'Thủ phạm' thực sự đứng sau 2,3 triệu ca ung thư mới mỗi năm trên toàn cầu

Nhiều người thường cho rằng ung thư xuất phát từ yếu tố di truyền hay lối sống kém lành mạnh, nhưng một nghiên cứu quy mô lớn vừa được công bố trên tạp chí The Lancet Oncology đã mang đến góc nhìn hoàn toàn khác. 

Theo phân tích từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh nhiễm trùng âm thầm chính là nguyên nhân dẫn đến khoảng 2,3 triệu ca mắc ung thư mới trong năm 2024, chiếm xấp xỉ 12% tổng số ca bệnh trên toàn cầu. 

Điều này đồng nghĩa với việc cứ 8 bệnh nhân ung thư mới thì có 1 trường hợp xuất phát từ các tác nhân vi sinh vật quen thuộc.

Phân tích từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế thuộc WHO cho thấy các bệnh nhiễm trùng âm thầm chính là nguyên nhân dẫn đến khoảng 2,3 triệu ca mắc ung thư mới trong năm 2024. Ảnh minh họa: Kateryno Kon/Getty Images

Các nhà khoa học đã xác định danh sách 12 tác nhân nhiễm trùng có khả năng dẫn đến ung thư ở người. Trong đó, vi khuẩn Helicobacter pylori gây viêm loét dạ dày đứng đầu danh sách khi chịu trách nhiệm cho khoảng 760.000 ca bệnh. 

Ngay sau đó là virus HPV lây truyền qua đường tình dục, với khoảng 750.000 trường hợp, chủ yếu gây ung thư cổ tử cung cùng một số bệnh lý vùng đầu cổ. Hai loại virus viêm gan B và C đóng góp lần lượt 360.000 và 160.000 ca, phần lớn tiến triển thành ung thư gan. 

Bên cạnh đó, virus Epstein-Barr lây qua đường nước bọt cũng liên quan tới 260.000 ca ung thư vòm họng, u lympho và dạ dày.

Tác động của các mầm bệnh này không phân bổ đồng đều, mà phụ thuộc nhiều vào yếu tố địa lý và điều kiện kinh tế. Hơn 3/4 số ca ung thư liên quan đến nhiễm trùng tập trung tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, đặc biệt ở các khu vực Đông Á, Đông Nam Á và châu Phi cận Sahara. 

Ngược lại, những khu vực như Bắc Mỹ có tỷ lệ thấp hơn nhờ hệ thống y tế phát triển và chương trình tầm soát hiệu quả. Sự chênh lệch này cho thấy gánh nặng bệnh tật đang đặt ra thách thức lớn về bình đẳng y tế trên phạm vi toàn cầu.

Dù số lượng bệnh nhân rất lớn, các chuyên gia y tế khẳng định việc nhiễm phải vi khuẩn hay virus không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ mắc ung thư. 

"Chúng ta biết rằng có một số bệnh nhiễm trùng mà chúng ta tiếp xúc trong suốt cuộc đời có thể dẫn đến tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư nhất định. Tuy nhiên, hầu hết các bệnh ung thư không phải do nhiễm trùng gây ra", Bác sĩ Joshua Cohen, Giám đốc Y khoa Chương trình Ung thư Phụ khoa từ Bệnh viện chuyên khoa ung thư City of Hope Orange County, bang California (Mỹ) nhấn mạnh. 

"Đại đa số bệnh nhân nhiễm HPV, H. pylori, hoặc thậm chí là viêm gan B hay C sẽ không phát triển thành bệnh ung thư", vị bác sĩ này khẳng định thêm.

Tuy nhiên, Bác sĩ Karena Volesky, chuyên gia dịch tễ học tại Montreal (Canada), đánh giá phát hiện này đã làm thay đổi tư duy kiểm soát ung thư, giúp định hình lại chiến lược y tế công cộng hướng vào việc dập tắt mầm bệnh ngay từ giai đoạn đầu.

Tin vui là hầu hết các căn bệnh ung thư do nhiễm trùng đều có thể ngăn chặn nếu có biện pháp can thiệp sớm. Việc tiêm vaccine HPV cho trẻ em và người trẻ dưới 45 tuổi cùng vaccine viêm gan B giúp bảo vệ hiệu quả trước các nguy cơ hàng đầu. 

Bên cạnh đó, vi khuẩn H. pylori hoàn toàn có thể được điều trị triệt để bằng kháng sinh, trong khi viêm gan C đã có thuốc kháng virus chữa khỏi gần như hoàn toàn. 

Giới y khoa khuyến cáo người dân nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài như đau thượng vị, trào ngược dạ dày, nuốt đau hay xuất huyết bất thường để kịp thời phát hiện và loại bỏ nguy cơ từ sớm.