Kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam (28/01/1941 - 28/01/2026): Dấu mốc mở ra kỷ nguyên mới

Những bài học có giá trị và ý nghĩa đặc biệt với sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Nhằm góp phần khẳng định giá trị lịch sử, lý luận và thực tiễn sâu sắc của sự kiện trọng đại năm 1941, đồng thời cung cấp nguồn tư liệu quý giá phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống cho hôm nay và mai sau, ngày 12/1/2026, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn tổ chức Hội thảo khoa học kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ trở về Tổ quốc (28/1/1941 - 28/1/2026), sự kiện lịch sử mở ra bước ngoặt cho cách mạng Việt Nam, khởi đầu kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Báo cáo tại Hội thảo cho biết, ngày 28/1/1941, sau 30 năm dài bôn ba khắp năm châu bốn bể để tìm con đường giải phóng cho dân tộc, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã trở lại mảnh đất Pác Bó, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng qua cột mốc biên giới 108 (nay là cột mốc 675). Sự kiện Bác Hồ về nước mùa Xuân năm 1941 mở ra một giai đoạn phát triển mới của cách mạng Việt Nam: giai đoạn chuẩn bị về mọi mặt để tiến tới Tổng khởi nghĩa và thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Việc lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc đã đáp ứng đòi hỏi khách quan của phong trào cách mạng trong nước và sự phát triển của tiến trình lịch sử đấu tranh giành độc lập, giải phóng dân tộc Việt Nam.

Ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và các đồng chí của mình vượt qua mốc 108 biên giới Việt Nam - Trung Quốc về đến Pác Bó (xã Trường Hà, Hà Quảng, Cao Bằng). (Nguồn: TTXVN)

Người đã cùng Trung ương Đảng hoàn chỉnh chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, phát triển đường lối cách mạng giải phóng dân tộc, quy tụ lực lượng toàn Đảng, toàn dân vào mục tiêu cao nhất là giành độc lập dân tộc, giành chính quyền về tay Nhân dân. Từ đó, phong trào đấu tranh được thúc đẩy mạnh mẽ trên phạm vi cả nước; đồng thời hệ thống tổ chức Đảng từ Trung ương đến cơ sở được củng cố, tạo nền tảng vững chắc cho bước phát triển quyết định của cách mạng. Người cũng chủ động tranh thủ, xây dựng quan hệ với lực lượng đồng minh chống chủ nghĩa phát xít, huy động sự ủng hộ quốc tế đối với cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, góp phần quan trọng vào thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Sự kiện này thể hiện tầm nhìn chiến lược của vị lãnh tụ thiên tài và để lại những bài học lớn cho cách mạng Việt Nam về: Xây dựng căn cứ địa và lực lượng cách mạng; Dự báo và nhận định, đánh giá đúng tình hình, xu thế vận động của cách mạng từ đó kịp thời chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, sách lược cách mạng phù hợp với tình hình thực tiễn đặt ra; Xác định đúng “thời cơ”, nhiệm vụ cách mạng; Xây dựng thế trận lòng dân tuyệt đối trung thành với Đảng và cách mạng; Tập hợp, xây dựng lực lượng cách mạng trong một mặt trận thống nhất rộng rãi; Xây dựng Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Những bài học này có giá trị và ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hôm nay và mai sau.

Theo Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Đinh Thị Mai, những sự kiện đó đã đặt nền móng tư tưởng, chính trị và tổ chức cho toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam; là cơ sở để ngày nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Có thể khẳng định, sự kiện Bác Hồ về nước là sự kết tinh cao đẹp của khát vọng độc lập, của trí tuệ thiên tài và bản lĩnh kiên cường, là nguồn khởi phát trực tiếp cho những thắng lợi vĩ đại, đưa dân tộc ta từ thân phận nô lệ trở thành người chủ thực sự của đất nước.

Cao Bằng làm theo lời Bác dạy

Với nhãn quan chính trị sắc bén và tầm nhìn chiến lược sâu rộng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn Cao Bằng - vùng đất có vị trí đặc biệt về địa chính trị, quốc phòng, an ninh và giàu truyền thống yêu nước làm căn cứ địa cách mạng đầu tiên. Chính từ mảnh đất Cao Bằng địa linh, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng, triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 vào tháng 5/1941. Trong các cuộc kháng chiến, Bác Hồ đã nhiều lần về Cao Bằng, đặc biệt là trực tiếp chỉ huy Chiến dịch Biên giới năm 1950. Tình cảm sâu nặng của Người được thể hiện qua lần Người trở lại thăm tỉnh Cao Bằng vào năm 1961 và gọi đây là chuyến “về thăm nhà”. Niềm tự hào này đã trở thành nguồn động viên to lớn, thúc đẩy Nhân dân các dân tộc đoàn kết, xây dựng Cao Bằng thành phên dậu vững chắc nơi biên cương Tổ quốc.

Cao Bằng hôm nay đang ngày càng đổi mới. (Nguồn: báo Cao Bằng)

Phát biểu tại Hội thảo khoa học kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ trở về Tổ quốc 12/1/2026, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Phan Thăng An nhấn mạnh, thông qua Hội thảo, nhiều vấn đề khoa học được trao đổi, luận giải sâu sắc; nhiều tư liệu, góc nhìn mới được bổ sung, góp phần làm phong phú hơn nhận thức về hành trình cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, về vai trò đặc biệt của căn cứ địa Cao Bằng trong cách mạng Việt Nam, cũng như những bài học có giá trị đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay.

Với tấm lòng biết ơn vô hạn, Nhân dân Cao Bằng luôn trân trọng, giữ gìn những dấu tích quý giá của Bác; Khu di tích Pác Bó đã trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ. Trong suốt hành trình xây dựng và phát triển, Đảng bộ và Nhân dân Cao Bằng luôn nêu cao tinh thần đoàn kết, một lòng theo Đảng. Tỉnh Cao Bằng đã đóng góp xương máu và sức lực to lớn với hơn 8.000 người con đã anh dũng hy sinh, góp phần làm nên các thắng lợi lịch sử vĩ đại: Cách mạng Tháng Tám (1945), Chiến thắng Biên giới (1950), Chiến thắng Điện Biên Phủ (1954), Đại thắng mùa Xuân (1975) và bảo vệ biên giới phía Bắc (02/1979). Với những thành tích xuất sắc, tỉnh Cao Bằng đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Sao vàng và Huân chương Hồ Chí Minh.

Những thành tựu quan trọng và toàn diện đã đạt được trong suốt 85 năm qua tiếp thêm niềm tin, động lực và là nền tảng tinh thần vững chắc để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc Cao Bằng tiếp tục vững bước đi lên trên con đường đổi mới, quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025 - 2030, xây dựng tỉnh Cao Bằng phát triển nhanh, bền vững, nâng cao đời sống Nhân dân, xứng đáng với kỳ vọng của Bác: “Bác mong tỉnh Cao Bằng sớm trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc như trước đây Cao Bằng là một trong những tỉnh đi đầu trong công cuộc cách mạng giải phóng dân tộc...”.

Kỷ niệm 85 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước lãnh đạo cách mạng Việt Nam, tỉnh Cao Bằng triển khai chuỗi hoạt động quy mô, bài bản, kết hợp chặt chẽ giữa chính trị - tư tưởng, văn hóa - nghệ thuật, giáo dục truyền thống và định hướng phát triển du lịch lịch sử. Tối 28/1/2026, Chương trình cầu truyền hình quốc gia được truyền hình trực tiếp trên VTV1, nền tảng số VTVgo và tường thuật trên sóng phát thanh của Đài Tiếng nói Việt Nam. Điểm cầu chính đặt tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó, kết nối với Hà Nội, TP HCM và Nghệ An - quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Với thời lượng 90 phút, chương trình được dàn dựng công phu, kết hợp tư liệu lịch sử, nghệ thuật biểu diễn và các phóng sự chuyên đề, tái hiện hành trình “về nước” như điểm khởi đầu cho khát vọng độc lập dân tộc.

Chuỗi hoạt động kỷ niệm không dừng lại ở các nghi lễ trang trọng, mà được mở rộng sang không gian sáng tạo văn hóa như: Trại sáng tác nghệ thuật - báo chí “Ánh sáng từ Pác Bó” do Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Cao Bằng tổ chức trong tháng 1/2026 là dịp để văn nghệ sĩ, nhà báo, nhiếp ảnh gia khai thác chiều sâu lịch sử, con người và không gian Pác Bó bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Cùng với đó, Chương trình nghệ thuật kỷ niệm tổ chức tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh (phường Thục Phán, Cao Bằng) với các màn biểu diễn nhạc kèn, kỵ binh và chương trình nghệ thuật phục vụ Nhân dân đã góp phần đưa lịch sử ra khỏi khuôn khổ trưng bày, hòa vào nhịp sống cộng đồng, tạo sự gắn kết giữa ký ức cách mạng và đời sống hôm nay…

Bên cạnh các hoạt động kỷ niệm, Cao Bằng còn triển khai những bước đi mang tính dài hạn như khảo sát, xây dựng tuyến du lịch lịch sử “Theo chân Bác” gắn với các địa danh cách mạng ở trong nước và khu vực Quảng Tây (Trung Quốc).

Những hoạt động chính của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh tại Cao Bằng

Ngay sau khi trở về Pác Bó, từ ngày 10 đến 19/5/1941, Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương lần thứ 8 của Đảng tại lán Khuổi Nặm (Pác Bó, xã Trường Hà); Thành lập Mặt trận Việt Minh, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc ngày 19/5/1941; Huấn luyện, đào tạo cán bộ, phát triển công tác tuyên truyền; tháng 8/1941, Báo Việt Nam độc lập do Người trực tiếp phụ trách được xuất bản, kiên trì vạch trần ác liệt của đế quốc và tay sai, cổ vũ đoàn kết cứu nước; Thành lập lực lượng vũ trang cách mạng: ngày 22/12/1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập tại khu rừng thuộc Nguyên Bình (tỉnh Cao Bằng); Xây dựng quan hệ hợp tác quốc tế: trên mặt trận đối ngoại, từ Pác Bó, Nguyễn Ái Quốc chủ động xây dựng quan hệ quốc tế để tranh thủ các điều kiện thuận lợi cho cách mạng.

Kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ trở về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam (28/01/1941 - 28/01/2026) diễn ra trong không khí cả nước phấn khởi chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đây là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn vô hạn đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh; tiếp tục khẳng định giá trị trường tồn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên phát triển mới; qua đó bồi đắp lòng yêu nước, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, tạo khí thế thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV.

Hồng Minh