'Lá chắn' bảo vệ sức khỏe

Đoàn công tác của Bộ Y tế giám sát thực tế công tác phòng, chống dịch bệnh sau bão lũ tại xã Yên Bình

Năm 2025, trước nguy cơ nhiều dịch bệnh truyền nhiễm tái bùng phát, ngành y tế tỉnh đã chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch, từ giám sát, dự báo đến truyền thông, xử lý môi trường.

Giám sát, chặn dịch

Đầu tháng 10/2025, tại phường Kỳ Lừa, cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phối hợp cùng y tế phường tiến hành phun hóa chất diện rộng, thu gom vật chứa nước, hướng dẫn người dân diệt lăng quăng, loại bỏ ổ muỗi sinh sản. Tiếng loa tuyên truyền xen lẫn tiếng máy phun hóa chất đã trở thành âm thanh quen thuộc ở nhiều khu dân cư.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, từ tháng 6/2025 đến nay, cùng với cả nước, dịch bệnh sốt xuất huyết cũng xuất hiện ở Lạng Sơn và gia tăng đột biến số lượng ca bệnh vào tháng 10/2025. Trước thực trạng đó, ngành y tế đã thành lập các đội phản ứng nhanh, tăng cường giám sát dịch tễ tại 10/10 trung tâm y tế khu vực, đồng thời duy trì các điểm giám sát trọng điểm để theo dõi và xử lý sớm ổ dịch.

Cán bộ Trung tâm Kiểm dịch y tế Quốc tế tỉnh giám sát thân nhiệt người qua lại Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị

Xác định dự báo và truyền thông là hai khâu quan trọng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh thường xuyên thực hiện nghiêm chế độ giám sát dịch theo tuần, theo mùa; khi có dấu hiệu bất thường, lập tức cảnh báo cho các xã, phường. Song song đó, các chiến dịch diệt lăng quăng, phát tờ rơi, phát thanh lưu động giúp người dân chủ động hơn, không còn chủ quan như trước.

Song hành với các biện pháp kỹ thuật, công tác truyền thông cộng đồng được đẩy mạnh. Hàng nghìn tờ rơi, áp phích được phát đến từng hộ dân; nhiều khu dân cư ra quân tổng vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy. Nhờ sự phối hợp đồng bộ, đến đầu tháng 11/2025, dịch bệnh sốt xuất huyết trên địa bàn tỉnh cơ bản được kiểm soát.

Không để dịch chồng thiên tai

Ngay sau những ngày mưa lớn kéo dài, khi mặt đất còn sũng nước, cán bộ y tế các địa phương lại tiếp tục một “trận tuyến” khác đó là phòng, chống dịch bệnh sau bão. Ở nhiều nơi, công việc bắt đầu từ rất sớm với những chuyến đi dài, mang theo hóa chất, túi thuốc và nỗi lo thường trực về sức khỏe cộng đồng.

Tại xã Yên Bình, một trong những địa bàn chịu ảnh hưởng nặng của bão số 11, ngay khi nước rút, cán bộ Trạm Y tế xã phối hợp với Trung tâm Y tế khu vực Hữu Lũng đã có mặt tại tất cả 22 thôn để hướng dẫn người dân khử khuẩn nước sinh hoạt, xử lý giếng, phun diệt muỗi, rắc vôi bột khử trùng chuồng trại. Toàn khu vực Hữu Lũng có 105/176 thôn bị ngập, gần 3.000 giếng nước được xử lý bằng cloramin B, 1.399 túi thuốc gia đình được cấp phát. Hơn 2.500 hộ dân được tuyên truyền, hướng dẫn vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, không để phát sinh ổ dịch.

Bác sĩ Kim Ngọc Thủy, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Hữu Lũng thông tin: Ngay khi bão tan, chúng tôi kích hoạt phương án “4 tại chỗ”: chỉ huy, nhân lực, vật tư và phương tiện. Các đội y tế lưu động đến từng thôn giám sát, khử khuẩn, truyền thông. Sau bão, người dân thường tập trung dọn nhà nên chúng tôi đã tuyên truyền, hướng dẫn xử lý nước và khử khuẩn, vệ sinh môi trường. Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, không có ổ dịch nào phát sinh sau bão.

Tại Trung tâm Y tế khu vực Tràng Định, nơi địa bàn cũng chịu ảnh hưởng bão lũ nặng nề, các đội phản ứng nhanh phối hợp cùng lực lượng địa phương khử khuẩn điểm trường, trạm y tế, giám sát ca bệnh sau bão. Nhờ làm tốt công tác phòng dịch song hành khắc phục hậu quả thiên tai, toàn khu vực không ghi nhận ca ngộ độc thực phẩm, không có dịch bệnh bùng phát.

Chị Hoàng Thị Lưu, xã Tràng Định chia sẻ: Bị ảnh hưởng của cơn bão số 11, nơi chúng tôi sinh sống có rất nhiều gia đình bị thiệt hại, mùi hôi từ xác gia súc, rác thải khiến môi trường ô nhiễm nặng. Tuy nhiên chỉ vài ngày sau khi nước rút, cán bộ y tế đã về tận nơi hướng dẫn khử khuẩn, rắc vôi bột, phun thuốc diệt ruồi muỗi và xử lý nguồn nước. Chúng tôi được cấp thuốc khử trùng giếng, được hướng dẫn cách vệ sinh chuồng trại, khu sinh hoạt, nhờ đó môi trường sạch hơn.

Chủ động dự phòng

Ông Phan Lạc Hoài Thanh, Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết: Phòng, chống dịch bệnh không chỉ là ứng phó khi có dịch mà là quá trình chuẩn bị thường xuyên, bài bản. Năm 2025, ngành tập trung ba trọng tâm lớn: nâng cao năng lực y tế cơ sở; ứng dụng mạnh công nghệ trong giám sát, dự báo dịch và đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi. Chúng tôi đặt mục tiêu kiểm soát tốt dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe Nhân dân.

Với tinh thần đó, các cơ sở y tế trên địa bàn đã tổ chức hàng trăm buổi truyền thông trực tiếp, phát thanh, đăng tải tin bài tuyên truyền về phòng, chống dịch bệnh và chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Trong năm, toàn tỉnh triển khai hơn 300 buổi truyền thông cộng đồng, lồng ghép nội dung phòng, chống bệnh truyền nhiễm, tiêm chủng mở rộng, vệ sinh an toàn thực phẩm, sức khỏe sinh sản và phòng bệnh mùa đông xuân. Hàng nghìn tờ rơi, pano, áp phích được phát về tận thôn bản, giúp nâng cao hiểu biết của người dân, đặc biệt là vùng sâu, vùng biên giới.

Sở Y tế đã chỉ đạo 10 trung tâm y tế khu vực tổ chức tập huấn định kỳ cho cán bộ y tế xã, thôn bản về giám sát, điều tra và xử lý ổ dịch, kỹ năng truyền thông thay đổi hành vi, bảo đảm an toàn tiêm chủng. Hàng trăm lượt cán bộ được tham dự các lớp tập huấn chuyên đề do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tổ chức, góp phần nâng cao kỹ năng phòng chống dịch bệnh cho cán bộ và tăng tính chủ động của y tế cơ sở.

Đi đôi với tuyên truyền, tập huấn, trong năm 2025, toàn tỉnh duy trì tiêm chủng cho trẻ em dưới 1 tuổi tại 65/65 xã, phường, bảo đảm quy trình an toàn, không xảy ra tai biến tiêm chủng. Ngành y tế cũng hoàn thành 3 đợt tiêm vắc xin phòng bệnh sởi với tỷ lệ đạt 97,3%, tiếp tục duy trì kết quả loại trừ uốn ván sơ sinh cấp huyện, đạt 100% chỉ tiêu kế hoạch. Qua đó không chỉ giúp trẻ em tạo miễn dịch bảo vệ trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mà còn góp phần quan trọng trong việc duy trì “miễn dịch cộng đồng”, ngăn ngừa nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng.

Với đặc thù là địa bàn biên giới, tại các khu vực cửa khẩu, cán bộ Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế tỉnh luôn túc trực 24/24 giờ, thực hiện nghiêm quy trình giám sát dịch tễ đối với người, phương tiện và hàng hóa qua lại biên giới. Hằng ngày, cán bộ y tế tiến hành kiểm tra thân nhiệt, khai báo y tế, khử khuẩn phương tiện, đồng thời lấy mẫu giám sát các bệnh truyền nhiễm nguy cơ xâm nhập như cúm A, COVID-19, sởi, tay chân miệng… Nhờ duy trì thường xuyên công tác kiểm dịch, các cửa khẩu của tỉnh không để xảy ra tình trạng dịch xâm nhập qua biên giới, góp phần giữ vững vùng an toàn dịch tễ, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra ổn định, an toàn.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp trên, tỉnh Lạng Sơn tiếp tục giữ vững địa bàn an toàn, không để dịch lớn xảy ra. Công tác tuyên truyền, tập huấn, ứng dụng công nghệ đã thực sự trở thành “ba mũi nhọn” trong phòng, chống dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe Nhân dân, thể hiện tinh thần chỉ đạo xuyên suốt của ngành: chủ động, kỷ cương, hành động vì sức khỏe cộng đồng.

Thời gian tới, Sở Y tế tiếp tục thực hiện chuẩn hóa hệ thống y tế cơ sở sau sắp xếp chính quyền hai cấp, tăng cường năng lực y tế dự phòng, đảm bảo sẵn sàng ứng phó với các tình huống thiên tai, dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe Nhân dân, khẳng định vị thế tuyến đầu, là "lá chắn" vững vàng trước mọi dịch bệnh, để mỗi người dân xứ Lạng yên tâm sống, lao động và phát triển trong môi trường an toàn, khỏe mạnh.

MINH NGỌC