Kỳ tích sản khoa: Trì hoãn sinh thành công ca tam thai cực non vô cùng hiếm gặp

Ca "tam thai" với những diễn biến phức tạp

Sản phụ P.H.N (29 tuổi, ngụ Hải Phòng) chưa từng có con và thực hiện IVF do buồng trứng đa nang. Hai phôi được chuyển nhưng thai kỳ phát triển thành ba thai, ba buồng ối, hai bánh rau. Ngay từ những tuần đầu, đây đã là một thai kỳ nhiều nguy cơ.

TS.BS Nguyễn Thị Sim, Giám đốc Trung tâm Y học Bào thai PhenikaaMec cảnh báo, trường hợp này đối mặt cùng lúc hai nhóm rủi ro lớn: Nguy cơ sinh cực non trước 28 tuần do tử cung quá tải, khiến trẻ dễ tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh, hô hấp; và biến chứng từ hai thai chung bánh rau (truyền máu song thai, thai chậm phát triển chọn lọc). Đáng chú ý, từ tuần 12, cả hai thai chung bánh rau đã ghi nhận tăng khoảng sáng sau gáy - cảnh báo dị tật di truyền hoặc bất thường cấu trúc.

TS.BS Nguyễn Thị Sim, Giám đốc Trung tâm Y học Bào thai PhenikaaMec thực hiện siêu âm cho sản phụ. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Để tránh chỉ định đình chỉ thai quá đà, ở mốc 16 tuần 4 ngày, BS Sim trực tiếp thực hiện thủ thuật chọc ối xét nghiệm giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) hơn 4.503 gen. Kết quả khẳng định các thai nhi có bộ gen hoàn toàn bình thường, giải tỏa áp lực tâm lý cho gia đình.

Tuy nhiên, thách thức lâm sàng tiếp tục phát sinh khi kết quả xét nghiệm chuyên sâu xác định sản phụ mang đột biến gen tăng đông dị hợp MTHFR và đồng hợp PAI-1/Serpine 1. Tình trạng này khiến nồng độ D-Dimer trong máu liên tục tăng cao gấp 10 - 12 lần so với bình thường, tạo nguy cơ tắc mạch bánh rau, có thể gây suy thai hoặc lưu thai hàng loạt.

Đến tuần 23 xuất hiện dư ối và đái tháo đường thai kỳ; chế độ ăn được thiết kế riêng và đường huyết được theo dõi theo từng bữa. Đến tuần 27, cổ tử cung chỉ còn 12 mm và sản phụ phải nhập viện điều trị dọa sinh non.

"Không có một "công thức" duy nhất được giữ nguyên từ đầu đến cuối. Phác đồ thay đổi theo dữ liệu của chính người mẹ và từng thai nhi. Các kịch bản xử trí cho cả tình huống thuận lợi và bất lợi đều được chuẩn bị từ trước. Siêu âm, xét nghiệm di truyền, xét nghiệm đông máu cùng các xét nghiệm khác, diễn biến cổ tử cung và dấu hiệu chuyển dạ và kết quả monitor đều trở thành những mảnh ghép để quyết định bước tiếp theo" - BS Sim chia sẻ.

36 giờ "cân não"

Ngày 8-6-2026, khi thai 27 tuần 3 ngày, sản phụ được tiêm trưởng thành phổi vì nguy cơ sinh non. Đến 27 tuần 5 ngày, cơn co tử cung xuất hiện. Một ngày sau, cơn co tăng và không còn đáp ứng với thuốc cắt cơn co. Ngày 11-6, ở tuổi thai 27 tuần 6 ngày, ối của thai riêng bánh rau - em bé nằm thấp nhất - vỡ sớm.

Bé trai đầu tiên chào đời theo phương pháp sinh thường. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Bé được chăm sóc trong lồng kính ngay sau khi chào đời. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Đứng trước tình huống khẩn cấp, cuộc hội chẩn liên chuyên khoa: Y học bào thai, Sản khoa, Sơ sinh, Gây mê hồi sức, Huyết học được thực hiện ngay tại phòng sinh. Lúc này, một bài toán chuyên môn phức tạp được đặt ra.

Nếu tiến hành mổ lấy thai ngay lập tức, cả 3 em bé chào đời ở tuần 27 với cân nặng dưới 1.000gr sẽ đối mặt với tỷ lệ tử vong sơ sinh cực cao và nguy cơ suy hô hấp nặng. Nếu cố gắng giữ thai, nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng vào buồng tử cung có thể gây sốc nhiễm trùng, đe dọa trực tiếp tính mạng người mẹ.

BS Sim cùng ê-kíp quyết định áp dụng kỹ thuật sinh trì hoãn (Delayed Interval Delivery). Đây là một trong những thủ thuật phức tạp bậc nhất của sản khoa hiện đại, chỉ được cân nhắc trong các trường hợp đa thai đáp ứng đủ điều kiện kiểm soát nhiễm trùng nghiêm ngặt.

Trong y văn thế giới, việc thực hiện kỹ thuật này trên ca song thai đã khó, trên một ca tam thai lại càng là thách thức vượt đỉnh nguy hiểm, bởi tử cung sau khi sinh một bé thường sẽ co bóp mạnh theo bản năng để đẩy các thai còn lại ra ngoài. Việc kéo dài thời gian đồng nghĩa với việc bác sĩ phải kiểm soát tuyệt đối nguy cơ nhiễm trùng tử cung, suy thai hay băng huyết có thể đe dọa tính mạng người mẹ bất cứ lúc nào.

Lúc 9h50 ngày 11-6-2026, bé trai thứ nhất được đỡ sinh qua đường âm đạo với cân nặng 900gr, chỉ số APGAR 6-8 điểm. Ngay sau khi kẹp cắt rốn chậm, trẻ được đưa về Khoa Sơ sinh hồi sức. Đồng thời, ê-kíp triển khai phác đồ can thiệp đặc biệt: Dùng thuốc chế ngự cơn co tử cung liều cao, thắt dây rốn thai A sát cổ tử cung và sử dụng kháng sinh phổ rộng kiểm soát nhiễm trùng.

Các bác sĩ Bệnh viện Đại học Phenikaa thực hiện mổ lấy thai với 2 bé được áp dụng kỹ thuật sinh trì hoãn. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

TS.BS Nguyễn Thị Sim - Giám đốc Trung tâm Y học Bào thai PhenikaaMec khám cho các trẻ sau sinh. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Đánh giá về khoảng thời gian này, các chuyên gia y học bào thai nhấn mạnh: Mỗi ngày, thậm chí mỗi giờ thai nhi ở lại trong buồng tử cung ở giai đoạn cực non đều có ý nghĩa sống còn. Đó là thời gian quý giá để liệu pháp corticoid phát huy tác dụng trưởng thành phổi, giảm thiểu nguy cơ xuất huyết não và viễn cảnh di chứng thần kinh cho trẻ.

Trái ngọt từ sự tiến bộ của y học bào thai

Đến đêm ngày 12-6-2026, khi sản phụ xuất hiện cơn co mạnh trở lại kèm vỡ ối và ngôi thai dịch chuyển sang ngôi ngang, cuộc mổ đẻ cấp cứu lập tức được chỉ định. Bốn ê-kíp y tế cùng tác chiến nhịp nhàng trong phòng mổ. Lần lượt lúc 23h48 và 23h50, hai bé trai có cân nặng 950gr và 1.000gr chào đời.

Do sinh cực non, cả 3 trẻ đều gặp tình trạng suy hô hấp do thiếu hụt chất hoạt động bề mặt (surfactant) ở phổi. Trẻ được đưa ngay vào lồng ấp cách ly chuẩn quốc tế tại Khoa Sơ sinh, kiểm soát nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm và môi trường vô trùng.

Do đó, phác đồ hồi sức sơ sinh được cá thể hóa chi tiết. Dịch truyền và thuốc điều trị được Khoa Dược pha chế vô trùng, tính toán liều lượng chính xác đến 0,1 ml theo trọng lượng cơ thể từng trẻ. Trẻ được hạ bậc hỗ trợ hô hấp dần từ thở máy sang thở CPAP, thở oxy gọng; đồng thời chuyển đổi phương pháp nuôi dưỡng từ đường tĩnh mạch sang ăn qua sonde, tập phản xạ bú bình và bú mẹ.

Sau hơn hai tháng kiên cường chiến đấu, ngày 14-9-2026, cả ba anh em đã chính thức được xuất viện trong tình trạng tự thở hoàn toàn, phản xạ sơ sinh và vận động tốt, với cân nặng đều vượt mốc 3,5 kg. Thành công của ca bệnh không đơn thuần là việc kéo dài thời gian thai kỳ thêm 36 giờ, mà là minh chứng rõ nét cho thấy y học bào thai Việt Nam đã tiệm cận với trình độ thế giới.

Sự phát triển khỏe mạnh của 3 trẻ là niềm hạnh phúc không chỉ của gia đình mà cả y bác sĩ. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Trẻ phát triển ổn định sau thời gian được chăm sóc chu đáo. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Đưa các con trở lại tái khám vào sáng 2-10, chị P.H.N xúc động chia sẻ: "Hôm nay, đứng ở đây cùng ba em bé khỏe mạnh, tôi muốn gửi lời biết ơn chân thành nhất tới đội ngũ bác sĩ, y tá và điều dưỡng. Cảm ơn các anh chị đã luôn tận tâm đồng hành, nỗ lực hết mình để bảo vệ cho bốn mẹ con trong một hành trình vô cùng đặc biệt. Đến nay, các bé đã đạt hơn 4,5 kg và phát triển rất trộm vía".

Sự phát triển khỏe mạnh của ba em bé chính là phần thưởng vô giá cho những nỗ lực của đội ngũ y bác sĩ, đồng thời khẳng định bước tiến vượt bậc đầy nhân văn của nền y học nước nhà.