Kỷ niệm 81 năm ngày hy sinh của 'ngọn đuốc sống' - Anh hùng Lê Văn Tám (18/10/1945 - 18/10/2026): Sáng mãi muôn đời 'ngọn đuốc sống Lê Văn Tám' Bài 8: Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Quân đội nói về 'ngọn đuốc sống Lê Văn Tám'

Chúng ta đều biết, sau Hội nghị toàn quốc của Đảng và Đại hội quốc dân họp ở Tân Trào (8/1945), Bác Hồ đã cử đồng chí Hoàng Quốc Việt với trọng trách là Ủy viên Thường vụ Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng bộ Việt Minh, thay mặt Trung ương và Tổng bộ Việt Minh gấp rút lên đường vào Nam Bộ để kiểm tra việc tiến hành Tổng khởi nghĩa. Đồng chí Hoàng Quốc Việt có mặt trên chiến trường Nam Bộ đúng thời điểm diễn ra Tổng khởi nghĩa đến cuối tháng 12/1945.

Trải qua 150 ngày làm việc bên cạnh Xứ ủy Nam Bộ, Ủy ban Hành chính lâm thời Nam Bộ, Ủy ban Nhân dân Nam Bộ, Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ trong những ngày Tổng khởi nghĩa giành chính quyền và trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp; được tận mắt chứng kiến tinh thần chiến đấu ngoan cường và khí phách dũng mãnh tuyệt vời của Nhân dân thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định trong những ngày máu lửa.

Bìa quyển hồi ký "Con đường theo Bác" của đồng chí Hoàng Quốc Việt

Trong thiên hồi ký "Theo chân Bác", đồng chí Hoàng Quốc Việt đã xúc động kể lại những chuyện không thể nào quên trên chiến trường Nam Bộ, đồng chí viết: Chỉ trong vài ngày, giai cấp công nhân Sài Gòn lập xong 350 đội xung phong công đoàn và đội tự vệ, gần 140 xí nghiệp và công sở, hơn 200 kho tàng, gần 20 đầu máy xe lửa, hơn 50 tàu và 200 xe ôtô của Pháp bị phá hỏng. Hình ảnh em thiếu niên Lê Văn Tám dũng cảm đốt cháy kho xăng địch tại Thị Nghè để lại một ấn tượng sâu sắc trong lòng Nhân dân. Nhìn kho xăng bốc cháy, tiếng đạn nổ, khói lửa mịt mùng, ai cũng tự hào về sức sống mãnh liệt của một em thiếu niên nghèo khổ Sài Gòn"(1).

Đồng chí Lê Duẩn - người lãnh đạo cao nhất trên chiến trường Nam Bộ ngay trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến, nguyên Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, nguyên Bí thư Trung ương Cục miền Nam, nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam đã viết rõ: "Thiếu nhi nước ta mầm non tươi tốt của dân tộc, noi gương Kim Đồng, Lê Văn Tám, hăng hái tiếp bước cha ông, làm rạng rỡ tương lai đất nước".

Giáo sư sử học Trần Văn Giàu - nguyên Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, nguyên Chủ tịch Ủy ban Hành chánh lâm thời Nam Kỳ, nguyên Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, đã liệt người đốt kho xăng Thị Nghè (Lê Văn Tám) vào danh sách các "chiến sĩ biệt động". Ông viết: "Trong thành phố Sài Gòn, quân Pháp, ngụy chẳng những đã bị tấn công không ngớt bằng hình thức đấu tranh chính trị mà còn bị tiêu hao tiêu diệt bằng những hình thức bạo lực, vũ trang. Đây không phải nói về các trận đánh của Vệ quốc đoàn, chỉ nói đến các trận đánh thường lẻ của đội tự vệ, dân quân, xung kích, biệt động. Ở loại hình chiến tranh này, lúc đầu, vũ khí được sử dụng rất thô sơ; "súng lục bắn ghen", "hộp diêm và chai xăng đốt kho", "lưỡi dao cạo của người thợ cắt tóc".

Thủ tướng Phan Văn Khải tiếp Đoàn đại biểu của Tiểu đoàn quyết tử 950 Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn, tại thủ đô Hà Nội (Ảnh của Câu lạc bộ truyền thống kháng chiến Tiểu đoàn quyết tử 950)

"Súng lục bắn ghen" mà Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ Trần Văn Giàu viết, chính là khẩu súng 6,35 ly của nữ chiến sĩ biệt động Nguyễn Thị Lan (tức Lan Mê Linh), 17 tuổi, ngày 12/3/1946 đã ám sát tên Hiền Sĩ, Chủ nhiệm báo Phục hưng, một tờ báo phản động, bên hông chợ Bến Thành. "Lưỡi dao cạo của người thợ cắt tóc" là của Võ Hồng Tâm, 18 tuổi, đội viên Ban Công tác thành số 1, cắt cổ tên đại tá Pháp Hans Imfeld (Ủy viên Cộng hòa Pháp tại Lào) trong phòng số 28 khách sạn Hotel des Nations ở đường Charner (Nguyễn Huệ) ngày 01/7/1947. Còn "hộp diêm và chai xăng đốt kho" là của người "chiến sĩ biệt động" (Lê Văn Tám) đốt cháy kho xăng Thị Nghè, ngày 17/10/1945.

Đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh (Nguyễn Văn Cúc) cả trong hai thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nhiều lần làm Bí thư Thành ủy, Bí thư Đặc khu ủy Sài Gòn - Chợ Lớn, Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, Bí thư Trung ương Cục miền Nam, đã nói rõ: "Em bé Lê Văn Tám đã tẩm dầu đốt kho đạn Thị Nghè”.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đã nhiều năm làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn, Bí thư Khu ủy Sài Gòn - Gia Định, đã làm Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Cách mạng, Bí thư Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh sau ngày miền Nam giải phóng. Đồng chí rất coi trọng việc giáo dục truyền thống đấu tranh Cách mạng trong Đảng và Nhân dân. Tại cuộc mít tinh để kỷ niệm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 02/9/1978, đồng chí Võ Văn Kiệt đã kêu gọi: "Giai cấp công nhân hãy phát huy tấm gương bất diệt của Nguyễn Văn Trỗi; giai cấp nông dân hãy phát huy truyền thống Mười tám thôn Vườn Trầu và Củ Chi đất thép thành đồng"; các tầng lớp thanh niên hãy giương cao hơn nữa ngọn đuốc sống Lê Văn Tám".

Đồng chí đã giao nhiệm vụ cho Hội Điện ảnh thành phố Hồ Chí Minh và Xưởng phim Nguyễn Đình Chiểu tổ chức thực hiện bộ phim về Lê Văn Tám. Năm 1980, phim "Lê Văn Tám - ngọn lửa thành đồng" đã ra mắt khán giả, do Xưởng phim Nguyễn Đình Chiểu sản xuất. Phim đã đạt giải Bông sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 6.

"Lịch sử Nam Bộ kháng chiến" do đồng chí Võ Văn Kiệt làm Chủ tịch Hội đồng biên soạn, tổ chức thực hiện trong 12 năm, được xuất bản năm 2012, đã ghi người chiến sĩ đốt kho xăng của địch ở Sài Gòn tháng 10/1945 là Lê Văn Tám.

Thượng tướng Trần Văn Trà - nguyên Phó Tư lệnh Nam Bộ, nguyên Tư lệnh khu 8 trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, nguyên Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, đã viết: "Ngày 17/10/1945, cùng với chiến công chặn đứng quân Anh tiến lên Hóc Môn, chiến công của em bé Lê Văn Tám đã lọt được vào kho vũ khí Thị Nghè châm lửa đốt phá hủy hoàn toàn. "Em bé tẩm dầu", "Em bé đuốc sống" là một tấm gương sáng mãi với tháng năm và dân tộc".

Đại tướng Mai Chí Thọ - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Công an, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã viết như sau: "Tinh thần yêu nước sôi nổi đã dẫn đến những hành động Anh hùng, những trận chiến đấu vô cùng dũng cảm để lại tiếng thơm muôn đời. Em bé Lê Văn Tám biến thành bó đuốc sống đốt cháy kho xăng... Các chiến sĩ Sài Gòn quyết tử leo lên đỉnh cột cờ Thủ Ngữ treo bằng được lá cờ của Tổ quốc... Đồng chí Lê Bình - Giám đốc Quốc gia tự vệ cuộc Cần Thơ - cùng toàn thể đơn vị biệt động đã oanh liệt hy sinh trong cuộc đột kích táo bạo vào chỉ huy sở quân Pháp ở chi khu Cái Răng. Chị Lan, một nữ sinh trẻ tuổi đã ngang nhiên giữa ban ngày rút súng bắn tên Hiền Sĩ, chủ bút tờ báo phản động Phục hưng... Những gương tiết liệt hy sinh, những bản Anh hùng ca tuyệt vời ấy nối tiếp, nối tiếp mãi suốt theo chiều dài của lịch sử kháng chiến".

-----------------------------

(1) Hoàng Quốc Việt: "Con đường theo Bác", Nxb. Thanh niên, HN, 2003, tr. 160