'Ký ức nằm dưới lớp màu' và cuộc đối thoại với văn hóa Việt

Có những ký ức không hiện lên bằng hình hài rõ rệt mà lặng lẽ tồn tại trong màu sắc, trong những lớp chất liệu, trong những đường nét và hình khối mang sức gợi nhiều hơn là kể chuyện. Với triển lãm cá nhân "Ký ức nằm dưới lớp màu", họa sĩ Bích Thảo (nghệ danh Tuyết Sơn Tùng) mở ra trước công chúng một không gian hội họa giàu cảm xúc, nơi những hồi ức về con người, đời sống và văn hóa Việt Nam được lưu giữ bằng ngôn ngữ tạo hình riêng.

Diễn ra tại Area 75 – Art & Auction (75 Hàng Bồ, Hà Nội), triển lãm không hướng người xem đến những câu chuyện có mở đầu và kết thúc rõ ràng. Thay vào đó, mỗi tác phẩm giống như một cánh cửa dẫn vào miền ký ức được cất giữ dưới nhiều lớp màu sắc, nơi cảm xúc, trải nghiệm và những điều thân thuộc trong đời sống được đánh thức theo những cách khác nhau.

Ký ức được kể bằng màu sắc

Họa sĩ Nguyễn Bích Thảo và nghệ nhân Vũ Huy Mến

Ngay từ tên gọi, "Ký ức nằm dưới lớp màu" đã gợi nên cảm giác về những điều không dễ nhìn thấy bằng mắt thường. Trong thế giới hội họa của Bích Thảo, ký ức không hiện diện như một hình ảnh cụ thể mà được ẩn giấu trong sắc độ, trong nhịp điệu của đường nét và trong những mảng màu tưởng chừng ngẫu nhiên nhưng chứa đựng nhiều lớp ý nghĩa.

Trong tranh của Bích Thảo, những gam màu ấm như đỏ son, vàng đất, cam cháy hay nâu trầm xuất hiện khá thường xuyên, tạo nên cảm giác vừa rực rỡ vừa ấm áp. Đan xen giữa các mảng màu là những khoảng sáng tối đối lập, khiến bề mặt tranh luôn như đang chuyển động. Với nữ họa sĩ, màu sắc không chỉ để tạo hình mà còn là cách lưu giữ cảm xúc. Qua từng lớp màu, người xem có thể cảm nhận được những ký ức, những suy tư và cả những trải nghiệm đời sống được lặng lẽ gửi gắm trong tác phẩm.

Tác phẩm "Hạnh phúc" của họa sĩ Bích Thảo

Đặc biệt, thế giới trong tranh của Bích Thảo được xây dựng từ những hình ảnh gần gũi với đời sống. Đó có thể là làng quê, chợ cá, bến thuyền, mái nhà phố cổ; là người phụ nữ, tiếng đàn, đàn chim, con ngựa hay những con vật quen thuộc trong đời sống dân gian. Tuy nhiên, những hình tượng ấy không xuất hiện như những lát cắt hiện thực đơn thuần mà được đặt trong một không gian vừa thực vừa mộng, vừa gần gũi vừa xa xăm, khiến người xem có cảm giác đang bước vào một miền ký ức được tái hiện bằng cảm xúc hơn là bằng hình ảnh cụ thể.

Mỗi tác phẩm vì thế giống như một lớp trầm tích văn hóa. Dưới những lớp màu là dấu vết của thời gian, của đời sống và của những điều từng hiện diện trong ký ức tập thể. Tranh không đưa ra lời giải thích rõ ràng mà để lại khoảng trống cho sự liên tưởng, để mỗi người có thể tự tìm thấy những hồi ức của riêng mình trong đó.

Khi dân gian gặp gỡ tinh thần đương đại

"Chơi cờ" - một trong các tác phẩm được trưng bày tại triển lãm

Một trong những điểm đáng chú ý trong tranh Bích Thảo là cách các hình tượng dân gian được thể hiện bằng hơi thở đương đại. Minh chứng là các nhân vật xuất hiện trong tranh của chị với đường nét khá giản lược chứ không đặt nặng yếu tố tả thực. Có những gương mặt mang vẻ trầm lắng, suy tư, lại có những hình ảnh gợi cảm giác hồn nhiên, thân thuộc. Cách thể hiện phong phú này mở ra những liên tưởng về ký ức, đời sống và tâm trạng con người.

Đặc biệt, không khó để nhận ra những hình ảnh quen thuộc của đời sống Việt Nam hiện diện xuyên suốt trong tranh Bích Thảo, nhưng không theo cách tái hiện nguyên mẫu. Qua sự tiết giản về đường nét và cách xử lý hình khối, chúng mang đến cảm giác vừa gần gũi vừa mới mẻ. Trên nền những mảng màu đậm và lớp chất liệu nhiều tầng, các hình tượng ấy như gợi nhắc về ký ức, về những giá trị đời sống đã lặng lẽ đi cùng con người qua năm tháng. Không chú trọng kể chuyện theo lối thông thường, tranh của Bích Thảo tạo sức hút từ cảm xúc mà nó gợi ra. Mỗi tác phẩm mở ra một không gian riêng để người xem tự kết nối với những trải nghiệm, ký ức và suy nghĩ của chính mình.

Tác phẩm "Bên khung cửa"

Vượt ra ngoài ý nghĩa của một cuộc trưng bày tác phẩm, "Ký ức nằm dưới lớp màu" còn là lời mời gọi công chúng bước vào thế giới nội tâm của người nghệ sĩ. Ở đó, những điều bình dị của đời sống thường nhật được nhìn lại bằng một góc nhìn giàu cảm xúc; những giá trị văn hóa quen thuộc được soi chiếu dưới ánh sáng của sáng tạo nghệ thuật.

Thông qua triển lãm, Bích Thảo gửi tới người xem một không gian nghệ thuật đậm chất Việt, ghi nhận cuộc gặp gỡ thú vị giữa màu sắc văn hóa dân gian và đương đại, khi ký ức được lưu giữ bằng những nét vẽ đầy màu sắc. Đó cũng là lý do khiến "Ký ức nằm dưới lớp màu" được kỳ vọng không chỉ là nơi để người xem thưởng lãm hội họa mà còn là hành trình khám phá những lớp ký ức đang âm thầm tồn tại trong mỗi người.

Một số tác phẩm khác được trưng bày tại "Ký ức nằm dưới lớp màu":