Lãi suất tăng, nợ xấu có còn trong 'vùng an toàn'?

Các ngân hàng đang điều chỉnh tăng lãi suất huy động.

Mặt bằng lãi suất bắt đầu “nóng”

Ngày 28-1, Saigonbank điều chỉnh tăng mạnh lãi suất tiết kiệm, đánh dấu lần tăng thứ hai chỉ trong tháng 1. Trước đó một tuần, Saigonbank đã tăng lãi suất huy động thêm 0,3%/năm với kỳ hạn 1–11 tháng, tăng 0,2%/năm ở kỳ hạn 12 tháng và 0,1%/năm với kỳ hạn 13–36 tháng.

Ở lần điều chỉnh thứ hai, mức tăng tiếp tục được mở rộng, kỳ hạn 1–2 tháng tăng thêm 0,35%/năm; kỳ hạn 3–5 tháng tăng 0,15%/năm; kỳ hạn 6–8 tháng tăng 0,5%/năm; kỳ hạn 9 tháng tăng 0,4%/năm; các kỳ hạn 10 tháng, 12 tháng và 13–36 tháng tăng 0,3%/năm.

Theo biểu lãi suất trực tuyến mới nhất, lãi suất kỳ hạn 1–5 tháng tại Saigonbank đã lên trần 4,75%/năm, kỳ hạn 6–11 tháng đạt 6%/năm, còn lãi suất cao nhất lên tới 6,3%/năm cho các kỳ hạn từ 12–36 tháng.

Không chỉ riêng Saigonbank, trong tháng 1 đã có khoảng 12 NH điều chỉnh tăng lãi suất kỳ hạn 1 tháng, trong đó có NH tăng tới 1,25%/năm. Ở kỳ hạn 1 tháng, hiện cũng có 12 NH áp dụng mức trần 4,75%/năm. Với kỳ hạn 6 tháng, lãi suất cao nhất đạt 7,1%/năm tại PGBank, trong khi kỳ hạn 12 tháng ghi nhận mức cao nhất 7,2%/năm tại MBV và PGBank.

Không chỉ dừng ở biểu lãi suất niêm yết, trên thực tế người gửi tiền còn có thể được hưởng mức lãi suất cao hơn đáng kể, đặc biệt với các khoản tiền gửi lớn và kỳ hạn dài. Trong tháng 1, nhiều khoản tiền gửi tại quầy từ 100 triệu đồng trở lên với kỳ hạn từ 6 tháng đã được hưởng lãi suất 7,5–7,8%/năm, cho thấy sự cạnh tranh huy động vốn đang trở nên gay gắt hơn.

Theo nhận định của ông Trần Ngọc Báu, Tổng giám đốc WiGroup tại buổi tọa đàm We Talk gần đây, nguyên nhân cốt lõi của xu hướng tăng lãi suất nằm ở việc tăng trưởng tín dụng đang vượt xa tăng trưởng huy động, đẩy thanh khoản hệ thống vào trạng thái căng thẳng, và buộc các NH phải điều chỉnh lãi suất huy động để cân đối nguồn vốn.

Nhận định này cũng tương đồng với đánh giá của nhiều tổ chức phân tích, khi nhiều dự báo cho tằng, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng trong năm 2026 có thể tăng thêm 0,5–1%, trong bối cảnh tỷ lệ tín dụng/huy động (LDR) toàn hệ thống đã tiến sát 110% vào cuối năm 2025, với chênh lệch tín dụng - huy động lên tới khoảng 1,6 triệu tỷ đồng.

Điều này đồng nghĩa với việc lãi suất cho vay nhiều khả năng sẽ tăng nhanh hơn các giai đoạn trước, nhất là trong bối cảnh biên lãi ròng (NIM) của ngành NH ngày càng bị thu hẹp. Thực tế, lãi suất cho vay đã bắt đầu “bứt tốc” ở mảng cho vay mua nhà. Cùng với thông điệp về tín dụng bất động sản được NHNN phát đi gần đây và đà tăng lãi suất, lãi suất thả nổi sau thời hạn ưu đãi tại một số nhà băng lớn đã vọt lên gần 14%/năm, tạo áp lực không nhỏ lên người vay.

Ảnh minh họa

Mối lo chất lượng tín dụng

Việc lãi suất bước vào chu kỳ tăng mới không chỉ làm gia tăng chi phí vốn của các NH, mà còn đặt ra rủi ro rõ nét hơn đối với chất lượng tín dụng, trong bối cảnh sức khỏe tài chính của nhiều doanh nghiệp và người vay cá nhân vẫn chưa thực sự phục hồi. Khi lãi suất cho vay tăng nhanh, áp lực trả nợ gia tăng, có thể khiến những rủi ro tiềm ẩn trước đó dần bộc lộ thành nợ xấu.

Số liệu từ NHNN cho thấy, đến hết tháng 11-2025, hệ thống TCTD đã xử lý được 285.100 tỷ đồng nợ xấu, tăng 3,17% so với cùng kỳ năm 2024. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng được kiểm soát ở mức 1,69% và Nghị quyết 42 về xử lý nợ xấu mở ra mở ra hành lang pháp lý quan trọng, giúp các NH đẩy nhanh thu giữ, xử lý và phát mại tài sản bảo đảm, qua đó rút ngắn thời gian thu hồi nợ và giảm áp lực nợ xấu trong hệ thống.

Tuy nhiên, không thể lơ là với câu chuyện nợ xấu, khi báo cáo tài chính cho thấy tại một số NH, nợ có khả năng mất vốn (nợ nhóm 5) tăng mạnh, có nơi ghi nhận mức tăng trên 81%. Trong khi đó, đà giảm của tỷ lệ nợ xấu chủ yếu đến từ tăng trưởng tín dụng cao làm “loãng” tỷ trọng nợ có vấn đề, hơn là sự cải thiện thực chất của chất lượng tài sản.

Các chuyên gia từ Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng, năm 2026 ngành NH có thể hưởng lợi từ sự cải thiện của nền kinh tế và việc luật hóa Nghị quyết 42 về xử lý nợ xấu, giúp đẩy nhanh phát mại tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, MBS Research cảnh báo “bộ đệm” dự phòng của nhiều NH đã mỏng hơn sau hai năm tích cực xử lý nợ.

CÁT TƯỜNG