Kỳ vọng nền tảng bản sao số

Phường Hương Trà triển khai thí điểm hệ thống bản sao số Digital Twin. Ảnh: HOÀNG ĐẠO

Nền tảng Bản sao số (Digital Twin) được kỳ vọng sẽ trở thành “bộ não số” của thành phố, giúp chính quyền quan sát, phân tích và dự báo các vấn đề đô thị ngay trên không gian số trước khi đưa ra quyết định ngoài thực địa.

Quản trị đô thị thông minh

Khái niệm Digital Twin đã được nhiều đô thị trên thế giới như Singapore, Thượng Hải hay Helsinki ứng dụng trong quản lý hạ tầng, giao thông, môi trường và quy hoạch. Tuy nhiên, với Đà Nẵng, mục tiêu không dừng ở việc xây dựng mô hình 3D của thành phố.

Ngày 22/6/2026, UBND thành phố phê duyệt Đề án thí điểm Bản sao số (Digital Twin). Theo Đề án thí điểm Bản sao số thành phố Đà Nẵng, Digital Twin là nền tảng tích hợp dữ liệu quy hoạch, đất đai, giao thông, công trình xây dựng, hạ tầng kỹ thuật, môi trường cùng nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác trên một hệ thống thống nhất. Điều này cho phép cơ quan quản lý theo dõi trạng thái vận hành của đô thị theo thời gian thực, mô phỏng các kịch bản phát triển và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Điểm khác biệt lớn nhất của Digital Twin so với các hệ thống GIS truyền thống nằm ở khả năng cập nhật liên tục và mô phỏng. Các dự án đều có thể được mô phỏng trước trên không gian số để đánh giá tác động đến giao thông, môi trường hoặc hạ tầng kỹ thuật.

Mới đây, phường Ngũ Hành Sơn triển khai nền tảng bản sao số. Đây là khu vực hội tụ nhiều đặc điểm điển hình của một đô thị phát triển nhanh, từ tốc độ đô thị hóa cao, nhiều dự án bất động sản, các khu du lịch ven biển, làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước cùng mật độ dân cư ngày càng tăng.

Trước đó, phường Hương Trà đã triển khai thí điểm bản sao số. Ông Trần Trung Hậu, Chủ tịch UBND phường Hương Trà cho biết, dự án nhằm xây dựng mô hình không gian số của phường, tích hợp các lớp dữ liệu đô thị quan trọng để hỗ trợ công tác điều hành, giám sát và ra quyết định. Song song đó là quá trình thu thập, số hóa và chuẩn hóa dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, hướng tới hình thành hệ thống dữ liệu thống nhất, có khả năng khai thác linh hoạt trong cung cấp dịch vụ công và quản trị đô thị hiện đại.

Việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và mô hình hóa không gian 3D sẽ được thử nghiệm trực tiếp trong hoạt động của chính quyền cơ sở, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả vận hành, chất lượng quản lý và phục vụ người dân.

Theo thông tin từ Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng, nền tảng được xây dựng với khả năng mô hình hóa không gian 3D, tích hợp dữ liệu hiện trạng, cho phép cán bộ quản lý theo dõi tài sản công, công trình hạ tầng, quy hoạch, tình trạng xây dựng và nhiều lớp dữ liệu khác trên cùng một giao diện trực quan. Thay vì phải tổng hợp thông tin từ nhiều phòng, ban khác nhau, cán bộ quản lý có thể truy cập một nền tảng duy nhất để nắm toàn bộ bức tranh của địa bàn.

Trong bối cảnh Đà Nẵng đang hướng tới xây dựng “AI City”, bản sao số còn đóng vai trò là nền tảng dữ liệu cho trí tuệ nhân tạo khai thác, phân tích và đưa ra các cảnh báo sớm đối với nhiều lĩnh vực như giao thông, môi trường, cấp thoát nước hay quản lý xây dựng. Khi kết hợp với dữ liệu cảm biến IoT, camera AI và hệ thống điều hành thông minh (IOC), Digital Twin có thể trở thành trung tâm điều phối toàn bộ hoạt động của đô thị.

Bản sao số tạo điều kiện trong quản lý và phát triển các khu chức năng chiến lược của thành phố như Khu công nghệ cao, các khu công nghiệp, khu công nghệ thông tin tập trung và Khu thương mại tự do Đà Nẵng. Ảnh: DSEZA

Phát huy giá trị

Để nền tảng bản sao số phát huy hiệu quả, điều quan trọng nhất không nằm ở công nghệ mà ở dữ liệu. Theo Sở Khoa học và Công nghệ, Digital Twin chỉ thực sự có giá trị khi dữ liệu từ các sở, ngành và địa phương được chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên và kết nối liên thông. Đây cũng là lý do thành phố đồng thời triển khai nhiều đề án về sàn dữ liệu, kinh tế dữ liệu và chuỗi khối nhằm hình thành hệ sinh thái dữ liệu thống nhất phục vụ quản trị.

Theo đó, nền tảng này sẽ hỗ trợ đáng kể trong công tác quản lý quy hoạch, cấp phép xây dựng, theo dõi hạ tầng kỹ thuật và kiểm soát phát triển đô thị. Việc trực quan hóa toàn bộ không gian đô thị giúp giảm thời gian kiểm tra hiện trạng, tăng tính minh bạch trong xử lý hồ sơ và hạn chế sai lệch thông tin giữa các đơn vị.

Nền tảng bản sao số tại phường Ngũ Hành Sơn được kỳ vọng trực tiếp khai thác nền tảng dữ liệu để phục vụ điều hành hằng ngày. Các phản ánh của người dân, tình trạng công trình công cộng, cây xanh, hệ thống chiếu sáng hay thoát nước đều có thể được cập nhật lên bản sao số, giúp lãnh đạo địa phương theo dõi và xử lý nhanh hơn so với phương thức truyền thống.

Các chuyên gia chuyển đổi số cũng cho rằng thành công của Digital Twin không nên đo bằng số lượng mô hình 3D được tạo lập, mà bằng số quyết định quản lý được cải thiện nhờ dữ liệu.

Trong những năm gần đây, Đà Nẵng liên tục đầu tư cho chuyển đổi số, xây dựng chính quyền điện tử và đô thị thông minh. Thành phố cũng đang đặt mục tiêu nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp thông qua cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ số.

Sự xuất hiện của Digital Twin đánh dấu bước phát triển mới, khi chính quyền không chỉ số hóa hồ sơ hay quy trình xử lý công việc mà tiến tới số hóa toàn bộ không gian vận hành của đô thị. Trong tương lai nền tảng có thể mở rộng ra toàn thành phố, kết nối với quy hoạch, giao thông, quản lý tài sản công, phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường và thậm chí cả vận hành Khu thương mại tự do Đà Nẵng, nơi thành phố cũng định hướng ứng dụng công nghệ BIM - GIS - Digital Twin trong quản lý hạ tầng.

Ở góc độ dài hạn, Digital Twin được kỳ vọng sẽ là hạ tầng số của quản trị đô thị hiện đại. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, các sở, ngành cùng sử dụng một “bản sao” thống nhất của thành phố và trí tuệ nhân tạo tham gia phân tích, chính quyền sẽ chuyển từ mô hình quản lý theo phản ứng sang quản trị chủ động, dự báo và phòng ngừa.