Lãi suất ngân hàng bắt đầu hạ nhiệt song áp lực vẫn còn lớn

Lãi suất huy động giảm nhẹ tại nhiều ngân hàng, trong khi áp lực từ thị trường toàn cầu và tỷ giá vẫn đặt ra thách thức lớn cho chính sách tiền tệ. (Ảnh: Vietnam+)

Sau giai đoạn tăng nóng đầu năm, mặt bằng lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng đã bắt đầu hạ nhiệt. Hàng loạt nhà băng như VIB, VPBank, Sacombank, SHB, BVBank, Kienlongbank, VietABank, BIDV, Techcombank hay TPBank điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi với mức phổ biến 0,1%-0,5 điểm %/năm, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Dù vậy, diễn biến trên chưa tạo ra xu hướng giảm mạnh trên toàn thị trường. Một số ngân hàng vẫn điều chỉnh tăng lãi suất ở một số kỳ hạn nhằm giữ chân dòng tiền gửi trong bối cảnh cạnh tranh huy động vốn còn lớn.

Áp lực kéo giảm lãi vay

Hiện lãi suất niêm yết cao nhất hệ thống, áp dụng với khoản tiền gửi dưới 1 tỷ đồng ở sát ngưỡng 8%/năm. Ở kỳ hạn 12 tháng, SHB và Sacombank với mức lần lượt 7,8% và 7,5%/năm. Một số ngân hàng khác như MBV, UOB, VIB, PGBank và LPBank cũng duy trì lãi suất quanh mốc 7%/năm.

Trong khi đó, nhóm ngân hàng quốc doanh tiếp tục duy trì mặt bằng thấp hơn đáng kể. Vietcombank, BIDV và Agribank niêm yết lãi suất dưới 6%/năm, còn VietinBank dao động quanh 6,8%/năm. Các ngân hàng ngoại như HSBC hay Standard Chartered hiện thuộc nhóm có lãi suất huy động thấp nhất thị trường.

Tại phiên họp thường kỳ Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá cao nỗ lực của Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành chính sách tiền tệ và chỉ đạo các ngân hàng thương mại giảm lãi suất cho vay thời gian qua.

“Tôi đánh giá cao Ngân hàng Nhà nước đã rất quyết liệt trong việc chỉ đạo các ngân hàng thương mại tiếp tục giảm lãi suất cho vay,” Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo ông Thắng, các giải pháp thời gian tới cần thực chất và hiệu quả hơn, đặc biệt với lãi suất cho vay - yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chính phủ yêu cầu hệ thống ngân hàng tiếp tục chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, đồng thời ưu tiên tín dụng cho các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh.

“Chúng ta phải bảo đảm làm sao mức lãi suất cho vay thấp nhất có thể,” Phó Thủ tướng nói.

Theo lãnh đạo Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước cần có giải pháp kéo giảm chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí hợp lý hơn.

Báo cáo tại phiên họp, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết lãi suất tiền gửi bình quân hiện ở khoảng 6%/năm, tăng 0,77 điểm % so với đầu năm. Trong khi đó, lãi suất cho vay phát sinh mới khoảng 8,38%/năm, tăng gần 0,3 điểm % so với đầu năm nhưng vẫn thấp hơn khoảng 0,44 điểm % so với giai đoạn trước.

Theo Thống đốc, xu hướng chung của lãi suất là giảm và có sự chia sẻ giữa ngân hàng với doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc duy trì mặt bằng lãi suất “vừa phải” còn nhằm bảo đảm cân đối nguồn vốn trong nước và ổn định thị trường ngoại hối.

Trong bối cảnh lãi suất VND xuống quá thấp, dòng tiền có thể dịch chuyển sang USD, gây áp lực lên tỷ giá và làm gia tăng tình trạng đô la hóa. Vì vậy, điều hành lãi suất hiện không chỉ phục vụ mục tiêu tăng trưởng mà còn phải gắn chặt với ổn định tiền tệ và kiểm soát lạm phát.

Điều hành lãi suất giữa nhiều sức ép

Theo ông Phạm Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ Ngân hàng Nhà nước, áp lực điều hành hiện nay đến từ những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu và lạm phát thế giới duy trì ở mức cao.

Dẫn số liệu từ IMF, ông Quang cho biết lạm phát toàn cầu được dự báo tăng lên khoảng 4,4%, cao hơn mức thực tế năm 2025 là 4,1%. Điều này buộc nhiều ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, kéo theo biến động lớn về lãi suất, tỷ giá và dòng vốn quốc tế.

“Ngay cả Fed cũng đã thay đổi đáng kể định hướng điều hành lãi suất trong thời gian qua,” ông Quang nhận định.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ thanh khoản nhằm tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay. Từ năm 2023 đến nay, cơ quan điều hành duy trì ổn định lãi suất điều hành, đồng thời bơm thanh khoản thông qua nghiệp vụ thị trường mở với kỳ hạn kéo dài tới hai tháng.

Ngân hàng Nhà nước cũng thực hiện nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ để bổ sung thanh khoản bằng đồng Việt Nam cho hệ thống tổ chức tín dụng. Từ cuối quý I/2026, cơ quan này tiếp tục yêu cầu các ngân hàng bình ổn mặt bằng lãi suất, cơ cấu lại nguồn vốn và cân đối hoạt động huy động - cho vay.

Theo ông Quang, nếu xu hướng giảm của lãi suất huy động tiếp tục lan tỏa vào cơ cấu vốn của các tổ chức tín dụng, lãi suất cho vay sẽ còn dư địa giảm thêm trong thời gian tới.

Dù định hướng điều hành là kéo giảm chi phí vốn cho nền kinh tế, giới chuyên môn cho rằng mặt bằng lãi suất khó giảm sâu trong ngắn hạn.

Nguyên nhân là áp lực từ tỷ giá, lãi suất quốc tế và kỳ vọng lạm phát vẫn hiện hữu. Trong khi đó, nhu cầu huy động vốn của hệ thống ngân hàng tiếp tục ở mức cao để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng tín dụng.

Thực tế thời gian qua cho thấy việc nhiều ngân hàng tăng lãi suất huy động chủ yếu nhằm cạnh tranh nguồn vốn lẫn nhau, từ đó tạo áp lực tăng lãi suất cho vay và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ ngày càng thu hẹp, Ngân hàng Nhà nước sẽ phải tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường để điều hành linh hoạt, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, ổn định tỷ giá và an toàn hệ thống ngân hàng./.