Lâm Đồng: Bền bỉ 'giữ hồn di sản' giữa lòng Mũi Né

Ông Nguyễn Ngọc Ẩn giới thiệu Bảo tàng cổ vật Mũi Né trên không gian mạng. Ảnh: Hồ Công

Hành trình “gom nhặt ký ức” đam mê cổ vật

Giữa vùng đất du lịch sôi động Mũi Né, ít ai ngờ rằng lại tồn tại một không gian lưu giữ lịch sử đặc biệt – nơi mỗi hiện vật đều mang trong mình một câu chuyện riêng. Chủ nhân của không gian ấy là ông Nguyễn Ngọc Ẩn, một nhà sưu tầm cổ vật với niềm đam mê bền bỉ kéo dài gần bốn thập kỷ.

Từ những ngày đầu chỉ là thú chơi cá nhân, ông Ẩn dần biến đam mê thành hành trình nghiên cứu nghiêm túc. Ông lặn lội khắp nơi, từ miền núi đến vùng biển, từ các làng nghề truyền thống đến những vùng đất giàu giá trị văn hóa để tìm kiếm và sưu tầm hiện vật. Không ít lần, ông phải đánh đổi thời gian, công sức, thậm chí cả tài sản để sở hữu những cổ vật quý.

Năm 2023, giấc mơ ấp ủ suốt nhiều năm của ông chính thức thành hiện thực khi bảo tàng cổ vật tư nhân tại Mũi Né được thành lập. Trên khuôn viên rộng hơn 2.500m², bảo tàng hiện lưu giữ khoảng 40.000 hiện vật với niên đại trải dài từ hơn 1.500 năm trước Công nguyên đến trước năm 1975.

Các hiện vật được phân loại khoa học theo nhiều chuyên đề: gốm sứ, tượng cổ, nhạc cụ, trang phục truyền thống, tín ngưỡng dân gian… Trong đó, nổi bật là bộ đàn đá Ngũ âm 20 thanh có niên đại hơn 3.000 năm và bộ trang sức bạc của hoàng tộc Chăm – những hiện vật hiếm có, mang giá trị lớn trong khu vực Đông Nam Á.

Không chỉ dừng lại ở việc sưu tầm, ông Ẩn còn dành nhiều thời gian nghiên cứu sâu về văn hóa các dân tộc, đặc biệt là văn hóa Chăm. Theo ông, đây là kho tàng đặc sắc, có khả năng kết nối với du lịch và giới thiệu ra quốc tế.

Những cổ vật quý hiếm được trưng bày tại Bảo tàng cổ vật Mũi Né. Ảnh: Hồ Công

Nơi di sản “cất tiếng nói”

Điểm đặc biệt của bảo tàng không chỉ nằm ở số lượng hiện vật mà còn ở cách kể chuyện. Mỗi món đồ tại đây không đơn thuần là vật trưng bày mà trở thành “nhân chứng lịch sử”, được chính ông Ẩn trực tiếp thuyết minh bằng sự am hiểu và đam mê.

Anh Nguyễn Thành Tâm, du khách đến từ TP.HCM, chia sẻ:
“Lần đầu tiên tôi tham quan một bảo tàng tư nhân như vậy. Các hiện vật được sắp xếp rất khoa học, có chiều sâu, khiến mình vừa tò mò vừa xúc động. Đây thực sự là một trải nghiệm đáng nhớ.”

Không gian bảo tàng mang tính mở, gần gũi, tạo cảm giác thân thiện cho du khách. Đặc biệt, nơi đây không thu phí tham quan. Với ông Ẩn, giá trị lớn nhất không nằm ở lợi nhuận mà là việc truyền tải tri thức và nuôi dưỡng tình yêu văn hóa trong cộng đồng.

Du khách Trần Chí Dũng bày tỏ:
“Tôi rất ấn tượng với bộ đàn đá. Khi ông Ẩn trực tiếp trình diễn, âm thanh vang lên rất đặc biệt. Có nhiều kiến thức mà trước đây tôi chưa từng được biết đến.”

Không chỉ thu hút khách tham quan, bảo tàng còn trở thành điểm đến quen thuộc của học sinh, sinh viên và các nhà nghiên cứu. Từ khi mở cửa đến nay, nơi đây đã đón hàng chục nghìn lượt khách trong và ngoài nước.

Ông Nguyễn Ngọc Ẩn biểu diễn bộ đàn đá Ngũ âm 20 thanh. Ảnh: Hồ Công

Chuyển đổi số kết nối di sản với cộng đồng

Không dừng lại ở việc trưng bày, ông Nguyễn Ngọc Ẩn còn tích cực kết nối các giá trị văn hóa với cộng đồng. Ông đã hiến tặng gần 40.000 hiện vật cho các trường học, viện nghiên cứu và bảo tàng trên cả nước, góp phần làm giàu nguồn tư liệu phục vụ giáo dục và nghiên cứu.

Bên cạnh đó, ông cũng đang từng bước đưa bảo tàng bước vào kỷ nguyên số. Việc số hóa toàn bộ hiện vật được xem là hướng đi tất yếu, giúp mở rộng khả năng tiếp cận cho công chúng, đặc biệt là giới trẻ và các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước.

Theo đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng, trong bối cảnh du lịch đang chuyển dịch mạnh sang trải nghiệm văn hóa, những mô hình như bảo tàng cổ vật Mũi Né đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điểm nhấn cho điểm đến.

Việc kết hợp giữa bảo tồn di sản và ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao giá trị bảo tàng mà còn góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa địa phương ra thế giới.

Dù không quảng bá rầm rộ, bảo tàng vẫn ngày càng được biết đến rộng rãi nhờ giá trị thực và sự lan tỏa tự nhiên từ du khách. Nằm khiêm tốn trong một con hẻm nhỏ, nhưng nơi đây lại chứa đựng một “kho tàng” văn hóa vô giá.

Không gian trưng bày hiện vật – điểm đến văn hóa, du lịch thu hút du khách. Ảnh: Hồ Công

Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Câu chuyện về ông Nguyễn Ngọc Ẩn và bảo tàng cổ vật tại Mũi Né là minh chứng sống động cho sức mạnh của đam mê và sự kiên trì. Gần 40 năm miệt mài sưu tầm, nghiên cứu, ông không chỉ lưu giữ di sản mà còn góp phần truyền cảm hứng về văn hóa đến cộng đồng.

Trong bối cảnh phát triển du lịch hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị cổ vật là hết sức cần thiết. Đây không chỉ là tài sản của quá khứ mà còn là nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ trong học tập, nghiên cứu và khám phá.

Bảo tàng cổ vật Mũi Né không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật, mà còn là không gian sống của ký ức – nơi mỗi câu chuyện lịch sử được kể lại bằng tâm huyết, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong dòng chảy hiện đại.