Làm chủ kỷ nguyên số để phát triển bền vững

Quang cảnh diễn đàn kết nối và tư vấn đào tạo sau đại học.

Sự kiện đã thu hút sự quan tâm của nhiều sinh viên năm cuối, cá nhân, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp đang tìm kiếm cơ hội học tập, phát triển chuyên môn và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Chủ động thích ứng trong kỷ nguyên số

Phát biểu khai mạc chương trình, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tăng Văn Nghĩa, Trưởng khoa Sau đại học, Trường đại học Ngoại thương cho biết, thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển động mạnh mẽ chưa từng có, trong đó chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Sự bứt phá của khoa học công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các mô hình quản trị mới, đang tái định hình sâu sắc cách con người học tập, lao động, sáng tạo và cạnh tranh.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Tăng Văn Nghĩa, Trưởng khoa Sau đại học, Trường đại học Ngoại thương phát biểu ý kiến.

Trong bối cảnh đó, mỗi cá nhân buộc phải không ngừng nâng cao trình độ, làm chủ tri thức và công nghệ để không bị bỏ lại phía sau. Tuy nhiên, sự phát triển không chỉ dừng ở tốc độ mà còn phải hướng tới tính bền vững, tạo ra giá trị lâu dài cho sự nghiệp cá nhân và đóng góp tích cực cho xã hội.

Từ nhận thức đó, Trường đại học Ngoại thương đã chủ động đổi mới các chương trình đào tạo sau đại học theo định hướng chất lượng cao, gắn với thực tiễn và hội nhập quốc tế. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc trang bị năng lực học thuật và khả năng thích ứng, mà còn hướng tới bồi dưỡng trách nhiệm xã hội, giá trị nhân văn, qua đó đào tạo đội ngũ chuyên gia, nhà quản lý phát triển toàn diện.

Làm rõ hơn định hướng này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thu Hương, Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh, học tập để làm chủ kỷ nguyên số là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, nhất là AI, không ít người lo ngại về vai trò của con người. Tuy nhiên, giáo dục cần tiếp cận vấn đề này trên nền tảng phát triển bền vững.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thu Hương, Hiệu trưởng Trường đại học Ngoại thương chia sẻ.

Theo đó, nhà trường xác định 5 giá trị cốt lõi trong đào tạo sau đại học gồm: sáng tạo, dẫn dắt, thích ứng, kết nối và nhân ái. Đây chính là những lợi thế nổi trội của con người trong bất kỳ bối cảnh công nghệ nào, là nền tảng giúp người học định vị bản thân và phát triển lâu dài. Dù AI có thể tạo ra nhiều sản phẩm vượt ngoài dự đoán, song những giá trị mang tính nhân văn vẫn là điều công nghệ không thể thay thế.

Cũng theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thu Hương, nếu đào tạo đại học giúp hình thành nền tảng kiến thức và định hướng nghề nghiệp ban đầu, thì đào tạo sau đại học hướng tới phát triển chuyên môn sâu, tư duy hệ thống và năng lực kiến tạo tri thức mới. Trên nền tảng đó, người học không chỉ làm chủ tri thức mà còn có khả năng dẫn dắt tư duy và tạo ra những giá trị mới trong lĩnh vực nghề nghiệp của mình. Đào tạo sau đại học cũng là quá trình chuyển hóa về tư duy, giúp người học hình thành khả năng quan sát nhanh nhưng phân tích sâu, nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện và thấu đáo.

Nâng cao năng lực, mở rộng cơ hội trong kỷ nguyên số

Chia sẻ tại diễn đàn, ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Đổi mới sáng tạo Quốc gia cho rằng, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, con người vẫn giữ những lợi thế riêng, nhất là khả năng sáng tạo và xử lý vấn đề. Dù tốc độ có thể không bằng AI, nhưng chính những yếu tố “chưa hoàn hảo”, đôi khi có sai sót, lại là đặc điểm rất “con người”.

Trên cơ sở đó, ông nhấn mạnh việc sử dụng hiệu quả AI là yêu cầu tất yếu, song cần xác định vai trò trung tâm của con người. Các tổ chức cần chủ động trang bị kỹ năng số cho đội ngũ, coi đây là công cụ quản trị quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động.

Tiếp cận từ góc độ doanh nghiệp, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Hàng hải (MSB) Nguyễn Hoàng Linh cho rằng, nhiều ý kiến lo ngại các công việc sẽ dần bị AI thay thế. Tuy nhiên, đối với những sinh viên được đào tạo bài bản, mục tiêu không phải là đảm nhiệm các công việc đơn giản với thu nhập thấp. Ngược lại, AI đang mở ra những cơ hội mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về trình độ và năng lực.

Theo ông, vấn đề cốt lõi là người học cần xác định đúng hướng đi, lựa chọn ngành nghề phù hợp và chủ động rèn luyện các kỹ năng cần thiết để thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động.

Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, Vũ Thị Thúy Ngà tại diễn đàn.

Dưới góc nhìn của lãnh đạo doanh nghiệp, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, Vũ Thị Thúy Ngà cho biết, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, gắn với những chủ trương, chính sách quan trọng của Đảng và Nhà nước trong việc thúc đẩy kinh tế tư nhân và nâng cao vai trò của thị trường vốn trong phát triển kinh tế.

Bối cảnh này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nguồn nhân lực, nhất là năng lực chuyên môn sâu, khả năng sử dụng công nghệ và tư duy thích ứng nhanh với biến động của thị trường. Theo bà, bên cạnh các kỹ năng mềm và năng lực làm việc chuyên nghiệp, đào tạo sau đại học đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng trong phát triển đội ngũ nhân sự chất lượng cao, góp phần đáp ứng yêu cầu vận hành thị trường hiện đại, minh bạch và hội nhập quốc tế.

Nhấn mạnh thêm về vai trò của công nghệ, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội cho rằng AI là công cụ quan trọng trong giám sát thị trường, song không thể thay thế con người. Những yếu tố như trực giác, cảm nhận vẫn là lợi thế riêng có, bởi AI suy cho cùng vẫn do con người thiết kế và vận hành.

Trong quá trình sử dụng AI, nhiều ý kiến cũng cho rằng con người phải là khâu kiểm soát cuối cùng, nhất là với các thông tin quan trọng như pháp luật. Việc phụ thuộc hoàn toàn vào AI có thể tiềm ẩn rủi ro nếu dữ liệu không được kiểm chứng. Do đó, mỗi tổ chức cần xây dựng hệ thống AI riêng với dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” để bảo đảm chất lượng đầu ra.

Tại phần thảo luận, cựu sinh viên Trường đại học Ngoại thương đặt câu hỏi về giá trị thực tiễn của việc học sau đại học trong bối cảnh công việc bận rộn. Trả lời nội dung này, Viện trưởng Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Phạm Hồng Quất khẳng định việc học nâng cao trình độ là tiêu chí quan trọng trong công tác quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ, nhất là khi các cơ quan ngày càng đặt ra yêu cầu cao về chuyên môn, công nghệ và chuyển đổi số.

Theo ông, người học nếu được trang bị đồng thời kiến thức về chuyên môn, kinh doanh, pháp luật và công nghệ, nhất là AI, sẽ có lợi thế rõ rệt, thậm chí có thể được xem xét, quy hoạch vào những vị trí quan trọng.

Liên hệ với bối cảnh chính sách, ông cho biết trong thời gian tới, các cấu phần như sàn giao dịch công nghệ số, sàn giao dịch dữ liệu quốc gia sẽ được hình thành, trong đó dữ liệu được xác định là tài sản quan trọng, cần vừa được bảo vệ, vừa được khai thác hiệu quả. Điều này đòi hỏi nguồn nhân lực phải có tư duy và nền tảng kiến thức sâu về dữ liệu và công nghệ.

Không chỉ dừng lại ở tri thức, quá trình học tập còn mang lại giá trị lớn trong việc xây dựng mạng lưới quan hệ. Người học có cơ hội kết nối với các cá nhân đang giữ vai trò dẫn dắt trong nhiều lĩnh vực, qua đó hình thành hệ sinh thái hỗ trợ công việc trong tương lai, yếu tố mà công nghệ, kể cả AI, khó có thể thay thế.

Sự kiện đã thu hút sự quan tâm của nhiều sinh viên năm cuối, cá nhân, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp tham gia.

Từ những phân tích trên, Viện trưởng Đổi mới sáng tạo quốc gia khuyến nghị cán bộ, nhất là người trẻ trong khu vực công, cần chủ động học tập, nâng cao trình độ để thích ứng với yêu cầu mới. Thực tiễn cho thấy, những cá nhân được đào tạo bài bản, có khả năng ứng dụng công nghệ và AI hiệu quả đang ngày càng khẳng định lợi thế trong môi trường làm việc hiện nay.

Tiếp nối nội dung thảo luận, một học viên đến từ Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ băn khoăn về vai trò của bằng cấp sau đại học trong môi trường ngân hàng tư nhân năng động. Liệu các văn bằng như thạc sĩ, tiến sĩ có phải là tiêu chuẩn trong tuyển dụng và phát triển nhân sự hay doanh nghiệp ưu tiên nhiều hơn đến năng lực thực tiễn.

Giải đáp vấn đề này, Tổng Giám đốc MSB Nguyễn Hoàng Linh cho biết, thực tế cho thấy phần lớn lãnh đạo trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng đều được đào tạo ở bậc sau đại học, nhất là trình độ thạc sĩ. Dù không phải là tiêu chuẩn bắt buộc, nhưng đây có thể được xem là một “tiêu chuẩn ngầm” trong quá trình phát triển nghề nghiệp.

Theo ông, bên cạnh việc thể hiện năng lực qua công việc, việc chủ động tham gia các chương trình đào tạo sau đại học còn thể hiện khát vọng vươn lên của mỗi cá nhân. Trong bất kỳ tổ chức nào, văn hóa học tập luôn được coi trọng; khi người lãnh đạo nhận thấy nhân sự tiếp tục học tập, điều đó cho thấy tinh thần cầu tiến và sự đầu tư nghiêm túc cho sự nghiệp.

Đáng chú ý, không chỉ mang lại giá trị về bằng cấp, quá trình học tập sau đại học còn góp phần mở rộng mạng lưới quan hệ nghề nghiệp. Môi trường học tập tạo điều kiện kết nối giữa những người đang giữ các vị trí quản lý, từ đó hình thành mạng lưới hỗ trợ trong công việc. Trong nhiều tình huống, khả năng tận dụng mạng lưới này chính là yếu tố giúp giải quyết hiệu quả các vấn đề phức tạp.

Từ góc độ đó, Tổng Giám đốc MSB cho rằng người học nếu có điều kiện, nên chủ động tham gia các chương trình đào tạo sau đại học. Đây không chỉ là sự đầu tư cho tri thức mà còn là bước đi quan trọng, góp phần thúc đẩy quá trình phát triển nghề nghiệp một cách bền vững.

Có thể thấy, chinh phục tri thức là hành trình dài đòi hỏi sự bền bỉ và bản lĩnh. Trong bối cảnh mới, đào tạo sau đại học không chỉ là một lựa chọn, mà đang trở thành bước đi mang tính chiến lược, giúp mỗi cá nhân phát triển bền vững và đóng góp hiệu quả cho xã hội.