Kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và Nhân dân tỉnh Khánh Hòa (16-7-1930 - 16-7-2026): Sức sống mới trên quê hương cách mạng

96 năm sau ngày diễn ra cuộc biểu tình ngày 16-7-1930 chống lại thực dân Pháp và bọn phong kiến tay sai có quy mô lớn đầu tiên ở tỉnh Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ giành thắng lợi, chúng tôi trở về vùng quê cách mạng Ninh Hòa để cảm nhận sự đổi thay trên quê hương.

Tượng đài 16-7, phường Ninh Hòa trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng của quê hương.

Mốc son lịch sử

Tại Nhà truyền thống phường Ninh Hòa, chúng tôi gặp ông Nguyễn Văn Lương - phụ trách Nhà truyền thống đang thuyết minh cho các bạn đoàn viên, thanh niên về sự kiện lịch sử cuộc biểu tình ngày 16-7-1930 với những hình ảnh, tư liệu, mô hình, sơ đồ minh họa cụ thể, sinh động.

Thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng và Xứ ủy Nam Kỳ phát động cuộc đấu tranh hưởng ứng, ủng hộ phong trào đấu tranh của công - nông Nghệ - Tĩnh, tháng 7-1930, Tỉnh ủy lâm thời Khánh Hòa chủ trương vận động tổ chức mít tinh biểu tình ở những nơi có cơ sở Đảng mạnh và treo cờ, rải truyền đơn khắp nơi trong tỉnh. Nhận định phong trào cách mạng ở huyện Tân Định phát triển nhất, Tỉnh ủy chủ trương vận động quần chúng biểu tình đấu tranh theo chủ trương của Trung ương Đảng. Lúc bấy giờ, Đảng bộ huyện Tân Định có 20 đảng viên và hơn 500 hội viên các đoàn thể quần chúng, có những nơi cơ sở cách mạng phát triển mạnh như: Hòn Khói, Suối Ré, Xuân Hòa, Mỹ Hiệp.

Ông Nguyễn Ngọc Cẩm kể chuyện lịch sử nhằm giáo dục truyền thống cách mạng cho các đoàn viên, thanh niên.

Ngày 12-7-1930, Tỉnh ủy Khánh Hòa chỉ thị chính thức cho Đảng bộ huyện Tân Định tổ chức cuộc biểu tình. Huyện ủy triệu tập các bí thư khu vực đến nhà đồng chí Lê Dung (nay là nhà số 214 đường Trần Quý Cáp, phường Ninh Hòa) họp từ nửa đêm 13-7 đến sáng 14-7. Đồng chí Đỗ Long - Tỉnh ủy viên được phân công về huyện Tân Định cùng với đồng chí Lê Dung chuẩn bị cho cuộc biểu tình. Để đảm bảo thắng lợi, hội nghị chủ trương huy động tất cả hội viên các hội quần chúng trên địa bàn huyện tham gia, qua đó lôi cuốn đông đảo các tầng lớp Nhân dân hưởng ứng. Cuộc biểu tình được tổ chức vào ngày 16-7-1930. Theo kế hoạch, lực lượng quần chúng các khu vực bí mật tập trung tại địa điểm chân núi Ổ Gà phía đông làng Cây Chò (phường Ninh Hòa ngày nay), từ đó hợp thành lực lượng tổ chức tiến vào phủ đường Tân Định.

Đúng 5 giờ ngày 16-7-1930, đông đảo người dân các vùng: Hòn Khói, Suối Ré, Xuân Hòa, Mỹ Hiệp, Phước Đa, Quang Đông,... đã tập trung tại vùng núi Ổ Gà phía đông làng Cây Chò rồi xuống đường kéo vào huyện lỵ. Lúc xuất phát, đoàn biểu tình xếp thành hàng 5, đi đầu là 5 phụ nữ thay phiên nhau cầm cờ, đánh trống lệnh; đi sau là công nhân làm muối, đánh cá, nông dân, thợ thủ công, những người buôn bán nhỏ... Đoàn biểu tình mỗi lúc một đông thêm. Đến huyện lỵ Tân Định số người đã trên 1.000 người. Đoàn biểu tình vừa đi vừa hô khẩu hiệu: “Đả đảo đế quốc Pháp và Nam Triều phong kiến”, “Đả đảo khủng bố”, “Giảm sưu, giảm thuế, bỏ thuế chợ, tăng giá lúa”, “Ủng hộ phong trào công nông Nghệ - Tĩnh”, “Ủng hộ Liên bang Xô Viết”.

Ông Nguyễn Văn Lương thuyết minh về sự kiện lịch sử cuộc biểu tình ngày 16-7-1930.

Đoàn biểu tình kéo vào bao vây huyện đường, phá nhà giam, thả tù chính trị, đưa yêu sách. Trước khí thế mạnh mẽ của quần chúng, tên tri huyện Đinh Bá Cẩn và bọn nha lại kinh hoàng, run sợ, không dám có hành động chống đối, phải cúi đầu chấp nhận ký vào bản yêu sách cách mạng của Nhân dân. Thừa thắng, đoàn biểu tình tỏa về các ngả đường biểu dương lực lượng... Cuộc biểu tình đã kết thúc thắng lợi.

Theo ông Nguyễn Văn Lương, cuộc biểu tình ngày 16-7 là cuộc biểu tình chính trị có quy mô lớn đầu tiên tại tỉnh Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ đã giành thắng lợi, đánh dấu bước phát triển của phong trào cách mạng trong tỉnh, góp phần vào phong trào cách mạng cả nước, mở ra thời kỳ đấu tranh mới của Đảng bộ và Nhân dân tỉnh Khánh Hòa. Với ý nghĩa đặc biệt quan trọng của sự kiện lịch sử này, ngày 17-12-2002, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Khánh Hòa đã quyết định lấy ngày 16-7 hằng năm là Ngày truyền thống đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và Nhân dân tỉnh Khánh Hòa. Những năm qua, cán bộ Nhà truyền thống đã dày công sưu tầm, bảo quản và trưng bày những hình ảnh, tư liệu lịch sử liên quan đến cuộc biểu tình ngày 16-7 để nơi đây trở thành một trong những "địa chỉ đỏ" về giáo dục truyền thống cách mạng của địa phương.

Được nghe thuyết minh về sự kiện lịch sử tại Tượng đài 16-7 và Nhà truyền thống phường Ninh Hòa, các bạn trẻ đều bày tỏ sự biết ơn đối với các thế hệ cha anh, niềm tự hào về truyền thống cách mạng của quê hương và nguyện sẽ nỗ lực học tập, rèn luyện để góp sức trẻ xây dựng quê hương.

Nhà Truyền thống phường Ninh Hòa, một "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng của quê hương.

Tự hào, tiếp bước xây dựng quê hương

Phát huy truyền thống quê hương cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Ninh Hòa luôn đoàn kết, chung sức, đồng lòng, nỗ lực phấn đấu thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, bảo đảm quốc phòng - an ninh và đã đạt được những kết quả khá toàn diện trên tất cả các lĩnh vực; đời sống vật chất tinh thần của Nhân dân được nâng cao, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đang từng bước phát triển, diện mạo đô thị có nhiều đổi thay.

Dẫn chúng tôi đi trên con đường rộng thênh thang, với niềm xúc cảm, tự hào về quá khứ hào hùng và sự phát triển của quê hương Ninh Hòa hôm nay, ông Nguyễn Ngọc Cẩm (Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh Tổ dân phố 8, phường Ninh Hòa) phấn khởi chia sẻ: “Từ khi đất nước thống nhất đến nay, quê hương Ninh Hòa đổi thay rất nhanh, đời sống người dân ngày càng được nâng cao. Trước đây, trục giao thông chính là đường Trần Quý Cáp, bây giờ hạ tầng đô thị phát triển mạnh mẽ với nhiều tuyến đường lớn như: Nguyễn Huệ, 2 tháng 4, 16 tháng 7, Nguyễn Thị Ngọc Oanh, cơ sở vật chất ngày càng khang trang, phố xá ngày càng đẹp. Là người con Ninh Hòa, tôi rất tự hào khi thấy quê hương ngày càng đổi thay, Nhân dân ấm no, hạnh phúc và luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước”.

Bà Nguyễn Thị Hồng Hải - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Ninh Hòa chia sẻ: “Kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và Nhân dân tỉnh Khánh Hòa là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân thêm tự hào về truyền thống kiên cường, bất khuất của các thế hệ cha anh. Tinh thần của cuộc biểu tình lịch sử ngày 16-7-1930 còn là nguồn động lực để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường tiếp tục đoàn kết, đổi mới, quyết tâm xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Bước vào năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chúng tôi xác định phải biến truyền thống cách mạng thành hành động cụ thể, lấy hiệu quả phục vụ Nhân dân làm thước đo".

Một góc phường Ninh Hòa hôm nay.

6 tháng đầu năm 2026, phường đã giữ vững đà phát triển trên nhiều lĩnh vực. Công tác chỉ đạo, điều hành được triển khai quyết liệt, các nhiệm vụ tỉnh giao đều hoàn thành đúng tiến độ; thu ngân sách vượt dự toán; cải cách hành chính, chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh; quốc phòng - an ninh được giữ vững; các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm, đời sống người dân từng bước được nâng lên. Thời gian tới, Đảng bộ và chính quyền địa phương tập trung thực hiện hiệu quả Chương trình hành động của Đại hội Đảng bộ phường lần thứ I, huy động mọi nguồn lực để xây dựng Ninh Hòa trở thành đô thị thông minh, hiện đại vào năm 2030. “Chúng tôi ưu tiên phát triển thương mại, dịch vụ, chỉnh trang đô thị, khai thác hiệu quả không gian ven Sông Dinh, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính, thu hút đầu tư, phát triển nông nghiệp sạch, công nghệ cao, đồng thời chăm lo tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân. Phát huy truyền thống vẻ vang của quê hương cách mạng, tin tưởng rằng, với sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và sự chung sức của Nhân dân, phường Ninh Hòa sẽ hoàn thành thắng lợi các mục tiêu đã đề ra, góp phần cùng tỉnh Khánh Hòa bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn tầm”, bà Nguyễn Thị Hồng Hải khẳng định.