'Lá chắn' ngăn dịch bệnh xâm nhập từ những chuyến tàu xuyên đại dương

Tuyến đầu ngăn dịch bệnh

Tại cảng Vũng Áng, cảng nước sâu Sơn Dương, bến cảng Nhà máy Nhiệt điện 1, Nhà máy Nhiệt điện 2 (KKT Vũng Áng), mỗi ngày có hàng chục chuyến tàu trọng tải lớn cập bến, mang theo nguyên liệu phục vụ sản xuất và xuất nhập khẩu. Đi cùng dòng chảy hàng hóa ấy luôn tồn tại một nguy cơ khó nhìn thấy - dịch bệnh có thể xâm nhập từ bên ngoài theo chính những con tàu quốc tế. Trong bối cảnh đó, kiểm dịch y tế quốc tế không chỉ là một khâu nghiệp vụ, mà là “cửa lọc” đầu tiên mang tính quyết định đối với an toàn của cả hệ thống phía sau.

Tại KKT Vũng Áng mỗi ngày có hàng chục chuyến tàu trọng tải lớn cập bến, mang theo nguyên liệu phục vụ sản xuất và xuất nhập khẩu.

Thực tế tại các bến cảng cho thấy, nhiều thời điểm cùng lúc có số lượng lớn tàu từ các quốc gia khác nhau cập bến, với hàng trăm lượt thuyền viên ra vào. Nếu không có sự kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu, nguy cơ dịch bệnh xâm nhập là hoàn toàn hiện hữu, đặc biệt trong bối cảnh giao thương quốc tế ngày càng mở rộng.

Chính vì vậy, hoạt động kiểm dịch không bắt đầu khi tàu cập cảng, mà được triển khai từ trước đó. Thông qua hệ thống khai báo điện tử, cán bộ kiểm dịch tiến hành rà soát hành trình, yếu tố dịch tễ, tình trạng sức khỏe thuyền viên và điều kiện sinh hoạt trên tàu để đánh giá nguy cơ. Khi tàu cập bến, lực lượng kiểm dịch y tế (thuộc Khoa Kiểm dịch y tế quốc tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh) là đơn vị đầu tiên lên tàu, trực tiếp kiểm tra, đối chiếu và giám sát toàn bộ điều kiện y tế trước khi cho phép các hoạt động tiếp theo diễn ra.

Hoạt động kiểm dịch không bắt đầu khi tàu cập cảng, mà được triển khai từ trước đó thông qua hệ thống khai báo điện tử.

Điển hình như tàu Evangelistria xuất phát từ Hồng Kông, chở gần 100.000 tấn than, cùng 21 thuyền viên vừa cập cảng nước sâu Sơn Dương. Trước khi vào cảng, toàn bộ thông tin về hành trình, thuyền viên và tình trạng y tế đã được khai báo qua hệ thống điện tử. Khi tàu neo đậu, lực lượng Kiểm dịch Y tế quốc tế lập tức lên tàu, tiến hành kiểm tra, đối chiếu và giám sát theo quy trình.

Trao đổi với PV, thuyền trưởng Alicer Noel cho biết, trước khi tàu cập cảng, toàn bộ thông tin y tế đã được chủ động khai báo đầy đủ trên hệ thống điện tử theo quy định. Ông đánh giá cao quy trình làm việc tại đây khi các cán bộ kiểm dịch thực hiện nhiệm vụ một cách chuyên nghiệp, rõ ràng và thân thiện, giúp thuyền viên dễ dàng phối hợp. Nhờ đó, quá trình kiểm tra diễn ra nhanh chóng nhưng vẫn đảm bảo các yêu cầu an toàn, tạo điều kiện thuận lợi để tàu sớm triển khai các hoạt động bốc dỡ hàng hóa.

Sau khi rà soát khai báo y tế trên hệ thống điện tử, lực lượng Kiểm dịch Y tế quốc tế kiểm tra trực tiếp tại tàu, sau đó cấp giấy xác nhận an toàn cho thuyền trưởng.

Theo Thạc sĩ Trần Quốc Dũng – Phó Trưởng khoa Kiểm dịch y tế quốc tế (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh): “Đây là khâu không thể thay thế, là bước đầu tiên và mang tính quyết định trong việc ngăn ngừa các nguy cơ dịch bệnh xâm nhập ở các bến cảng. Nếu chưa có xác nhận an toàn, các lực lượng khác không thể lên tàu làm việc".

Có thể nói, lực lượng kiểm dịch y tế quốc tế là "cửa chặn" đầu tiên; làm không chặt thì nguy cơ lọt vào rất lớn, nhưng nếu làm chậm cũng sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động phía sau, vì vậy mỗi khâu đều phải vừa nhanh, vừa chính xác.

Khi cờ vàng được hạ xuống báo hiệu cho việc tàu đã được kiểm dịch y tế quốc tế xác nhận an toàn, các lực lượng khác có thể lên tàu để thực hiện nhiệm vụ.

Áp lực lớn nhất của lực lượng kiểm dịch y tế quốc tế là phải đảm bảo hai yêu cầu song song, giữa kiểm soát chặt chẽ nguy cơ dịch bệnh, đồng thời không làm gián đoạn hoạt động giao thương. Mỗi con tàu là một tình huống khác nhau, không thể làm theo kiểu máy móc, rập khuôn. Cán bộ kiểm dịch phải đánh giá nhanh nhưng phải chính xác, bởi chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả lớn.

Áp lực phía sau mỗi quyết định

Không chỉ giữ vai trò tuyến đầu, lực lượng kiểm dịch y tế quốc tế còn đối mặt với áp lực lớn từ chính tính chất công việc. Tại các cảng biển, tàu cập bến không theo giờ hành chính, đồng nghĩa với việc cán bộ kiểm dịch phải sẵn sàng làm việc bất cứ thời điểm nào trong ngày.

Trong điều kiện cường độ làm việc cao nhưng yêu cầu về tính chính xác và an toàn vẫn luôn được đặt ở mức tuyệt đối.

Thực tế ghi nhận, có những ngày cao điểm, nhiều tàu cùng lúc vào cảng, 3 cán bộ kiểm dịch của đơn vị phải làm việc liên tục trong nhiều giờ liền, thậm chí xuyên trưa hoặc kéo dài đến tối. Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt của vùng biển, cường độ làm việc cao, nhưng yêu cầu về độ chính xác và an toàn vẫn luôn được đặt ở mức tuyệt đối. Trung bình mỗi tuần, lực lượng Kiểm dịch Y tế Quốc tế tiếp đón từ 10 - 15 tàu với hàng trăm thuyền viên, thủy thủ đến từ nhiều quốc gia trên thế giới vào cập các cảng.

“Công việc của chúng tôi không có khái niệm giờ hành chính. Tàu vào lúc nào thì mình phải có mặt lúc đó. Có những hôm làm liên tục, nhưng điều quan trọng nhất là không được chủ quan. Chỉ cần lơ là một chút, nguy cơ dịch bệnh có thể xâm nhập ngay”, anh Trần Văn Hiền – kiểm dịch viên chia sẻ.

Lực lượng Kiểm dịch Y tế quốc tế đòi hỏi sự tập trung cao độ trong từng thao tác chuyên môn, khi làm việc trong không gian khép kín, tiếp xúc trực tiếp với thuyền viên đến từ nhiều quốc gia.

Không chỉ đối mặt với áp lực về thời gian, công việc của lực lượng này còn đòi hỏi sự tập trung cao độ trong từng thao tác chuyên môn. Mỗi lần lên tàu là một lần làm việc trong không gian khép kín, tiếp xúc trực tiếp với thuyền viên đến từ nhiều quốc gia, trong điều kiện không thể dự đoán hết các yếu tố nguy cơ. Từ việc quan sát biểu hiện sức khỏe, kiểm tra nguồn nước, khu vực sinh hoạt cho đến đánh giá điều kiện vệ sinh, tất cả đều phải thực hiện nhanh nhưng tuyệt đối không được bỏ sót.

Nhớ lại thời điểm dịch COVID-19, Thạc sĩ Trần Quốc Dũng - Phó Trưởng khoa Kiểm dịch y tế quốc tế chia sẻ: "Khi dịch COVID-19 bùng phát, nhiều tháng liền anh em đều phải bám trụ tại các bến cảng để kiểm soát chặt chẽ tất cả người và tàu thuyền vào các cảng. Nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh cho kiểm dịch viên là rất lớn khi thuyền viên, thủy thủ đến từ nhiều quốc gia. Tuy nhiên, nếu không bám sát, chỉ một chút lơ là thì nguy cơ dịch có thể xâm nhập vào địa bàn, vào các nhà máy, xí nghiệp và từ đó lây lan trên diện rộng, gây ra hậu quả khôn lường".

Giữa cái nắng gắt của vùng biển hay những ngày gió lớn, mưa dầm, cán bộ kiểm dịch vẫn phải di chuyển liên tục giữa các cầu cảng, leo lên những con tàu có tải trọng hàng trăm nghìn tấn để thực hiện nhiệm vụ. Những ca làm việc kéo dài nhiều giờ liền, những bữa ăn vội ngay tại cảng đã trở thành điều quen thuộc. Nhưng áp lực lớn nhất không nằm ở cường độ công việc, mà ở trách nhiệm phải đưa ra quyết định chính xác trong thời gian ngắn, quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn dịch bệnh và cả hoạt động vận hành phía sau.

Ngoài việc kiểm tra thuyền viên, lực lượng Kiểm dịch Y tế quốc tế tiến hành kiểm tra kỹ các mặt hàng thực phẩm nằm trong kho nhằm loại bỏ nguy cơ, mầm bệnh hiện hữu trên tàu.

Từ góc độ quản lý, ông Nguyễn Chí Thanh – Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh khẳng định, kiểm dịch y tế quốc tế là mắt xích quan trọng trong toàn bộ hệ thống phòng, chống dịch. Nếu tuyến đầu không làm tốt, các tuyến phía sau sẽ bị động. Ngược lại, khi kiểm soát tốt từ cửa ngõ, chúng ta có thể ngăn chặn nguy cơ ngay từ đầu, giảm áp lực cho cả hệ thống.

Lực lượng Kiểm dịch Y tế quốc tế là điểm chốt nơi cửa biển, đứng ở ranh giới giữa nguy cơ dịch bệnh để đảm bảo an toàn giao thương.

Trong dòng chảy liên tục của hàng hóa và tàu thuyền tại KKT Vũng Áng, mỗi quyết định của lực lượng kiểm dịch y tế quốc tế không chỉ là một khâu nghiệp vụ, mà là điểm “chốt” bảo đảm an toàn cho cả hệ thống phía sau. Họ là những người đứng ở ranh giới giữa nguy cơ và an toàn, giữa yêu cầu kiểm soát chặt chẽ và áp lực phải đảm bảo thông suốt giao thương.

Chính sự cẩn trọng trong từng thao tác, sự chính xác trong từng quyết định và tinh thần trách nhiệm được duy trì suốt ngày đêm đã tạo nên một “lá chắn” vững chắc ngay từ cửa ngõ. Khi mỗi con tàu được phép cập bến an toàn cũng là lúc một nguy cơ đã được kiểm soát từ sớm, để rồi phía sau đó là sự vận hành ổn định của cả một khu kinh tế trọng điểm.

Phúc Quang - Sĩ Hoàng