Lâm Đồng: Nhiều vi phạm tại dự án cấp nước sinh hoạt ở xã Đam Rông 2

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đam Rông làm chủ đầu tư Dự án nâng cấp các công trình nước sinh hoạt tại thôn 3, thôn 4, thôn 5, xã Rô Men và thôn 1, thôn 2, xã Liêng Srônh cũ, nay là xã Đam Rông 2, tỉnh Lâm Đồng

Theo Kết luận thanh tra, Dự án nâng cấp các công trình nước sinh hoạt tại thôn 3, thôn 4, thôn 5, xã Rô Men và thôn 1, thôn 2, xã Liêng Srônh được HĐND tỉnh Lâm Đồng (trước sáp nhập) phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 85/NQ-HĐND ngày 08/7/2022. Tổng mức đầu tư cho dự án là 25,584 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách tỉnh thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, thời gian thực hiện từ năm 2023 đến năm 2025. Công trình do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đam Rông làm chủ đầu tư.

Mục tiêu là nâng cấp, hoàn thiện hệ thống cấp nước sinh hoạt, cung cấp nước hợp vệ sinh cho khoảng 1.392 hộ dân, 4 trường học, 1 cơ quan hành chính, 3 nhà văn hóa và 1 cơ sở tôn giáo tại các khu vực thuộc hai xã Rô Men và Liêng Srônh trước khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Dự án gồm 2 hệ thống cấp nước, trong đó một hệ thống phục vụ khu vực thôn 1, thôn 2 xã Liêng Srônh và một hệ thống phục vụ các thôn 3, 4, 5 xã Rô Men, với các hạng mục công trình đầu mối, thu nước, xử lý, bể chứa và mạng lưới đường ống cấp nước.

Công trình đã hoàn thành xây dựng, được nghiệm thu và đưa vào sử dụng từ tháng 12/2025. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, các khu vực trước đây của dự án trên thuộc xã Rô Men và xã Liêng Srônh, hiện nay là xã Đam Rông 2, Lâm Đồng.

Tuy nhiên, qua thanh tra, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã phát hiện nhiều vi phạm, từ khâu lập dự toán, đấu thầu, thi công, nghiệm thu, thanh toán đến quản lý tài nguyên nước, bảo vệ môi trường và vận hành công trình.

Cụ thể, trong công tác lập dự toán, Thanh tra xác định giá trị sai phạm hơn 538,3 triệu đồng do tính thừa khối lượng, áp dụng sai hoặc trùng định mức và xác định không đúng đơn giá. Chi phí tư vấn giám sát cũng được xác định áp dụng không đúng định mức, với giá trị hơn 44,9 triệu đồng.

Ở khâu đấu thầu, hồ sơ mời thầu gói xây lắp và thiết bị yêu cầu sử dụng cụ thể “khóa Việt Tiệp” với số lượng 1.470 bộ. Theo kết luận thanh tra, việc quy định cụ thể nhãn hiệu hàng hóa trong hồ sơ mời thầu chưa phù hợp với quy định về đấu thầu tại thời điểm thực hiện.

Qua kiểm tra thực tế, một số hạng mục được nghiệm thu, thanh toán nhưng chưa tương ứng với khối lượng thực tế thi công. Theo phụ lục tổng hợp, tổng giá trị nghiệm thu, thanh toán chưa đúng quy định riêng tại dự án cấp nước là 739,872 triệu đồng; trong đó giá trị trước thuế 686,163 triệu đồng, thuế giá trị gia tăng 53,709 triệu đồng. Thanh tra kiến nghị thu hồi 686,163 triệu đồng.

Bên cạnh khoản tiền kiến nghị thu hồi, Thanh tra còn xác định một số công việc theo thiết kế chưa được thực hiện đầy đủ, với giá trị thi công bổ sung 181,565 triệu đồng. Khoản này không phải tiền kiến nghị thu hồi mà là kinh phí để hoàn thiện các hạng mục còn thiếu theo thiết kế.

Đáng chú ý, kết luận thanh tra cho thấy dự án còn những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cấp nước cho người dân. Tại khu vực Rô Men, một số hộ dân tự lắp đường ống lấy nước ở thượng nguồn trước vị trí công trình thu nước để phục vụ sản xuất, tưới tiêu. Việc này có thời điểm làm lượng nước về trạm xử lý giảm, thậm chí không đủ, dẫn đến phản ánh của người dân về tình trạng thiếu nước sử dụng.

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng yêu cầu Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đam Rông phối hợp UBND xã Đam Rông 2 kiểm tra, xử lý tình trạng tự ý khai thác, sử dụng nước, bảo đảm nguồn nước đầu vào và công suất thiết kế của công trình.

Tại khu vực Liêng Srônh, vị trí đấu nối đường ống phía dưới đập thu nước bị rò rỉ, ảnh hưởng đến việc cấp nước cho một số hộ dân. Một số bản lề tại hố van, hộp đồng hồ cũng bị hư hỏng. Trong khi đó, chủ đầu tư chưa xây dựng được phương án quản lý, vận hành cụ thể để điều tiết, phân phối nước, quản lý công suất, lưu lượng và kiểm soát việc cấp nước đến từng hộ.

Về tài nguyên nước, với tổng công suất khai thác nước mặt 130 m³/giờ, dự án thuộc trường hợp phải có giấy phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước. Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra, công trình chưa được cấp giấy phép. Hồ sơ môi trường của dự án cũng chưa được hoàn thiện, trong khi quá trình xử lý nước có sử dụng hóa chất và phát sinh bùn, nước thải.

Công trình nước sinh hoạt tại Rô Men và Liêng Srônh được đầu tư hơn 25,5 tỷ đồng nhưng còn nhiều nội dung phải khắc phục theo Kết luận thanh tra của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng

Thanh tra yêu cầu chủ đầu tư hoàn thiện các thủ tục về tài nguyên nước, môi trường, kiểm soát chất lượng nước và xác lập vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước theo quy định.

Một vấn đề khác liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân là khoản 84,36 triệu đồng bồi thường, hỗ trợ cây trồng, vật nuôi. UBND xã Đam Rông 2 đã phê duyệt phương án, trong đó hơn 82,54 triệu đồng là giá trị cây trồng và hơn 1,82 triệu đồng chi phí phục vụ công tác bồi thường. Người dân tự nguyện hiến đất để thực hiện công trình nên không phát sinh bồi thường về đất.

Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra, khoản tiền này chưa được chi trả do chủ đầu tư cho biết chưa có kinh phí. Thanh tra yêu cầu bố trí kinh phí để thực hiện việc chi trả, đồng thời hoàn thiện thủ tục đất đai tại khu vực trạm xử lý và nhà vận hành.

Từ các vi phạm trên, Thanh tra tỉnh yêu cầu Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đam Rông phối hợp các đơn vị liên quan thi công bổ sung các hạng mục còn thiếu, sửa chữa vị trí hư hỏng, rò rỉ, xây dựng phương án quản lý vận hành và xử lý tình trạng tự ý lấy nước tại khu vực Rô Men. Các nội dung về giấy phép khai thác nước, hồ sơ môi trường và quản lý nguồn nước cũng phải được khẩn trương hoàn thiện.

Về trách nhiệm, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đam Rông phải kiểm điểm trách nhiệm trong công tác quản lý đầu tư xây dựng, đấu thầu, bảo vệ môi trường và tài nguyên nước. Các tổ chức, cá nhân liên quan đến thiết kế, dự toán, giám sát, thi công, nghiệm thu và thanh toán được yêu cầu kiểm điểm, xử lý theo quy định.

Đối với một công trình đầu tư hơn 25,5 tỷ đồng, phục vụ nhu cầu nước sinh hoạt của khoảng 1.392 hộ dân cùng nhiều trường học và công trình công cộng, hiệu quả dự án không chỉ được đo bằng việc hoàn thành xây dựng. Việc bảo đảm nguồn nước đầu vào, chất lượng nước, điều kiện pháp lý về tài nguyên nước – môi trường và khả năng vận hành ổn định mới quyết định công trình có thực sự phát huy hiệu quả hay không.

Kết luận thanh tra vì vậy đặt ra yêu cầu khắc phục đồng thời cả sai phạm về tài chính, những thiếu sót trong xây dựng và các vấn đề về nguồn nước, môi trường và quyền lợi người dân. Đây cũng là điều kiện cần thiết để khoản đầu tư từ ngân sách thực sự chuyển thành một công trình cấp nước hoạt động ổn định, đúng mục tiêu và bền vững trên địa bàn xã Đam Rông 2./.