Kỷ niệm Ngày Người khuyết tật Việt Nam: Câu chuyện về nghị lực và khát vọng

Một ngày không chỉ để kỷ niệm

Ngày 18/4 từ lâu đã được chọn là Ngày Người khuyết tật Việt Nam, nhưng có lẽ chưa bao giờ ý nghĩa của ngày này lại được thể hiện sống động và mạnh mẽ như tại buổi lễ năm nay. Sự kiện do Bộ Y tế phối hợp với Bộ Quốc phòng (Trung tâm Hành động quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học và môi trường), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Ủy ban Paralympic Việt Nam), UBND TP.HCM và Đại sứ quán Hoa Kỳ tổ chức đã thu hút sự tham gia đông đảo của cộng đồng.

Điều đặc biệt là sự hiện diện của hàng trăm sinh viên thành phố bên cạnh những người khuyết tật. Họ không chỉ đến với tư cách khách mời hay tình nguyện viên, mà đến để cùng nhau tạo nên một bức tranh xã hội hòa nhập nơi ranh giới giữa "người bình thường" và "người khuyết tật" được xóa nhòa bằng sự thấu hiểu và sẻ chia. Hình ảnh các bạn sinh viên khoác tay, trò chuyện và cùng đi bộ với những người khiếm thị, người khuyết tật vận động dọc tuyến phố đi bộ Nguyễn Huệ đã trở thành khoảnh khắc đẹp nhất của ngày hội.

Bà Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại Lễ kỷ niệm

Phát biểu tại buổi lễ, vận động viên cử tạ người khuyết tật Lê Văn Công - người đã mang về cho Việt Nam những tấm huy chương Paralympic danh giá đã khiến nhiều người xúc động khi chia sẻ: "Khuyết tật có thể làm hạn chế một phần cơ thể, nhưng không bao giờ có thể kềm hãm được tâm hồn và khát khao chinh phục của chúng ta. Ước mơ không chỉ dành riêng cho những người hoàn hảo. Ước mơ thuộc về những người dám theo đuổi nó”.

Lời nói của Lê Văn Công không chỉ là sự khẳng định cá nhân mà còn là tiếng nói chung của hơn 7 triệu người khuyết tật Việt Nam. Mỗi người trong số họ, dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, đều đang từng ngày chứng minh rằng giới hạn lớn nhất không nằm ở khiếm khuyết cơ thể mà nằm ở chính suy nghĩ và cách xã hội nhìn nhận về khuyết tật.

Những bước tiến từ chính sách đến thực tiễn

Sự kiện năm nay còn có ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu những bước tiến quan trọng của Việt Nam trong việc bảo đảm quyền cho người khuyết tật. Từ việc Việt Nam phê chuẩn Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền của Người khuyết tật (CRPD) năm 2014, đến Luật Người khuyết tật năm 2010 và hàng loạt chính sách hỗ trợ được ban hành, khung pháp lý cho sự hòa nhập đã dần được hoàn thiện.

Bà Melissa A. Brown, Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại TP.HCM, đã ghi nhận tại buổi lễ: "Trong nhiều thập kỷ qua, Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong việc mở rộng các dịch vụ và hỗ trợ dành cho người khuyết tật. Chúng tôi ghi nhận những nỗ lực không ngừng của Chính phủ Việt Nam, cũng như của các tổ chức và cộng đồng, trong việc chuyển hóa chính sách thành những hỗ trợ thiết thực trong cuộc sống”.

Tuy nhiên, có lẽ điều quan trọng nhất không chỉ là những con số hay văn bản pháp lý, mà là sự thay đổi trong nhận thức xã hội. Những triển lãm ảnh về hoạt động của người khuyết tật được trưng bày tại sự kiện đã cho thấy một thực tế: người khuyết tật Việt Nam ngày nay không chỉ được chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ sinh kế, mà còn đang chủ động tham gia vào mọi lĩnh vực của đời sống từ giáo dục, thể thao, nghệ thuật đến khởi nghiệp.

Các đại biểu là người khuyết tật tham gia chương trình

Một trong những điểm nhấn của chương trình là lễ phát động Hội thi thể thao phong trào của người khuyết tật, diễn ra từ ngày 18 đến 19/4/2026 tại các trung tâm thi đấu thể dục thể thao trên địa bàn TP.HCM. Không chỉ đơn thuần là một hoạt động thể thao, hội thi này mang thông điệp sâu sắc về việc thể thao chính là cầu nối để người khuyết tật khẳng định bản thân, vượt qua mặc cảm và hòa nhập cộng đồng.

Sau nghi thức ấn nút phát động, các đại biểu cùng người khuyết tật và sinh viên đã tham gia đi bộ dọc phố đi bộ Nguyễn Huệ một hành trình ngắn nhưng mang ý nghĩa biểu tượng lớn: mỗi bước chân là một bước phá vỡ rào cản, mỗi khoảnh khắc đồng hành là một sợi dây kết nối yêu thương.

Dù những tín hiệu tích cực là rõ ràng, không thể phủ nhận rằng hành trình hướng tới một xã hội thực sự hòa nhập vẫn còn nhiều trở ngại. Theo thống kê, tỷ lệ người khuyết tật Việt Nam được tiếp cận giáo dục, việc làm và các dịch vụ công còn thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung. Rào cản về cơ sở hạ tầng, giao thông, công trình công cộng vẫn đang là trở ngại lớn cho người khuyết tật trong sinh hoạt hàng ngày.

Không chỉ có rào cản vật chất, định kiến xã hội vẫn còn tồn tại một cách âm thầm nhưng dai dẳng. Nhiều người vẫn nhìn nhận người khuyết tật qua lăng kính thương hại thay vì trân trọng khả năng. Nhiều doanh nghiệp vẫn e ngại tuyển dụng lao động là người khuyết tật dù họ hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu công việc.

Đây chính là những gì mà Ban Tổ chức đã kêu gọi toàn xã hội chung tay giải quyết: nâng cao nhận thức, xóa bỏ rào cản và định kiến tạo điều kiện thuận lợi để người khuyết tật phát huy năng lực, tự tin tỏa sáng.

Khi người khuyết tật chủ động "bứt phá" và "tỏa sáng"

Điều đáng trân trọng nhất trong thông điệp của Ngày Người khuyết tật Việt Nam năm nay là sự chuyển dịch từ tư duy "hỗ trợ" sang tư duy "trao quyền". Người khuyết tật không chỉ đơn thuần là đối tượng cần được giúp đỡ, mà là những chủ thể tích cực, những người đang từng ngày đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Thông điệp "Người khuyết tật không chỉ vượt qua khó khăn mà còn chủ động khẳng định giá trị bản thân, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước" đã được thể hiện rõ nét qua chính những tiết mục văn nghệ do người khuyết tật biểu diễn, qua những câu chuyện về các tấm gương vượt khó thành công trong học tập và khởi nghiệp, và qua sự hiện diện của các vận động viên Paralympic đã mang vinh quang về cho Tổ quốc.

Các đại biểu nhấn nút phát động phong trào thể dục, thể thao dành cho người khuyết tật cả nước

Ngày 18/4 nên được xem như một cột mốc để nhìn lại và cam kết mạnh mẽ hơn cho tương lai. Sự đồng hành của nhiều bộ ngành từ Y tế, Quốc phòng, Văn hóa - Thể thao - Du lịch đến chính quyền địa phương và sự tham gia của Đại sứ quán Hoa Kỳ cho thấy vấn đề người khuyết tật đã thực sự trở thành mối quan tâm xuyên suốt và liên ngành.

Nhưng trên hết, sự kiện này một lần nữa khẳng định: một xã hội văn minh không được đo bằng việc nó đối xử với những người mạnh nhất như thế nào, mà bằng cách nó đối xử với những người dễ bị tổn thương nhất ra sao. Khi hàng trăm sinh viên sẵn sàng dành một buổi sáng cuối tuần để đi bộ cùng người khuyết tật, khi những vận động viên như Lê Văn Công có thể tự hào nói về ước mơ và khát vọng của mình, đó chính là lúc xã hội đang tiến gần hơn đến sự bình đẳng thực sự.

Ngày 18/4 không chỉ là ngày của người khuyết tật Việt Nam. Đó là ngày để tất cả chúng ta những người được sinh ra với đầy đủ cơ thể lành lặn nhìn lại và tự hỏi: Chúng ta đã làm gì để phá bỏ những rào cản, để mỗi người, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đều có cơ hội "bứt phá giới hạn, vươn tới ước mơ và tự tin tỏa sáng"? Câu trả lời sẽ quyết định bộ mặt của xã hội chúng ta trong những thập kỷ tới.