Kỳ lạ Sao Thiên Vương có quỹ đạo như trái bóng lăn quanh Mặt Trời

Đó là Sao Thiên Vương. Trong khi hầu hết các hành tinh có trục quay chỉ nghiêng vài chục độ so với mặt phẳng quỹ đạo, trục của Sao Thiên Vương lại nghiêng tới khoảng 98 độ. Điều này khiến hành tinh gần như quay "nằm ngang", với cực Bắc hoặc cực Nam lần lượt hướng gần như trực tiếp về phía Mặt Trời trong từng giai đoạn của quỹ đạo.

Ảnh: owlcation

Hiện nay, giả thuyết được nhiều nhà khoa học ủng hộ nhất cho rằng nguyên nhân là một hoặc nhiều vụ va chạm khổng lồ xảy ra từ thời kỳ đầu hình thành Hệ Mặt Trời, khoảng 4,5 tỷ năm trước. Khi ấy, vô số thiên thể lớn vẫn đang va chạm và hợp nhất để tạo nên các hành tinh. Chỉ cần một vật thể có kích thước tương đương Trái Đất đâm vào Sao Thiên Vương theo góc thích hợp cũng có thể làm nghiêng toàn bộ trục quay của hành tinh.

Ảnh: bobthealien.co

Tuy nhiên, câu chuyện có thể còn phức tạp hơn. Một số mô hình máy tính gần đây cho thấy thay vì một cú va chạm duy nhất, Sao Thiên Vương có thể đã trải qua nhiều vụ va chạm liên tiếp với các thiên thể nhỏ hơn. Kịch bản này giúp giải thích không chỉ độ nghiêng bất thường mà còn cả cấu trúc bên trong, từ trường lệch tâm và hệ thống vệ tinh của hành tinh. Những nghiên cứu này vẫn đang được tiếp tục kiểm chứng.

Độ nghiêng gần 98 độ tạo ra những mùa cực kỳ khác thường. Sao Thiên Vương mất khoảng 84 năm Trái Đất để hoàn thành một vòng quanh Mặt Trời. Điều đó có nghĩa là mỗi mùa kéo dài khoảng 21 năm. Trong suốt một mùa hè, một cực của hành tinh gần như được chiếu sáng liên tục, trong khi cực còn lại chìm trong bóng tối suốt nhiều năm. Chỉ đến khi hành tinh di chuyển sang vị trí khác trên quỹ đạo, vai trò của hai cực mới đảo ngược.

Ảnh: pixels

Sự "nằm ngang" này cũng khiến hệ vành đai và các vệ tinh của Sao Thiên Vương có hình dáng rất khác khi quan sát từ Trái Đất. Các vệ tinh lớn như Titania hay Oberon đều quay quanh mặt phẳng xích đạo của hành tinh, vì vậy chúng cũng giống như đang "quay nghiêng" cùng với hành tinh mẹ.

Điều thú vị là dù đã được phát hiện từ năm 1781, Sao Thiên Vương vẫn là một trong những hành tinh ít được khám phá nhất. Cho đến nay, chỉ có tàu thăm dò Voyager 2 bay ngang qua hành tinh vào năm 1986. Các nhà khoa học kỳ vọng một sứ mệnh mới trong tương lai sẽ giúp giải đáp nhiều bí ẩn còn bỏ ngỏ, từ cấu trúc bên trong đến nguyên nhân chính xác khiến hành tinh "nằm ngang" suốt hàng tỷ năm.

Sao Thiên Vương nhắc chúng ta rằng, Hệ Mặt Trời không phải là một cỗ máy hoàn hảo ngay từ đầu. Nó được tạo nên từ vô số va chạm dữ dội, và đôi khi chỉ một biến cố xảy ra cách đây hàng tỷ năm cũng đủ để tạo nên một thế giới kỳ lạ bậc nhất mà chúng ta quan sát ngày nay.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi