Lá chắn số nơi cực Nam Tổ quốc

Mô hình “Chiến sĩ quân hàm xanh-đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” của Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Năm Căn góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại từ cơ sở. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Đưa chuyển đổi số về tận xóm, ấp

Xã Đất Mới, tỉnh Cà Mau là vùng đất cực Nam của Tổ quốc, nơi sông rạch chằng chịt, đời sống người dân gắn với nghề nuôi trồng, khai thác thủy sản. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế-xã hội, điện thoại thông minh và internet đã dần phổ biến đến từng hộ dân. Tuy nhiên, đi cùng với đó là những rủi ro tiềm ẩn từ không gian mạng, đặc biệt là các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao.

Trước thực tế đó, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Năm Căn đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương triển khai mô hình “Chiến sĩ quân hàm xanh-đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”. Điểm đáng chú ý của mô hình không nằm ở những khẩu hiệu lớn, mà ở cách làm cụ thể, sát dân, “cầm tay chỉ việc”. Không chờ người dân tìm đến, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng trực tiếp xuống địa bàn, đến từng nhà dân, từng điểm sinh hoạt cộng đồng để hướng dẫn sử dụng các ứng dụng cơ bản như chuyển tiền qua ngân hàng, thanh toán không dùng tiền mặt, đăng ký thủ tục hành chính trực tuyến trên ứng dụng VNeID. Với nhiều người dân lớn tuổi, việc thao tác trên điện thoại thông minh từng là điều xa lạ, thì nay đã dần trở nên quen thuộc.

Những buổi hướng dẫn thường diễn ra giản dị, không hình thức. Một chiếc điện thoại, vài thao tác minh họa, cộng với sự kiên nhẫn của người lính quân hàm xanh ở Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Năm Căn đã giúp người dân hiểu rõ cách sử dụng. Quan trọng hơn, họ hiểu được lợi ích thiết thực của chuyển đổi số trong đời sống hằng ngày: Tiết kiệm thời gian, giảm chi phí đi lại, hạn chế rủi ro khi giao dịch bằng tiền mặt. Trung tá Lâm Huy Vũ, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Năm Căn cho biết: “Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng gia tăng, đặc biệt là các hình thức lừa đảo qua điện thoại, mạng xã hội, việc trang bị kiến thức nhận diện rủi ro cho người dân là yêu cầu cấp thiết. Từ thực tiễn địa bàn, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Năm Căn đã xác định rõ quan điểm: Phòng ngừa tội phạm hiệu quả nhất là bắt đầu từ nhận thức. Vì vậy, bên cạnh việc hướng dẫn kỹ năng số, nội dung trọng tâm của mô hình là tuyên truyền, cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo phổ biến. Thông qua mô hình, đơn vị đã góp phần nâng cao tinh thần cảnh giác cho nhân dân, giúp bà con nhận diện sớm các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao”.

Để mô hình đi vào cuộc sống, các chiến sĩ đã chủ động xây dựng những tình huống cụ thể, dễ hiểu để người dân nhận diện: Cuộc gọi giả danh cán bộ công an, ngân hàng; tin nhắn thông báo trúng thưởng; đường link giả mạo yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân; hay thủ đoạn dụ dỗ chuyển tiền để “giải quyết sự cố”. Những câu chuyện thực tế, gần gũi giúp người dân dễ dàng hình dung và ghi nhớ. Không ít trường hợp người dân đã kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường và tránh được thiệt hại nhờ những kiến thức được trang bị. Điều đó cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc “phòng bệnh hơn chữa bệnh” trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm công nghệ cao. Đặc biệt, với những hộ dân làm nghề biển, thường xuyên giao dịch mua bán qua điện thoại, nguy cơ bị lừa đảo càng cao. Việc hướng dẫn kỹ năng xác thực thông tin, kiểm tra nguồn gốc giao dịch, không chia sẻ mã OTP... đã trở thành “lá chắn” quan trọng giúp họ bảo vệ tài sản của mình.

“Một trong những mục tiêu lâu dài của mô hình là hình thành thói quen sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm trong cộng đồng dân cư. Điều này không thể đạt được trong “một sớm, một chiều”, mà đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ. Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Năm Căn đã linh hoạt kết hợp nhiều hình thức tuyên truyền, từ các buổi sinh hoạt tổ dân phố, họp ấp đến việc lồng ghép nội dung trong các hoạt động văn hóa, xã hội tại địa phương. Mỗi lần tiếp xúc là một lần củng cố kiến thức, giúp người dân ghi nhớ sâu hơn. Đáng chú ý, mô hình còn hướng đến việc “lan tỏa” trong cộng đồng. Những người dân đã thành thạo kỹ năng số trở thành “hạt nhân”, hỗ trợ lại cho người thân, hàng xóm. Qua đó, kiến thức không chỉ dừng lại ở phạm vi tuyên truyền của lực lượng Biên phòng, mà được nhân rộng một cách tự nhiên” - Trung tá Lâm Huy Vũ cho biết thêm.

Việc sử dụng ứng dụng VNeID để thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến cũng góp phần thay đổi thói quen của người dân. Từ chỗ e ngại, họ dần chủ động tiếp cận, khai thác tiện ích của nền hành chính số. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn giảm áp lực cho các cơ quan chức năng ở cơ sở.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Năm Căn tận tình hướng dẫn cho phụ nữ lớn tuổi, người già là những đối tượng yếu thế thường bị kẻ gian lợi dụng các biện pháp bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại từ cơ sở

Ông Trần Viết Luận, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Đất Mới cho biết, nếu như trước đây, công tác bảo vệ an ninh biên giới chủ yếu tập trung vào các yếu tố hữu hình như đường biên, cột mốc, thì nay, không gian mạng đã trở thành “mặt trận” mới. Những nguy cơ từ tội phạm công nghệ cao, từ thông tin xấu độc có thể tác động trực tiếp đến đời sống người dân, từ đó ảnh hưởng đến an ninh trật tự trên địa bàn. Mô hình “Chiến sĩ quân hàm xanh-đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” do Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Năm Căn xây dựng chính là một trong những giải pháp thiết thực để xây dựng “phòng tuyến an ninh nhân dân, biên phòng toàn dân vững chắc” nhằm bảo vệ người dân ngay từ nhận thức và kỹ năng. Khi người dân có đủ kiến thức để tự bảo vệ mình, các đối tượng xấu sẽ khó có cơ hội lợi dụng.

“Chuyển đổi số không phải là câu chuyện của riêng các đô thị lớn, mà cần bắt đầu từ cơ sở, nơi gần dân nhất. Mô hình “Chiến sĩ quân hàm xanh-đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” đã cho thấy cách tiếp cận đúng hướng: Lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo. Thông qua việc hỗ trợ người dân sử dụng các dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, Bộ đội Biên phòng đã góp phần thúc đẩy quá trình xây dựng chính quyền số. Người dân không còn phải đi lại nhiều lần để hoàn thiện hồ sơ, giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp, từ đó nâng cao tính minh bạch, thuận tiện trong giải quyết thủ tục hành chính. Đồng thời, việc hạn chế sử dụng tiền mặt cũng giúp giảm nguy cơ mất an toàn trong giao dịch, đặc biệt tại các khu vực xa trung tâm, nơi điều kiện bảo đảm an ninh còn hạn chế. Đây là bước đi quan trọng trong việc hiện đại hóa đời sống kinh tế-xã hội tại khu vực biên giới” - Ông Trần Viết Luận khẳng định.

Thực tiễn triển khai tại Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Năm Căn cho thấy, mô hình “Chiến sĩ quân hàm xanh-đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện thực tế tại các địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa. Điểm mạnh của mô hình nằm ở sự chủ động của Bộ đội Biên phòng, sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và đặc biệt là sự tham gia tích cực của người dân. Không đòi hỏi nguồn lực lớn, nhưng mang lại hiệu quả thiết thực, mô hình hoàn toàn có thể được nghiên cứu, nhân rộng tại nhiều địa phương khác.

Từ những việc làm cụ thể, giản dị, Bộ đội Biên phòng đã góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng cho người dân, giúp họ chủ động phòng ngừa các nguy cơ trên không gian mạng. Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng phức tạp, việc “đi trước một bước” trong công tác phòng ngừa, xây dựng nền tảng nhận thức và kỹ năng số cho người dân chính là giải pháp căn cơ, bền vững. Và ở nơi cực Nam Tổ quốc, những chiến sĩ quân hàm xanh vẫn đang âm thầm thực hiện sứ mệnh bảo vệ bình yên cho nhân dân từ những điều nhỏ bé.