Lâm Đồng gỡ 'nút thắt' giải phóng mặt bằng các dự án bô xít

GPMB tại 2 dự án bô xít ở Lâm Đồng thời gian qua gặp không ít khó khăn

Nhiều “điểm nghẽn” kéo dài

Theo báo cáo của Công ty Nhôm Lâm Đồng - TKV, công tác bồi thường, GPMB tại dự án Tổ hợp bô xít - nhôm Lâm Đồng đang gặp nhiều trở ngại, trong đó trở ngại nhất là việc chậm xác định giá đất cụ thể.

Dù doanh nghiệp đã hoàn tất kiểm đếm hơn 55 ha đất, nhưng do chưa có căn cứ giá đất nên chưa thể phê duyệt phương án bồi thường, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án.

Tổ hợp bô xít - nhôm Lâm Đồng của Công ty Nhôm Lâm Đồng - TKV gặp không ít trở ngại trong GPMB

Ngoài ra, hơn 100 ha đất cần thuê để phục vụ khai thác cũng chưa được xác định đơn giá thuê, khiến doanh nghiệp lúng túng trong hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Các thủ tục liên quan đến giao rừng, cho thuê rừng vẫn chưa hoàn tất, đặc biệt tại các khu vực liên quan đến Ban Quản lý rừng phòng hộ Đam B’ri và Công ty TNHH Giống Vĩnh Lộc - nơi còn nhiều tranh chấp về nguồn gốc đất và tài sản trên đất.

Một số khu vực quan trọng như hồ thải bùn số 2 cũng chưa được cập nhật đầy đủ vào quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, dẫn đến GPMB bị ách tắc.

GPMB đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với các dự án khai thác bô xít tại Lâm Đồng

Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV cũng đối mặt với áp lực lớn về tiến độ thu hồi đất phục vụ dự án Alumin Nhân Cơ. Doanh nghiệp cho biết, việc áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất (K) năm 2026 với mức dự kiến K = 1 khiến giá bồi thường thấp hơn đáng kể so với trước, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu kiện, làm chậm tiến độ GPMB và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.

Bên cạnh đó, nhiều khu vực chưa xác định được giá đất cụ thể, khiến việc lập phương án bồi thường gặp khó. Một số hộ dân chưa đồng thuận nhận tiền hoặc không phối hợp kiểm đếm, thậm chí có trường hợp cản trở hoạt động khai thác, vận chuyển quặng.

Việc đền bù, GPMB tại tổ hợp bô xít - nhôm của Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV gặp khó khăn nhiều năm qua

Công tác tái định cư cũng là “nút thắt” lớn khi hiện còn thiếu khoảng 430 lô đất. Nhiều khu tái định cư chưa hoàn thiện hoặc vướng quy hoạch khoáng sản, trong khi nhu cầu bố trí chỗ ở cho người dân bị thu hồi đất ngày càng cấp thiết.

Tại cấp cơ sở, UBND xã Nhân Cơ cho biết vẫn còn hàng chục ha chưa thể thu hồi do người dân không đồng ý bàn giao khi chưa được bố trí tái định cư. Việc xen kẽ giữa các hộ đủ và không đủ điều kiện tái định cư cũng gây khó khăn lớn trong quá trình tổ chức khai thác.

2 địa phương có tổ hợp bô xít - nhôm triển khai tại Lâm Đồng là Nhân Cơ và Bảo Lâm 1 đều gặp khó khăn trong GPMB

Tương tự, UBND xã Bảo Lâm 1 phản ánh việc chưa ban hành hệ số giá đất năm 2026 khiến khoảng 50 ha đã kiểm đếm nhưng chưa thể lập phương án bồi thường.

Ngoài ra, một số diện tích có nguồn gốc đất phức tạp, người dân đã canh tác từ trước nhưng phương án bồi thường chưa phù hợp, dẫn đến phản ứng và cản trở thi công. Nguồn nhân lực cấp xã cũng hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý hồ sơ.

Tập trung tháo gỡ, đẩy nhanh tiến độ

Tại Lâm Đồng, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã đầu tư, hoàn thành và vận hành 2 tổ hợp alumin tại Tân Rai và Nhân Cơ với công suất thiết kế 650.000 tấn/năm mỗi tổ hợp. Qua hơn 10 năm, 2 dự án đã đóng góp đáng kể cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

2 dự án bô xít của TKV triển khai tại Lâm Đồng thời gian qua đã có nhiều đóng góp tích cực cho kinh tế - xã hội địa phương

Tuy nhiên, công tác GPMB tại các dự án này vẫn còn nhiều vướng mắc. Hệ quả là mặt bằng bàn giao dàn trải, doanh nghiệp lâm vào cảnh “ăn đong”, nhiều thời điểm hoạt động cầm chừng.

Tháng 2/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng đã trao quyết định chủ trương đầu tư mở rộng, nâng công suất 2 tổ hợp sản xuất alumin Nhân Cơ và Tân Rai. Mỗi dự án đều đầu tư mới dây chuyền sản xuất alumin với công suất 1,2 triệu tấn/năm. Tổng vốn đầu tư 2 dự án gần 60.000 tỷ, dự kiến đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh vào năm 2030.

Lâm Đồng đã đồng ý nâng cấp, mở rộng 2 tổ hợp bô xít - nhôm tại Tân Rai và Nhân Cơ

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức họp và đưa ra nhiều chỉ đạo nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn”. Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương xử lý các vướng mắc về đất đai, tái định cư và GPMB.

Đối với dự án Khai thác bô xít tại Nhân Cơ, các địa phương như Nhân Cơ, Kiến Đức được giao nhiệm vụ đẩy nhanh phê duyệt phương án bồi thường, tăng cường vận động người dân bàn giao mặt bằng. Trường hợp đã thực hiện đầy đủ chính sách nhưng người dân vẫn không hợp tác, cần áp dụng biện pháp kiểm đếm bắt buộc theo quy định.

Lâm Đồng đang tập trung gỡ "điểm nghẽn" GPMB tại các dự án khai thác bô xít trên địa bàn

Tỉnh cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các khu tái định cư, đặc biệt là khu 41 ha tại xã Nhân Cơ, đồng thời rà soát quỹ đất để giải quyết tình trạng thiếu hơn 430 lô tái định cư. Các dự án tái định cư vướng quy hoạch khoáng sản phải sớm được thẩm định, xử lý trong quý II/2026.

Đối với Công ty Nhôm Lâm Đồng - TKV, tỉnh yêu cầu hoàn tất thẩm định giá rừng trong tháng 4, đồng thời xử lý dứt điểm các vướng mắc liên quan đến thu hồi đất của tổ chức và tài sản trên đất. Việc hoàn trả gần 381 ha đất sau khai thác cũng cần được đẩy nhanh để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Đoàn công tác của Quốc hội và Phó Chủ tịch Thường trực UBND Lâm Đồng Lê Trọng Yên (ngoài cùng bên phải) thăm, kiểm tra tình hình thực tế hoạt động tại Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV

Bên cạnh đó, UBND tỉnh giao các sở, ngành khẩn trương hướng dẫn áp dụng giá đất theo quy định mới của Luật Đất đai 2024, đồng thời tham mưu ban hành hệ số giá đất năm 2026 để làm cơ sở triển khai bồi thường.

Lãnh đạo tỉnh cũng yêu cầu 2 doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với địa phương trong công tác tuyên truyền, vận động người dân, hỗ trợ đo đạc, kiểm đếm và thực hiện các chính sách an sinh xã hội.

Tỉnh Lâm Đồng đang nỗ lực gỡ vướng mặt bằng cho 2 dự án khai thác bô xít trên địa bàn