Lãi suất huy động tại một số nơi lên tới 9%/năm, chuyên gia nói dư địa giảm lãi suất đã thu hẹp

Lãi suất vẫn có thể giảm nhưng chưa thể giảm đại trà. Đó là nhận định của TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 sáng 12/11. Theo các chuyên gia và lãnh đạo ngân hàng tham dự, lãi suất huy động tại một số ngân hàng đã lên tới 9%/năm, trong khi tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi nên dư địa hạ lãi suất đã thu hẹp.

Bốn yếu tố đẩy mặt bằng lãi suất đi lên

Theo ông Lực, đồng thời là Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ quốc gia, mặt bằng lãi suất và lạm phát ở mức cao đang là một trong những rào cản lớn đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao. Ông chỉ ra bốn yếu tố cộng hưởng:

Tăng trưởng tín dụng được đẩy mạnh nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng.
Xu hướng giảm lãi suất trên thế giới bắt đầu chững lại.
Nền kinh tế chuẩn bị bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, khiến các chủ thể trên thị trường có xu hướng tích lũy vốn.
Lạm phát bắt đầu có dấu hiệu nhích lên.

“Bốn yếu tố này cộng hưởng đã đẩy mặt bằng lãi suất huy động tăng lên, kéo theo lãi suất cho vay cũng tăng. Vậy lãi suất hiện nay có thể giảm được không, theo tôi điều này không dễ dàng”, ông Lực nói.

Lãi suất điều hành đã thấp, rủi ro thanh khoản nếu tiền gửi suy yếu

Ông Lực cho biết lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) gần như không còn nhiều dư địa để giảm, bởi mức 4,5%/năm (áp dụng với kỳ hạn dưới 6 tháng) hiện tương đối thấp.

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng giám đốc TPBank và TS Cấn Văn Lực tại diễn đàn.

Theo ông, nếu lãi suất tiết kiệm hạ nhanh, dòng tiền có thể không chảy vào ngân hàng. “Nếu nguồn tiền gửi suy giảm, chúng ta sẽ lấy nguồn vốn ở đâu để cho vay? Điều này có thể tạo ra rủi ro thanh khoản đối với hệ thống tài chính”, ông Lực phân tích.

Chi phí vốn cao hơn, lãi suất cho vay khó xuống dưới 10%

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng giám đốc TPBank, cho rằng khi các hoạt động kinh tế phục hồi, lãi suất cũng bắt đầu tăng lên. Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất quốc tế tác động đến chi phí vốn trong nước. Ông đưa ra cách tính minh họa:

“Với cách tính minh họa như vậy, lãi suất cho vay sẽ khó xuống dưới 10%. Theo tôi, chúng ta cần làm quen với mặt bằng chi phí vốn cao hơn trước đây, trong khi dư địa giảm lãi suất không còn nhiều”, ông Việt Anh nói.

Về phía bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM), việc giảm lãi suất cũng tạo áp lực lên hệ thống ngân hàng. Biên lợi nhuận ròng ngày càng thu hẹp, trong khi rủi ro các ngân hàng phải đối mặt có xu hướng gia tăng. Bà cho biết lãi suất huy động tại một số ngân hàng lên tới 9%/năm, còn tăng trưởng tín dụng cao hơn khá nhiều so với tăng trưởng huy động vốn, dù khoảng cách đã thu hẹp đôi chút trong tháng 10. Với mặt bằng này, lãi suất cho vay có thể lên tới 12-13%, thậm chí cao hơn, tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp.

Giảm lãi suất cần có trọng tâm, từng bước

Theo TS Cấn Văn Lực, có thể quyết tâm giảm lãi suất nhưng cần thực hiện từng bước. Với lãi suất huy động, có thể giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm, sau đó theo dõi phản ứng của thị trường và giảm thêm nếu diễn biến thuận lợi. Với lãi suất cho vay, Thống đốc NHNN và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo hệ thống ngân hàng phấn đấu giảm 1,5-2 điểm phần trăm.

Tuy nhiên, biên lợi nhuận ròng của hệ thống ngân hàng đang thu hẹp:

“Nhìn chung, lãi suất vẫn có thể giảm, nhưng chưa thể giảm đại trà. Nếu giảm đồng loạt, hệ thống ngân hàng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức. Vì vậy, việc giảm lãi suất cần có trọng tâm, trọng điểm. Tôi nghĩ chúng ta đang đi đúng hướng này”, ông Lực nói.

Giải pháp đồng bộ thay vì chỉ dựa vào biện pháp hành chính

Về dài hạn, ông Lực cho rằng việc giảm lãi suất cần bền vững, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp hành chính. NHNN có thể cân nhắc các công cụ như hoán đổi ngoại tệ (swap) hoặc mua ngoại tệ từ các ngân hàng thương mại để hỗ trợ thanh khoản, tùy theo diễn biến cung - cầu vốn và ngoại tệ.

Bên cạnh đó, ông đề xuất đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ các dự án tồn đọng để khơi thông dòng tiền, cũng như đẩy nhanh hoàn thuế giá trị gia tăng và các khoản hoàn thuế khác. “Chúng tôi đã kiến nghị Chính phủ một nhóm giải pháp gồm khoảng 10 biện pháp khác nhau. Chỉ khi triển khai đồng bộ các giải pháp này, chúng ta mới có cơ sở để giảm lãi suất một cách thực chất”, ông Lực nói.