Kỳ vọng nghị định mới về quản lý kinh doanh xăng dầu sớm được ban hành

Ngày 29/1, Bộ Công Thương đã tổ chức buổi họp báo thường kỳ quý IV/2025. Tại cuộc họp báo, các vấn đề liên quan đến năng lượng được đông đảo phóng viên quan tâm, trong đó những câu hỏi tập trung vào những điểm mới sẽ tác động đến thị trường xăng dầu khi thị trường này sẽ có sự thay đổi mạnh mẽ trong năm 2026.

Trả lời các câu hỏi liên quan, ông Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng phòng Quản lý kinh doanh xăng dầu và khí (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước) cho biết, ngày 19/1, Thứ trưởng Bộ Công Thương ký tờ trình gửi Văn phòng Chính phủ liên quan tới sửa nghị định kinh doanh xăng dầu và hiện đang chờ ý kiến của Chính phủ, sau khi đã có quá trình xây dựng, sửa đổi trong 3 năm vừa qua.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết thêm, quá trình xây dựng nghị định mới đã diễn ra khá lâu và Bộ kỳ vọng nghị định sẽ được ban hành trong tháng 2. Trong tờ trình mới nhất, nghị định có một sự thay đổi rất lớn về mặt tiếp cận, để tiệm cận gần hơn với thị trường, trong cả vấn đề về điều hành giá cũng như các điều kiện liên quan đến trao quyền tự chủ theo đúng trách nhiệm và quyền hạn của DN. Ngoài ra, còn tiếp tục thực hiện việc cắt giảm điều kiện kinh doanh cũng như đơn giản hóa thủ tục hành chính để thuận lợi hơn cho môi trường kinh doanh; Tuy nhiên, vẫn phải bảo đảm có yếu tố để quản lý, thông qua dự trữ bảo đảm nguồn cung.

Liên quan đến câu chuyện giá, Thứ trưởng Tân cho biết, trong suốt quá trình điều hành giá, Liên Bộ đã đặt mục tiêu trọng tâm: “Trong tình huống đang hoạt động bình thường thì chúng ta tôn trọng tính thị trường. Do vậy, trong suốt quá trình vừa qua, chúng tôi cũng đã tôn trọng tiếp cận theo định hướng thị trường để điều hành. Điều này mang lại sự ổn định rất tốt, theo đó, khi giá thế giới lên thì sẽ điều hành giá lên, khi giá thế giới giảm thì cũng sẽ điều hành giảm” - Thứ trưởng Tân nói.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Tân vẫn thừa nhận, dù quan điểm là điều hành giá bảo đảm cho DN hoạt động kinh doanh bình thường và tôn trọng diễn biến thị trường nhưng cũng có một khoảng thời gian “hơi chênh lệch giá” do liên quan đến việc điều hành theo chu kỳ 7 ngày.

Do đó, tới đây, sẽ có điều chỉnh phù hợp theo hướng Chính phủ, các Bộ, ngành thống nhất trao lại quyền tự chủ cho DN theo đúng định hướng sản xuất kinh doanh của họ nhưng có yếu tố điều chỉnh để bảo đảm cân đối liên quan đến các chi phí khác nhau cũng như nguồn cung ứng xăng dầu ở cả vùng miền, đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo. “Chúng ta vẫn cần phải có van điều hành để bảo đảm cung ứng cho các vùng sâu, vùng xa vì giá các khu vực này thường bị đẩy cao hơn do chi phí vận chuyển” - Thứ trưởng Tân nói thêm.

Thứ trưởng Tân cũng khẳng định, khi giá đã trao cho DN đầu mối điều hành thì toàn bộ hệ thống phân phối trực thuộc DN đầu mối sẽ theo giá của DN đầu mối. Riêng các DN, cửa hàng tư nhân bán lẻ được mua nhiều nguồn thì sẽ cân đối tùy theo từng DN nhưng nguyên tắc thì là phải theo giá của DN đầu mối và không được cao hơn giá DN đầu mối đưa ra.

Riêng về quỹ bình ổn giá xăng dầu, sau khi nghị định được ban hành, tất cả DN phải trao lại và quỹ này sẽ tập trung trong một tài khoản của Nhà nước nhưng không phải đưa vào ngân sách. Quỹ bình ổn này sẽ được duyệt chi khi Bộ Công Thương (phối hợp với các Bộ, ngành) xây dựng phương án về bình ổn giá theo đúng quy định của pháp luật về giá.

Thứ trưởng Tân nhấn mạnh, để có thể sử dụng quỹ này thì phải thông qua một phương án, do Thủ tướng phê duyệt giá bình ổn. Trong đó, quy định rõ tiêu chí, điều kiện, cũng như tỷ lệ tăng giá đến mức nào mới dùng đến quỹ và có thể sẽ xuất hiện tình huống phải sử dụng đến cả ngân sách nhà nước. Bộ cũng đã tính đến các tình huống bất thường để sẽ có những điều chỉnh phù hợp.

“Thực tế cũng đã diễn ra nhiều tình huống bất thường như gần đây là xung đột ở Trung Đông, ở Venezuela đã gây tác động đến thị trường, không chỉ tác động đến giá thế giới mà còn tác động đến cả nguồn cung. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục theo dõi và dựa vào những quy định đề ra để có cơ sở liên quan, đưa ra vấn đề về dự trữ, hệ thống, cung ứng xăng dầu” - Thứ trưởng Tân khẳng định.

DN bán lẻ xăng dầu có 3 loại hình, bao gồm đại lý trực thuộc đầu mối, nhượng quyền và DN, cửa hàng tư nhân được mua từ nhiều nguồn. Giá tại các đại lý, cửa hàng nhượng quyền sẽ do đầu mối quy định; DN, cửa hàng tư nhân sẽ tùy theo giá mua vào để quyết định giá nhưng không được bán cao hơn giá bán DN đầu mối đưa ra.

Hoàng Tú