Lai Châu: Đánh thức 'mỏ vàng' tiềm năng du lịch

Khu du lịch Cầu kính Rồng Mây nằm ở độ cao gần 2.300m so với mực nước biển

Tài nguyên độc đáo và bước chuyển mình đáng chú ý

Những năm gần đây, Lai Châu liên tục ghi dấu ấn trên bản đồ du lịch với hàng loạt điểm đến nổi bật. Có thể kể đến Khu du lịch Cầu kính Rồng Mây - nơi mang lại trải nghiệm cảm giác mạnh giữa độ cao hàng nghìn mét; Cổng trời Ô Quy Hồ – một trong “tứ đại đỉnh đèo” của Tây Bắc; hay quần thể hang động Pusamcap với vẻ đẹp kỳ bí, nguyên sơ. Bên cạnh đó là các sản phẩm du lịch trải nghiệm như dù lượn “Bay lên nóc nhà Đông Dương” tại bản Sì Thâu Chải, hay khám phá không gian văn hóa tại bản du lịch cộng đồng đạt chuẩn ASEAN Sin Suối Hồ.

Không chỉ dừng lại ở cảnh quan, Lai Châu còn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử - văn hóa. Mỗi bản làng, mỗi cộng đồng dân tộc đều mang trong mình những giá trị riêng biệt, từ kiến trúc nhà ở, trang phục, lễ hội đến ẩm thực. Đây chính là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù, khác biệt.

Theo ông Nguyễn Đình Hùng, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lai Châu, hoạt động du lịch của tỉnh đang có những bước khởi sắc rõ nét. Giai đoạn 2021-2025, Lai Châu đón trên 5 triệu lượt khách, tổng doanh thu từ du lịch ước đạt trên 3.800 tỷ đồng - một con số cho thấy sức hút ngày càng gia tăng của điểm đến này.

Cùng với sự tăng trưởng về lượng khách, hệ thống hạ tầng du lịch của Lai Châu cũng được đầu tư đồng bộ hơn. Toàn tỉnh hiện có hơn 138 cơ sở lưu trú với 1.255 phòng, trong đó có 4 khách sạn đạt tiêu chuẩn từ 3 sao trở lên; 150 nhà hàng đủ điều kiện phục vụ khách du lịch. Hạ tầng viễn thông, Internet, 4G, cáp quang đã phủ sóng rộng khắp, đáp ứng tốt nhu cầu của doanh nghiệp và du khách.

Đáng chú ý, Lai Châu đã bước đầu hình thành những sản phẩm du lịch đặc trưng theo từng khu vực. Khu du lịch sinh thái Cổng trời Ô Quy Hồ, cách trung tâm Sa Pa khoảng 15 km, nằm ở độ cao hơn 2.000 m, không chỉ hấp dẫn bởi khí hậu mát mẻ quanh năm mà còn là điểm check-in lý tưởng, mở ra hành trình khám phá các bản làng giàu bản sắc.

Hay như bản du lịch cộng đồng Lao Chải 1 (xã Khun Há), nằm ở độ cao hơn 1.300 m, cách trung tâm tỉnh khoảng 20 km, là nơi lưu giữ gần như nguyên vẹn đời sống văn hóa của đồng bào Mông. Với 100% hộ dân sinh sống lâu đời, Lao Chải 1 mang đến cho du khách trải nghiệm chân thực qua các hoạt động như múa khèn, dệt thổ cẩm, thưởng thức ẩm thực truyền thống giữa không gian ruộng bậc thang và núi rừng hùng vĩ.

Theo ông Trần Quang Kháng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu, địa phương sở hữu nhiều lợi thế nổi bật để phát triển du lịch, từ cảnh quan thiên nhiên, khí hậu vùng cao đến hệ giá trị văn hóa phong phú. Trên cơ sở đó, tỉnh định hướng phát triển du lịch theo hướng bền vững, đi vào chiều sâu và khai thác có chọn lọc.

Các dự án đầu tư được khuyến khích phát triển hài hòa với thiên nhiên, tôn trọng cảnh quan và hệ sinh thái. Mô hình tại khu du lịch Cầu kính Rồng Mây hay khu vực Cổng trời Ô Quy Hồ là những ví dụ tiêu biểu, nơi du khách không chỉ trải nghiệm dịch vụ mà còn hòa mình vào không gian thiên nhiên rộng lớn, nguyên sơ.

Đối với du lịch cộng đồng, Lai Châu xác định người dân là trung tâm của quá trình phát triển. Các bản du lịch được quy hoạch theo hướng giữ nguyên vùng lõi văn hóa, không phát triển ồ ạt các loại hình lưu trú hiện đại mà tập trung vào mô hình homestay do chính người dân vận hành. Đây được xem là cách tiếp cận phù hợp nhằm bảo tồn bản sắc, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.

Dù đạt được những kết quả tích cực, Lai Châu vẫn đang trong giai đoạn “khởi động” để định hình vị thế trên thị trường du lịch. Những gì địa phương đang có mới chỉ là nền tảng, còn hành trình phía trước đòi hỏi sự đầu tư bài bản hơn để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị thực.

Từ “điểm đến tiềm năng” đến “sản phẩm có thể bán”

Một thực tế được nhiều chuyên gia và doanh nghiệp lữ hành chỉ ra là: Lai Châu không thiếu tài nguyên du lịch, nhưng để biến những tài nguyên đó thành sản phẩm có thể khai thác hiệu quả trên thị trường lại là câu chuyện khác.

Đại diện Pu Lai Châu - đơn vị trực tiếp xây dựng và vận hành các sản phẩm du lịch tại địa phương - cho rằng, câu hỏi quan trọng không chỉ là “có gì”, mà là những giá trị đó đã sẵn sàng để trở thành sản phẩm hay chưa.

Theo góc nhìn của doanh nghiệp lữ hành, khi cân nhắc một điểm đến mới, họ thường dựa trên ba yếu tố cốt lõi: khả năng thương mại hóa sản phẩm (bao gồm thị trường, lợi nhuận và điểm khác biệt); mức độ ổn định trong vận hành (hạ tầng, tính mùa vụ, an toàn); và sự hiện diện của đối tác tại điểm đến có thể đồng hành lâu dài.

Lai Châu đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ thị trường. Tuy nhiên, để chuyển từ “quan tâm” sang “đưa vào khai thác”, địa phương cần hoàn thiện sản phẩm và nâng cao mức độ sẵn sàng trong vận hành.

Đáng chú ý, xu hướng du lịch hiện nay đang thay đổi rõ rệt. Du khách ngày càng tìm đến những điểm đến nguyên bản hơn, ưu tiên trải nghiệm có chiều sâu thay vì tham quan đơn thuần, đồng thời sẵn sàng chi trả cao hơn cho những hành trình được thiết kế tốt.

Trong bối cảnh đó, các sản phẩm trekking và du lịch khám phá thiên nhiên nổi lên như một phân khúc tăng trưởng nhanh, với tốc độ khoảng 15% mỗi năm và mức chi tiêu cao hơn đáng kể so với tour truyền thống. Đây chính là lợi thế tự nhiên của Lai Châu – nơi sở hữu địa hình đa dạng, cảnh quan hoang sơ và ít bị thương mại hóa.

Tuy nhiên, như đại diện Pu Lai Châu nhấn mạnh, vấn đề không nằm ở tiềm năng, mà ở việc tổ chức tiềm năng đó thành những sản phẩm cụ thể, đủ rõ để bán và đủ chắc để vận hành. Doanh nghiệp này cho biết đang tập trung phát triển các sản phẩm trekking, leo núi và trải nghiệm bản địa, đồng thời hoàn thiện quy trình vận hành để tạo sự yên tâm cho các đối tác khai thác.

Định hướng không chỉ dừng lại ở việc phát triển sản phẩm riêng lẻ, mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái sản phẩm và vận hành tại điểm đến, với sự tham gia của nhiều bên liên quan. Mục tiêu là trong vòng 6–12 tháng tới có thể đưa ra thị trường những sản phẩm cụ thể, có khả năng bán thực tế.

Tuy vậy, theo bà Nguyễn Thị Hoa Mai, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Lai Châu vẫn đối mặt với những rào cản lớn, đặc biệt là hạ tầng giao thông và dịch vụ lưu trú chất lượng cao. Đây là những yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận và trải nghiệm của du khách.

Bà Hoa Mai khuyến nghị, địa phương cần sớm giải quyết bài toán giao thông, đồng thời thu hút các doanh nghiệp lớn tham gia đầu tư. Bên cạnh đó, chất lượng dịch vụ cần được nâng cao thông qua việc đào tạo người dân bản địa, từ kỹ năng chế biến ẩm thực phù hợp với khẩu vị khách quốc tế đến quản lý homestay chuyên nghiệp.

Một vấn đề quan trọng khác là định vị thị trường. Lai Châu cần xác định rõ phân khúc khách hàng mục tiêu – từ khách nội địa đến quốc tế, từ phổ thông đến cao cấp để có chiến lược phát triển sản phẩm và marketing phù hợp. Đồng thời, việc kết nối với các địa phương trong khu vực để hình thành các tuyến du lịch liên vùng cũng là hướng đi cần thiết.