

Đánh giá thực trạng và tính khả thi của dự án Luật, đại biểu Hoàng Minh Hiếu cho biết, báo cáo tổng kết thực tiễn cho thấy, khi triển khai một số quyền tư pháp hộ tịch cho hai cấp, về cơ bản các cấp xã vẫn thực hiện tốt. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những lo ngại về áp lực công việc. Khảo sát thực tế chỉ ra một thách thức lớn: hiện có khoảng 40% đến hơn 50% các đơn vị cấp xã chỉ có duy nhất một cán bộ làm công tác tư pháp, hộ tịch. Điều này đặt ra yêu cầu lớn về việc xem xét năng lực thực thi khi khối lượng công việc dự kiến sẽ tăng lên tại một số địa phương do thay đổi địa giới hành chính.

Từ đó, các giải pháp được đưa ra: về nhân sự, Chính phủ cần có các chính sách để ổn định vị trí công tác, có chế độ đãi ngộ thỏa đáng và tập trung bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ tư pháp hộ tịch để họ yên tâm phục vụ dân tốt hơn; Về công nghệ và lộ trình: hiện nay cơ sở dữ liệu dùng chung đang được xây dựng, dự thảo xác định cần có một lộ trình hoàn thiện cụ thể, dự kiến đến năm 2029.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu lưu ý, để dự án Luật này thực sự phát huy hiệu quả, cần bảo đảm đồng bộ các yếu tố: kết nối internet, trang thiết bị làm việc, tính liên thông của dữ liệu và năng lực của người thực hiện.

Thông qua các kế hoạch 5 năm

Đề cập đến ý nghĩa của việc Quốc hội dự kiến thông qua các Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm (2026-2030), Kế hoạch tài chính quốc gia, Kế hoạch vay và trả nợ công, và Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đối với sự phát triển đất nước, đại biểu Phạm Thị Hồng Yến nhấn mạnh, đây là những quyết sách đặc biệt quan trọng, cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV và Kết luận Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế, tạo cơ sở pháp lý để đất nước ta phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên.

Đồng thời, hướng tới mục tiêu trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới. Đại biểu Phạm Thị Hồng Yến khẳng định, các Nghị quyết này cũng là căn cứ để Quốc hội thực hiện giám sát tối cao trong suốt giai đoạn 2026-2030.

Với mục tiêu hướng tới tăng trưởng hai con số, đại biểu Phạm Thị Hồng Yến cũng chia sẻ cụ thể các kịch bản về chính sách tài khóa và tiền tệ mà Quốc hội khóa XVI đã chuẩn bị nhằm ứng phó với những biến động trong nước và thế giới.

Theo đó, trong bối cảnh thế giới đầu năm 2026 biến động khó lường, Quốc hội sẽ đồng hành cùng Chính phủ xây dựng các kịch bản tác động tăng trưởng, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội kèm theo các đánh giá giữa kỳ để kịp thời điều chỉnh mục tiêu khi có biến động lớn.

Bên cạnh đó, triển khai đồng bộ các giải pháp đột phá: Năm 2026 sẽ tổng rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật, sửa đổi Luật Đất đai và các quy hoạch để bảo đảm tính thống nhất, áp dụng toàn quốc các cơ chế đặc thù đã có hiệu quả tại địa phương; Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, tập trung vào các ngành công nghiệp chiến lược như năng lượng nguyên tử, công nghiệp không gian, kinh tế tầm thấp và điện tử;

Cải cách thị trường tài chính; ban hành chính sách vượt trội thu hút các quỹ đầu tư quốc tế, quản lý nợ công minh bạch để nâng cao tín nhiệm quốc gia; Phấn đấu đến năm 2030 có trên 5.000 km đường bộ cao tốc; triển khai đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam và các tuyến kết nối quốc tế; Phát triển giáo dục hiện đại ngang tầm khu vực; bảo vệ giá trị văn hóa gia đình và con người Việt Nam; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động nghị trường

Với 500 đại biểu trúng cử, trong đó có nhiều đại biểu lần đầu tham gia nghị trường, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên cho biết, công tác tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật cho các đại biểu được xây dựng bài bản, hiện đại, tập trung vào các nhóm nội dung chính: Kiến thức nền tảng: về tổ chức, hoạt động của Quốc hội, chương trình kỳ họp, quy trình xây dựng luật, hoạt động giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; Kỹ năng nghị trường: kỹ năng phát biểu, tranh luận, chất vấn và kỹ năng tham gia xây dựng, tra cứu chính sách pháp luật; Kỹ năng môi trường số: khai thác hệ thống thông tin, xử lý tài liệu điện tử và sử dụng các phần mềm hỗ trợ đại biểu.

Ủy ban Công tác đại biểu hỗ trợ đặc biệt cho đại biểu mới về thiết kế các chương trình mô phỏng tình huống thực tế tại nghị trường. Về hạ tầng kỹ thuật, Văn phòng Quốc hội chuẩn bị đầy đủ hạ tầng công nghệ, hệ thống thông tin, tài khoản truy cập và đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật để bảo đảm mỗi đại biểu tiếp cận nhanh chóng và sử dụng hiệu quả các công cụ hỗ trợ.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên khẳng định, mục tiêu của các chương trình bồi dưỡng nhằm giúp mỗi đại biểu, đặc biệt là đại biểu mới chủ động phát huy vai trò ngay từ ngày đầu nhiệm kỳ, góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp và chất lượng hoạt động của Quốc hội.

Kết luận Họp báo, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh bày tỏ tin tưởng, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản, khoa học, cũng như sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời giữa các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan hữu quan, tinh thần làm việc nghiêm túc, đổi mới của các đại biểu Quốc hội, Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sẽ diễn ra thành công tốt đẹp, thể hiện rõ nét một Quốc hội "đổi mới, hiệu quả, vì nhân dân".