KỶ NIỆM 51 NĂM NGÀY GIẢI PHÓNG MIỀN NAM, THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC (30-4-1975 - 30-4-2026) Sức sống mới trên Chiến khu Ð

Các em học sinh ở Thành phố Hồ Chí Minh về nguồn tại Di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, xã Phú Lý. Ảnh: Khu Bảo tồn

Song hành với phát triển kinh tế, các giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, phát huy, khẳng định vai trò “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống cho các thế hệ, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

Tự hào truyền thống 80 năm

Trải qua 80 năm hình thành và phát triển, vùng căn cứ Chiến khu Đ luôn nhận được sự quan tâm, chung sức của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Đồng Nai trong công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội. Đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng được nâng cao. Hệ thống hạ tầng như: điện, đường, trường, trạm được đầu tư đồng bộ; bản sắc văn hóa các dân tộc được khơi dậy, phát huy mạnh mẽ.

Đặc biệt, một phần đất rừng Chiến khu Đ xưa chìm sâu dưới lòng hồ thủy điện Trị An đã hóa thành dòng điện thắp sáng cả miền Đông Nam Bộ, Thành phố Hồ Chí Minh và vùng đồng bằng sông Cửu Long. Đó không chỉ là sự chuyển mình về kinh tế mà còn là biểu tượng cho ý chí vươn lên của vùng đất chiến khu.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phú Lý Nguyễn Thúc Quân, đến nay toàn xã có 9/9 ấp giữ vững danh hiệu ấp văn hóa, trong đó 2 ấp duy trì liên tục suốt 20 năm. Nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh hiệu quả đã góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống người dân. Tiêu biểu như các hộ: ông Hà Thắng (ấp Lý Lịch 2), ông Nguyễn Thế Duyên (ấp Bàu Phụng), ông Nguyễn Văn Sữa (ấp 4)… với những cách làm linh hoạt, phù hợp điều kiện địa phương.

Không chỉ chú trọng phát triển kinh tế, xã Phú Lý còn đặc biệt quan tâm đầu tư, nâng cấp hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao với sân bóng đá, sân bóng chuyền, nhà đa năng. Các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao hoạt động sôi nổi, thu hút đông người dân tham gia. Phong trào đi bộ, đạp xe buổi sáng dần trở thành thói quen, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng. Toàn xã hiện có 3 khu dân cư kiểu mẫu.

Tại phường Trị An, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, di sản cũng được quan tâm. Trên địa bàn có nhiều di tích như: Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ, Địa đạo Suối Linh, Khảo cổ Suối Linh, Căn cứ Ban An ninh miền Đông Nam Bộ (Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai quản lý) và Khảo cổ Đồi Phòng không (địa phương quản lý).

Phong trào xã hội hóa thể dục thể thao trên địa bàn phường Trị An được triển khai sâu rộng, xuất hiện nhiều tấm gương tiêu biểu. Nổi bật là ông Nguyễn Anh Hùng đã tự đầu tư gần 600 triệu đồng xây dựng 2 sân cầu lông trên đất gia đình, tạo không gian tập luyện miễn phí cho người dân. Không chỉ vậy, ông còn trực tiếp huấn luyện, hỗ trợ kinh phí đưa vận động viên trẻ tham gia các giải thi đấu, góp phần mang về nhiều thành tích đáng tự hào cho địa phương.

Bà Lê Thị Mai, người dân khu phố Mã Đà, phường Trị An chia sẻ: “Trước đây cuộc sống còn nhiều khó khăn, đường sá đi lại vất vả. Nay hạ tầng được đầu tư khang trang, việc đi lại thuận tiện hơn, con cháu được học hành đầy đủ, đời sống người dân ngày càng cải thiện. Bà con có điều kiện phát triển kinh tế, tích cực tham gia các phong trào xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự. Ai cũng phấn khởi, tin tưởng vào sự đổi thay của quê hương Chiến khu Đ hôm nay”.

Lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa

Chiến khu Đ hôm nay nằm trong một hệ thống “quần thể” di tích lịch sử cấp quốc gia Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ, Căn cứ Trung ương Cục miền Nam và Địa đạo Suối Linh, có giá trị không chỉ của riêng Đồng Nai mà còn mang ý nghĩa sâu sắc với khu vực Đông Nam Bộ. Nhiều năm qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Đồng Nai đã chú trọng đầu tư trùng tu, tôn tạo, chỉnh trang cảnh quan theo hướng hài hòa giữa bảo tồn và phát huy, tạo nên không gian xanh, giàu tính giáo dục và trải nghiệm cho du khách.

Bên cạnh việc bảo tồn nguyên trạng các điểm di tích, nhiều hoạt động văn hóa được tổ chức, từ nói chuyện chuyên đề, trưng bày, triển lãm, đến tổ chức các cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật về đề tài Chiến khu Đ, xuất bản các tác phẩm… được triển khai thường xuyên, góp phần “làm sống lại” những ký ức hào hùng bằng hình thức gần gũi, sinh động hơn. Trong đó, lĩnh vực mỹ thuật đã tạo được ấn tượng khi có hàng chục tác phẩm điêu khắc trưng bày, giới thiệu đến công chúng tại Trung tâm Sinh thái - văn hóa - lịch sử Chiến khu Đ.

Đồng bào Chơro, xã Phú Lý giao lưu cùng học sinh tại Chiến khu Đ. Ảnh: Khu Bảo tồn

Họa sĩ Đào Tấn Hưng, Ban Mỹ thuật, Hội Văn học nghệ thuật Đồng Nai chia sẻ: “Với văn nghệ sĩ, Chiến khu Đ không chỉ là nguồn cảm hứng sáng tác mà còn là không gian ký ức giàu cảm xúc, gắn bó sâu sắc với lịch sử dân tộc. Những tác phẩm được trưng bày, giới thiệu ngay trên chính vùng đất này không chỉ là kết quả lao động nghệ thuật mà còn là cách để người nghệ sĩ tri ân quá khứ, lan tỏa giá trị truyền thống đến công chúng. Tôi sẽ tiếp tục khai thác đề tài Chiến khu Đ bằng nhiều góc nhìn mới thông qua điêu khắc và tranh gốm, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân”.

Theo Giám đốc Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai (Khu Bảo tồn) Nguyễn Hoàng Hảo, những năm qua, Khu Bảo tồn đã đẩy mạnh công tác trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử, làm tốt công tác bảo vệ, phát huy giá trị di sản. Bên cạnh đó, Khu Bảo tồn phối hợp với các đơn vị, địa phương liên quan, từng bước đổi mới cách tiếp cận, kết hợp chặt chẽ giữa tham quan di tích với trải nghiệm thực tế và giáo dục truyền thống và mục tiêu là biến mỗi chuyến về nguồn thành một đợt sinh hoạt, một hành trình cảm xúc, nhất là đối với người trẻ.

Chính nhờ hướng đi đúng đắn này, lượng khách đến tham quan, học tập tại Chiến khu Đ thời gian gần đây tăng rõ rệt. Những đoàn học sinh, sinh viên, cựu chiến binh và nhân dân về đây không chỉ để dâng hương mà còn để trực tiếp cảm nhận mạch ngầm lịch sử qua từng tán rừng, từng đoạn địa đạo, từng hiện vật, hình ảnh... Những chuyến đi ấy đã trở thành cầu nối bồi đắp thêm lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm với quê hương trong thế hệ hôm nay.