Kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập Báo Công an TPHCM (15/6/1976 - 15/6/2026): Được minh oan nhờ… Báo Công an TPHCM

Cán bộ "mê” vàng, dân nghèo bị oan

Đã qua 1/4 thế kỷ, tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh người nông dân vui mừng đến rưng lệ vì được minh oan, sau khi Báo CATP vào cuộc, đăng loạt bài điều tra.

Vụ án xảy ra tại ấp 6, xã Thạnh Lộc, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang cũ (nay là tỉnh Đồng Tháp), xuất phát từ lòng tham của người em, đẩy anh ruột vào vòng lao lý. Ông Võ Văn On (ngụ ấp 6, xã Thạnh Lộc) và em trai Võ Văn Sau (tên nhân vật đã được thay đổi) được chia mỗi người 4,5 công ruộng liền nhau tại ấp 7, xã Mỹ Thành Nam, huyện Cai Lậy. Năm 1983, ông Sau nhượng phần đất này cho ông On. Canh tác vài năm, do khó khăn, ông On cắt 3,5 công đất bán cho người khác năm 1987. Phần diện tích còn lại, ông làm thủ tục, được UBND huyện Cai Lậy cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với 5.337m2.

Tháng 6/1990, ông On cầm cố khu đất 5.337m2 cho ông Sau, lấy 20 chỉ vàng, giao kết chuộc lại sau 3 năm, kèm theo "giấy cầm đất" viết tay. Đến hẹn, ông On mang đủ vàng đưa cho ông Sau, nhưng người em không cho chuộc. Ngày 15/5/1995, UBND huyện Cai Lậy ra quyết định (QĐ) buộc ông Sau phải cho ông On chuộc lại đất. Ông Sau khiếu nại. Thật bất ngờ, ngày 20/7/1997, UBND tỉnh Tiền Giang ra QĐ số 2103/QĐ-UB buộc ông On phải giao toàn bộ khu đất cho ông Sau (?!).

Phóng viên nghe người dân trình bày

Gia đình ông On liên tục gửi đơn kêu cứu khắp nơi nhưng không được giải quyết. Oái oăm thay, ngày 15/5/2001, ông On bị khởi tố, bắt tạm giam về tội "Vi phạm các quy định về sử dụng đất đai".

Đến Tòa soạn Báo CATP kêu cứu, vợ ông On là bà Nguyễn Thị Phỉ trình bày: "Từ khiếu nại của ông Sau, ông Nguyễn Văn Dũng - Phó phòng Xét khiếu tố, Thanh tra Nhà nước tỉnh Tiền Giang, đã về địa phương xác minh. Sau đó, ông Dũng mời tôi làm việc, "gợi ý” nếu có 10 triệu đồng thì mọi chuyện sẽ êm xuôi. Nhà nghèo, lấy đâu ra số tiền lớn nên ông nhà tôi gặp nạn!".

Thực hiện chỉ đạo của Ban Biên tập (BBT), PV đã về địa phương xác minh vụ việc. Hàng loạt nhân chứng từ người dân cho đến cán bộ ấp, xã khi tiếp xúc với PV đều có chung câu trả lời "Đất của ông On!". Nhiều người trong dòng họ thân tộc cũng khẳng định như thế. Ông On tính tình hiền lành, sống chan hòa với bà con, bỗng dưng bị oan. Bà Võ Thị Chọn (ngụ ấp 7, xã Mỹ Thành Nam) - người viết hộ giấy cầm đất, xác định: "Giấy cầm đất được viết thành 2 bản giống nhau, bản của ông Võ Văn On đang giữ do ông Nguyễn Văn Ngươn viết, còn bản của ông Võ Văn Sau giữ do chính tay tôi viết rành rành như thế, sao lại có thể đổi trắng thay đen?".

Từ xác minh thực tế, PV đã thực hiện bài "Vì sao ông Võ Văn On bị bắt giam?" đăng trên Báo CATP ngày 09/8/2001, chỉ ra nhiều điểm bất thường, lộ dấu hiệu oan sai. Ngay khi báo đăng, lãnh đạo tỉnh Tiền Giang đã chỉ đạo cơ quan chức năng xác minh, làm rõ. Sau thời gian vào cuộc, Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an Tiền Giang đã khởi tố ông Sau về tội "Đưa hối lộ" cho Phó phòng Dũng. Trước đó, ông Dũng bị khởi tố về tội "Nhận hối lộ" liên quan đến nhiều vụ khác. Sau khi "gạ” phía ông On không thành, ông Dũng quay sang nhận 5 chỉ vàng 24k từ người em, rồi đề xuất UBND tỉnh giải quyết cho ông Sau như ý.

Bà Trần Thị Lệ Hoa cùng chồng đến Tòa soạn Báo CATP trình bày sau khi bị kết án 7 năm tù về tội "Giết người"

Vụ án ông On được điều tra lại. Không chỉ được trả tự do sau 100 ngày tạm giam, ông On còn được giải oan, được nhận lại đất canh tác. UBND tỉnh Tiền Giang sau khi xem xét đã thu hồi QĐ số 2103/QĐ-UB, ban hành QĐ mới, công nhận quyền sử dụng 5.337m2 đất cho gia đình ông On.

Cùng bà Phỉ mang bịch ớt đến tòa soạn tặng PV, ông On bày tỏ: "Vợ chồng tôi suốt 9 năm đi kiện với biết bao tủi nhục, lụy phiền, kể cả việc bị oan. May nhờ Báo CATP đưa vụ việc ra ánh sáng, giúp tôi được giải oan, gia đình được trả lại đất để có nơi canh tác, nuôi mười mấy miệng ăn. Họ hàng thân tộc, kể cả bà con làng xã rất biết ơn và nhớ mãi Báo CATP vì đã cứu sống cả gia đình tôi trong bước đường cùng".

Chỉ vì 5 chỉ vàng, vị cán bộ đã biến "sai" thành "đúng", tạo nên vụ oan án, gây nỗi khổ đau, mất mát suốt mấy năm cho ông On và gia đình. Nhưng cuối cùng, công lý đã chiến thắng. Đây là một trong những loạt bài đầu tiên gây ấn tượng mạnh mẽ, được dư luận đánh giá cao, BBT khen thưởng, trở thành nguồn động viên to lớn để chúng tôi vững tin bước vào lĩnh vực điều tra về tiêu cực, tham nhũng, lãng phí suốt 25 năm qua.

Khi nhân chứng nghe… "lóm"

Ngày 09/01/2006, TAND tỉnh Bạc Liêu cũ, do Thẩm phán Đặng Quốc Khởi ngồi ghế chủ tọa, tuyên phạt bị cáo Trần Thị Lệ Hoa (SN 1955, ngụ xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu) 7 năm tù về tội "Giết người". Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TPHCM mở phiên xử ngày 28/4/2006, với HĐXX do Thẩm phán Tô Chánh Trung (từng là cán bộ TAND tỉnh Bạc Liêu) ngồi ghế chủ tọa, tuyên y án sơ thẩm.

Bản án quy kết: khoảng 14 giờ chiều 21/7/2000, cụ Hai đang nằm nghỉ trên võng thì bà Hoa dùng tay bóp miệng và đổ thuốc sâu vào miệng cụ. Do cụ giãy giụa, thuốc sâu chỉ vào miệng cụ một ít. Bị Hoa dùng khăn nhét vào miệng, cụ Hai giật khăn ra và đạp Hoa, rồi lăn xuống đất, kêu cứu. Ông Đặng Văn Hiền (chồng bà Hoa), bà Huỳnh Thị Tư cùng 1 số người chạy đến. Cụ Hai nói Hoa đổ thuốc sâu, còn bà Hoa nói cụ Hai uống thuốc tự vẫn. Cụ Hai được đưa đi bệnh viện cấp cứu, điều trị 1 tuần thì xuất viện. Ngày 22/4/2001, cụ qua đời vì bệnh già.

Gần 4 năm sau khi cụ Hai mất, bà Hoa bị khởi tố về tội "Giết người" vào ngày 15/02/2005. Gửi đơn kêu cứu khắp nơi, bà Hoa cho rằng chính bà là người cứu mẹ mình. Nghe cụ Hai than phiền về việc "bán đất vườn và nói tự tử", bà Hoa từ nhà trước chạy xuống nhà sau, thấy cụ cầm cái ca mủ màu xanh đang uống, bà nhào đến giật cái ca văng ra rồi tri hô cụ Hai tự tử. Ông Hiền từ nhà trước chạy xuống nhà sau, lúc này bà Tư cũng vừa chạy đến...

Từ những tài liệu, chứng cứ thu thập được, PV đã thực hiện 2 bài viết đăng trên Báo CATP tháng 6 và tháng 9/2006, chỉ rõ 2 bản án đã tuyên theo kiểu "4 không", lộ rõ dấu hiệu oan sai. Cụ thể: Xác định vụ án "giết người" nhưng cơ quan tố tụng không lập biên bản hiện trường. Quy kết bà Hoa "giết người" nhưng không xác định bị cáo đã đổ thuốc sâu vào miệng nạn nhân bằng dụng cụ gì? Không tiến hành giám định vật chứng là cái áo và chiếc khăn của cụ Hai, nhưng lại kết luận có "dính" thuốc trừ sâu. Không trưng cầu giám định cụ Hai có ngộ độc hay không nhưng lại căn cứ vào lời khai của "nhân chứng" Lê Thị Tuyết Mai nghe "lóm" từ người khác thuật lại. Trong khi bà Hoa trước sau vẫn xác định, đã can ngăn, cứu cụ Hai.

Nhận thấy 2 bản án bộc lộ oan sai, Ban Nội chính Trung ương đã 2 lần đề nghị xem xét lại toàn diện bản án. Nghiên cứu toàn diện hồ sơ, TAND Tối cao đã ra QĐ giám đốc thẩm ngày 04/4/2007, tuyên hủy cả 2 bản án sơ thẩm và phúc thẩm, để điều tra xét xử lại. HĐXX giám đốc thẩm chỉ ra 7 điểm chưa được 2 cấp tòa làm rõ, trong đó nhấn mạnh:

Thứ nhất, vụ án xảy ra từ ngày 21/7/2000, chính quyền địa phương đã lập biên bản sự việc, Cơ quan điều tra cũng tiến hành lấy lời khai của bị hại, bà Hoa và những người làm chứng. Tuy nhiên, mãi đến ngày 15/02/2005, cơ quan tố tụng mới khởi tố vụ án hình sự và khởi tố bị can đối với Trần Thị Lệ Hoa mà không có tài liệu nào thể hiện lý do tại sao sau khi xảy ra vụ án với thời gian dài như vậy mới khởi tố?

Thứ hai, trong hồ sơ vụ án có Bản di chúc do cụ Hai lập ngày 12/7/2000 (chỉ 9 ngày sau thì xảy ra vụ việc) được Phòng Công chứng Nhà nước số 1 tỉnh Bạc Liêu chứng nhận. Nội dung thể hiện việc chia đất nhà, đất vườn và đất trồng lúa tọa lạc tại ấp Xẻo Chích, xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu cho các con cháu; trong đó, bà Hoa được cho 4 công đất ruộng, 1 nền đất thổ cư (15m x 70m) và 1 phần đất vườn (ngang 10m dài 27m). Nếu bị ép uống thuốc sâu, tại sao cụ Hai cho đến khi qua đời vẫn giữ nguyên quyền thừa kế cho bà Hoa?...

Thứ ba, việc cụ Hai có uống thuốc trừ sâu hay không cũng chưa được điều tra làm rõ. Cụ Hai già cả, có thể tự mua được thuốc trừ sâu? Loại thuốc này gia đình Hoa có hay không? Ở địa phương có loại thuốc này không? Chiếc ca mà bà Hoa khai là cụ Hai dùng để uống thuốc là ca của ai? Nếu là của cụ Hai thì cụ có thường xuyên sử dụng hay không?

Thứ tư, bà Lê Thị Tuyết Mai là người làm chứng có 2 lời khai vào thời điểm cụ Hai đã mất, cho rằng sau khi sự việc xảy ra, bà Hoa đã 2 lần đến nhà bà thừa nhận có đổ thuốc sâu vào cụ Hai và nhờ bà đến xin cụ Hai tha thứ. Tuy nhiên, bà Hoa không thừa nhận việc này nhưng không được đối chất...

Do không đủ chứng cứ kết tội nên vụ án được đình chỉ điều tra, bà Hoa đã được minh oan, xin lỗi công khai. Có mặt tại tòa soạn, bà Hoa rưng rưng: "Xin ngàn lời tri ân Báo CATP, cám ơn PV đã giải oan cho tôi và gia đình...".

(Còn tiếp...)