Làm chủ cấu trúc và luyện đề: Chìa khóa chinh phục các kỳ thi quan trọng

Nắm vững cấu trúc định dạng của từng kỳ thi

Trước mỗi kỳ thi, cấu trúc định dạng đề thi là dữ liệu quan trọng, giúp học sinh định hình cách học và cách làm bài một cách khoa học. Việc nắm rõ đề gồm những phần nào, dạng câu hỏi ra sao, mức độ phân hóa thế nào… sẽ giúp thí sinh tránh học dàn trải, thay vào đó tập trung đúng trọng tâm.

Việc tìm hiểu cấu trúc định dạng giúp thí sinh chủ động khi bước vào kỳ thi. Ảnh: MC

Với kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, dù Bộ Giáo dục và Đào tạo không công bố cấu trúc mới nhưng đã định hướng đề thi sẽ tương tự năm trước, vì vậy thí sinh cần đặc biệt quan tâm đề thi và định dạng năm 2025 theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đây là căn cứ quan trọng để thí sinh luyện tập sát với thực tế.

Đối với học sinh lớp 12 tại Hà Nội, đề tại kỳ khảo sát do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức trên toàn thành phố cũng là nguồn học liệu có giá trị, được nhận xét là sát cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT. Việc tiếp cận và luyện tập với các đề thi này giúp học sinh kiểm tra năng lực, đồng thời làm quen với áp lực thời gian.

Tương tự, với kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT công lập, học sinh Hà Nội cần đặc biệt lưu ý luyện tập theo đề minh họa do Sở Giáo dục và Đào tạo công bố tháng 8-2024 và đề thi chính thức năm 2025. Những đề của các năm trước đó chỉ mang tính tham khảo vì theo định dạng cũ.

Đối với các trường chuyên trực thuộc đại học, mỗi trường đều công bố cấu trúc định dạng riêng, do đó thí sinh nên theo dõi thông tin chính thức để có tài liệu ôn tập phù hợp với môn điều kiện cũng như môn chuyên. Bên cạnh đó, việc tham khảo đáp án chi tiết theo barem chuẩn cũng rất cần thiết để hiểu cách chấm và cách đạt điểm tối đa.

Không chỉ dừng lại ở các kỳ thi phổ thông, các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy do các trường đại học tổ chức cũng đều công bố cấu trúc, hướng dẫn làm bài và phương thức chấm điểm. Vì vậy, việc tìm hiểu kỹ định dạng là điều kiện tiên quyết để thí sinh ôn luyện hiệu quả.

Theo các chuyên gia, nắm chắc cấu trúc đề thi không chỉ giúp học sinh học đúng hướng mà còn góp phần giảm phụ thuộc vào việc học thêm tràn lan. Trong bối cảnh mỗi kỳ thi có một định dạng riêng, thí sinh khó có thể cùng lúc theo đuổi nhiều hình thức ôn luyện nếu không có chiến lược rõ ràng.

Chẳng hạn, ngoài kỳ thi tốt nghiệp THPT, thí sinh còn có thể tham dự một hoặc một số kỳ thi riêng, như đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội, đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội, đánh giá năng lực của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, hay kỳ thi đánh giá của Bộ Công an để tăng cơ hội xét tuyển đại học. Mỗi kỳ thi đều có cấu trúc khác nhau và đòi hỏi sự chuẩn bị riêng biệt nên xác định mục tiêu và bám sát định dạng từng kỳ thi là yếu tố then chốt để thí sinh chinh phục thành công.

Luyện đề hiệu quả - yếu tố then chốt

Nếu việc nắm cấu trúc đề là bước khởi đầu, thì luyện đề chính là quá trình giúp học sinh làm chủ kiến thức và kỹ năng. Tuy nhiên, luyện đề hiệu quả không nằm ở số lượng mà ở phương pháp.

Thí sinh tìm hiểu nguồn tài liệu qua các kênh thông tin chính thức của từng nhà trường. Ảnh: PN

Tiến sĩ Lê Kim Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Duy Hưng (Hà Nội) nhấn mạnh, trong giai đoạn ôn tập nước rút, học sinh cần có chiến lược học thông minh, tập trung vào trọng tâm và luyện đề có mục tiêu thay vì học dàn trải. Chỉ khi luyện đề nghiêm túc, học sinh mới rèn được bản lĩnh phòng thi và khả năng tập trung cao độ.

Thực tế cho thấy, nhiều học sinh làm rất nhiều đề nhưng không tiến bộ do thiếu bước quan trọng nhất: Phân tích và sửa lỗi sai. Đây chính là điểm khác biệt giữa luyện đề có ý thức và làm bài một cách máy móc.

Theo cô Nguyễn Bích Ngọc, giáo viên dạy toán tại Hà Nội, sau mỗi lần làm đề, học sinh cần ghi lại lỗi sai, xác định nguyên nhân do chủ quan, thiếu kiến thức hay “sập bẫy” của đề, từ đó rút kinh nghiệm để không lặp lại. Việc này giúp quá trình luyện đề tạo được hiệu quả cao.

Ở bậc đại học, Tiến sĩ Lê Đình Nam, Phó trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội cũng khẳng định, với các kỳ thi riêng, điều quan trọng không phải là học thêm mà là tinh thần tự học, tự luyện đề. Khi đã có nền tảng kiến thức vững, học sinh hoàn toàn có thể đạt kết quả tốt nếu biết khai thác đúng tài liệu.

Tiến sĩ Lê Đình Nam nêu ví dụ: Với kỳ thi đánh giá tư duy, Đại học Bách khoa Hà Nội đã cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu tham khảo và hướng dẫn, do đó thí sinh chỉ cần nắm chắc kiến thức phổ thông và luyện tập theo định dạng là có thể đáp ứng yêu cầu đề thi.

"Việc luyện đề thường xuyên còn giúp học sinh nâng cao năng lực tư duy, khả năng đọc hiểu, xử lý thông tin, đặc biệt khi kết hợp với việc đọc tài liệu khoa học và quan sát thực tiễn", Tiến sĩ Lê Đình Nam chia sẻ.

Bên cạnh nắm chắc kiến thức, việc làm quen với cấu trúc đề và luyện đề còn giúp học sinh ổn định tâm lý, giảm áp lực trước kỳ thi. Nếu đã trải qua nhiều lần luyện đề và tuân thủ kỷ luật thời gian, thì khi bước vào phòng thi thật, cảm giác lo lắng của thí sinh sẽ được thay thế bằng sự chủ động, tự tin. Khi đó, các em sẽ phát huy tối đa năng lực để vượt qua kỳ thi một cách dễ dàng với kết quả tốt nhất.

Nam Du