Lãi suất tăng cao và hệ lụy với khu vực tài chính phi ngân hàng ở Hàn Quốc

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BoK). Nguồn ảnh: asia.nikkei.com

Việc Ngân hàng trung ương Hàn Quốc (BoK) tiến hành hai đợt tăng lãi suất cơ bản liên tiếp trong tháng 7 và tháng 8, đẩy lãi suất lên mức 3% đã khiến gia tăng những tín hiệu cảnh báo về sự lành mạnh của lĩnh vực tài chính phi ngân hàng. Với tỷ lệ nợ xấu đang gia tăng tại các công ty tiết kiệm, công ty thẻ tín dụng và các công ty tài chính cho thuê, mua trả góp – những nơi có tỷ lệ người vay dễ bị tổn thương cao – những lo ngại đang nổi lên rằng lãi suất thị trường cao hơn có thể làm giảm khả năng trả nợ của nhóm đối tượng này, từ đó làm trầm trọng thêm tình trạng vỡ nợ.

Khối tài chính phi ngân hàng giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp tín dụng cho hộ gia đình, hộ kinh doanh và doanh nghiệp, đặc biệt là những đối tượng khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng. Tuy nhiên, do tỷ trọng khách hàng có mức độ rủi ro cao tương đối lớn và khả năng huy động vốn hạn chế hơn ngân hàng thương mại, khu vực này cũng dễ chịu tác động khi lãi suất tăng, kinh tế suy yếu hoặc giá tài sản giảm. Vì vậy, diễn biến sức khỏe của khu vực phi ngân hàng được xem là một chỉ báo quan trọng đối với ổn định tài chính của Hàn Quốc.

Theo thông tin từ lĩnh vực tài chính Hàn Quốc ngày 28/8, lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 3 năm – chỉ số nhạy cảm với chính sách tiền tệ – ở mức 3,75% vào ngày 27/8, giảm so với 3,817% phiên trước. Trước đó, sau khi BoK nâng lãi suất cơ bản từ 2,75% lên 3,00%, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 3 năm có thời điểm tăng lên tới 3,9%. Tuy nhiên, việc lãi suất trái phiếu giảm trở lại chưa đồng nghĩa với áp lực lãi suất cao được giải tỏa. Lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 3 năm đã tăng từ 2,925% đầu năm lên trên 3,7% hiện nay, tương đương khoảng 0,8%.

Trong khi đó, những bất ổn liên quan đến việc Mỹ gia tăng thâm hụt tài chính, tình hình Trung Đông kéo dài và nguy cơ lạm phát vẫn tồn tại. Nếu lãi suất thị trường tiếp tục tăng hoặc duy trì ở mức cao trong thời gian dài, khả năng trả nợ của những người vay có tín dụng thấp và người vay nhiều khoản cùng lúc sẽ suy giảm, qua đó có thể khiến nợ xấu lan rộng.

Đặc biệt, khu vực tài chính phi ngân hàng gồm các công ty tiết kiệm, công ty thẻ và công ty tài chính – được đánh giá dễ chịu tác động hơn do tỷ trọng khách hàng có mức độ tín nhiệm thấp tương đối cao.

Theo Cơ quan Giám sát tài chính Hàn Quốc (FSS), cuối tháng 6, tỷ lệ nợ quá hạn tại các công ty tiết kiệm đạt 6,26%, tăng 0,22 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Tỷ lệ nợ quá hạn của các công ty thẻ tăng từ 1,52% lên 1,54%, trong khi các công ty tài chính phi thẻ, bao gồm công ty cho thuê và mua trả góp, tăng từ 2,11% lên 2,29%, tương ứng tăng 0,02 và 0,18 điểm phần trăm.

Theo BoK, tình hình của các hộ kinh doanh nhỏ và cá nhân kinh doanh còn đáng lo ngại hơn. Tính đến cuối quý I/2026, tỷ lệ nợ quá hạn đối với các khoản vay của người kinh doanh cá thể đạt 2,04%, mức cao nhất trong khoảng 11 năm kể từ 2,08% vào cuối quý II/2015. Đáng chú ý, tỷ lệ nợ quá hạn của các hộ kinh doanh cá thể tại khu vực tài chính cấp 2 lên tới 5,38%, tăng mạnh 0,81 điểm phần trăm so với 4,57% cuối năm 2025.

Xét theo từng nhóm tổ chức, tỷ lệ nợ quá hạn của khách hàng kinh doanh cá thể tại các công ty tiết kiệm đạt 12,79%, mức cao nhất trong 11 năm. Trong khi đó, tỷ lệ này tại các công ty tài chính, bao gồm công ty thẻ và công ty tài chính tiêu dùng, đạt 3,98%, mức cao nhất kể từ khi bắt đầu thống kê.

Những con số trên cho thấy tác động của lãi suất cao đang dần bộc lộ trước tiên ở nhóm khách hàng có khả năng trả nợ yếu và tại các tổ chức tài chính tập trung nhiều nhóm khách hàng này.

Giới chuyên gia cũng cảnh báo các chỉ số an toàn tài chính của khu vực tài chính phi ngân hàng có thể tiếp tục xấu đi sau một khoảng thời gian nhất định nếu lãi suất cao kéo dài.

Theo phân tích của Korea Ratings, nếu áp dụng đơn giản mức tăng của lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 3 năm từ 2,95% cuối năm 2025 lên 3,697% cuối tháng 6/2026 thì tỷ lệ các khoản cho vay có chất lượng thấp tại các công ty tài chính phi thẻ có thể tăng từ 2,66% cuối năm 2025 lên khoảng 3,1% vào cuối năm 2027, với độ trễ khoảng 1 năm rưỡi.

Bên cạnh rủi ro nợ xấu, chi phí huy động vốn tăng cũng tạo thêm sức ép đối với các tổ chức tài chính phi ngân hàng. Các công ty thẻ và công ty tài chính không có chức năng huy động tiền gửi nên phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn trên thị trường. Vì vậy, khi lãi suất trái phiếu do các công ty tài chính phát hành tăng, chi phí huy động vốn cũng tăng theo.

Các công ty tiết kiệm cũng chịu áp lực khi lãi suất tiền gửi tăng bởi đây là nguồn vốn chính để nhóm công ty này cung cấp tín dụng. Do đó, khu vực này đang phải đối mặt đồng thời với nợ xấu gia tăng và chi phí huy động vốn cao.

Giáo sư Kim Yong-jin thuộc Khoa Quản trị kinh doanh, Đại học Sogang nhận định khu vực tài chính phi ngân hàng khó có thể liên tục tăng lãi suất cho vay ngay cả khi chi phí huy động vốn và tỷ lệ nợ quá hạn cùng tăng. Nếu lãi suất cao kéo dài, lợi nhuận và khả năng đảm bảo an toàn tài chính của các tổ chức này có thể đồng thời suy giảm.

Giáo sư Seo Ji-yong thuộc Khoa Quản trị kinh doanh, Đại học Sangmyung cũng  cho rằng trước khi tác động của việc tăng lãi suất trở nên rõ rệt hơn, các tổ chức tài chính phi ngân hàng cần chủ động tăng khả năng chống chịu tổn thất và củng cố thanh khoản. Theo đó, nhóm tổ chức tài chính phi ngân hàng cần chủ động quản lý dự phòng rủi ro và thanh khoản, đồng thời tăng cường các biện pháp chống chịu với điều kiện rủi ro và xây dựng phương án ứng phó theo từng kịch bản, nhằm chuẩn bị cho khả năng vốn và thanh khoản suy yếu do lãi suất tăng.