Lâm Đồng nỗ lực đẩy lùi hủ tục tảo hôn, bảo vệ tương lai thế hệ trẻ

Nhiều địa bàn từng là điểm nóng về tảo hôn ở Lâm Đồng đã có chuyển biến tích cực. Sự kiên trì vận động từ chính quyền, già làng và các tổ chức đoàn thể đang góp phần đẩy lùi hủ tục, bảo vệ tương lai thế hệ trẻ.

Những chuyển biến từ buôn làng

Lâm Đồng hiện có 49 dân tộc cùng sinh sống. Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm từ 26,96% cuối năm 2021 xuống còn 9,18% vào cuối năm 2025, tạo nền tảng quan trọng để từng bước đẩy lùi tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Số trường hợp tảo hôn giảm từ 1.164 trong giai đoạn 2015-2020 xuống còn 697 trong giai đoạn 2021-2025, tương đương khoảng 40%. Nhiều địa bàn từng là điểm nóng như Đạ Tông, Đạ Long, Phan Sơn, Phan Tiến hay Đắk R'măng đã cơ bản kiểm soát được tình hình.

Tại khu vực Đam Rông, gồm 4 xã với hơn 65% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số thuộc 22 dân tộc, đời sống người dân vẫn còn nhiều khó khăn. Dù vậy, công tác phòng, chống tảo hôn đã có những chuyển biến tích cực. Từ năm 2021 đến nay, khu vực Đam Rông ghi nhận 37 trường hợp tảo hôn, giảm 108 trường hợp so với giai đoạn 2015-2020. Đặc biệt, giai đoạn 2021-2023 không ghi nhận trường hợp hôn nhân cận huyết thống.

Sự kiên trì vận động từ chính quyền, già làng và các tổ chức đoàn thể đang góp phần đẩy lùi hủ tục, bảo vệ tương lai thế hệ trẻ ở các vùng đông đồng bào dân tộc thiểu số. 

Sự kiên trì vận động từ chính quyền, già làng và các tổ chức đoàn thể đang góp phần đẩy lùi hủ tục, bảo vệ tương lai thế hệ trẻ ở các vùng đông đồng bào dân tộc thiểu số. 

Tại thôn Mê Ka (xã Đam Rông 4), nơi từng có nhiều trường hợp kết hôn khi chưa đủ tuổi, nhận thức của người dân đã thay đổi rõ rệt. Đó là do chính quyền, đoàn thể và những người có uy tín trong thôn Mê Ka kiên trì tuyên truyền, giúp người dân ngày càng hiểu lợi ích của việc học tập, học nghề trước khi lập gia đình. Nhờ đó, tình trạng tảo hôn giảm rõ rệt, hôn nhân cận huyết thống gần như không còn xuất hiện trên địa bàn.

Mỗi khi phát hiện thanh thiếu niên có nguy cơ bỏ học hoặc kết hôn sớm, Ban Tự quản thôn cùng già làng, người có uy tín trực tiếp đến từng gia đình vận động, giải thích. Sự kiên trì này giúp nhiều phụ huynh thay đổi suy nghĩ, không còn xem hủ tục tảo hôn là chuyện bình thường.

Cùng với vai trò của già làng, các Tổ truyền thông cộng đồng tại nhiều buôn làng vùng sâu Đam Rông cũng trở thành kênh tuyên truyền gần gũi.

Tại xã Đam Rông 4, nơi có trên 90% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, từ khi các tổ truyền thông cộng đồng hoạt động thường xuyên, người dân dần hiểu rõ hơn hệ lụy của những hủ tục để cùng thay đổi. Xã cũng chủ động thành lập chi hội phụ nữ số và tổ phụ nữ giữ lửa truyền thống, giúp chị em chủ động hơn trong học tập, lao động và cuộc sống.

Một địa bàn khác ghi nhận kết quả tích cực là xã Đồng Kho. Đây là xã miền núi có 19 thôn, trong đó 4 thôn thuần đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người K'Ho và Rai. Để khắc phục tình trạng tảo hôn, địa phương triển khai tuyên truyền pháp luật về hôn nhân và gia đình, Luật Trẻ em, tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đến cán bộ, đảng viên và người dân, đặc biệt chú trọng thanh thiếu niên trong độ tuổi tiền hôn nhân.

Các nội dung được lồng ghép trong sinh hoạt thôn, hội nghị, ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc. Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và Trạm Y tế xã phát huy vai trò trong vận động, tư vấn, hướng dẫn người dân thay đổi nhận thức, từng bước xóa bỏ tập quán hôn nhân lạc hậu.

Địa phương còn tổ chức tập huấn, hội thi tìm hiểu pháp luật, tuyên truyền qua hệ thống loa phát thanh, phát hành tờ rơi, pa-nô, áp phích tại các khu dân cư vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo UBND xã Đồng Kho, từ năm 2020 đến nay, địa phương không còn phát sinh trường hợp tảo hôn hay hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhận thức của người dân có sự thay đổi, nhiều gia đình chủ động cho con em học tập, trang bị kiến thức, kỹ năng trước khi lập gia đình.

Tiếp tục ngăn nguy cơ tái diễn hủ tục

Bên cạnh những kết quả đạt được, phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại Lâm Đồng vẫn còn những khó khăn, đòi hỏi sự vào cuộc thường xuyên của các cấp, ngành và cộng đồng để công tác này được duy trì thường xuyên, lâu dài.

Tại xã Quảng Khê, theo bác sĩ H’Jiêng, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã, tình trạng tảo hôn từng gần như được xóa bỏ trước năm 2022 nhưng những năm gần đây, hiện tượng trẻ vị thành niên kết hôn và mang thai sớm lại xuất hiện, đặc biệt tại khu vực Đắk Plao cũ và trong cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số.

Trước thực trạng này, cấp ủy, chính quyền địa phương và Hội Phụ nữ xã Quảng Khê đang phối hợp với Trạm Y tế, thường xuyên xuống các thôn bản tuyên truyền, vận động người dân thay đổi những phong tục lạc hậu, nâng cao nhận thức về sức khỏe và tương lai của trẻ em gái.

Tảo hôn từng phổ biến ở vùng sâu, vùng xa, nhất là trong cộng đồng dân tộc bản địa ở Lâm Đồng, khiến nhiều em phải bỏ học, ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện. Hôn nhân cận huyết thống tuy ít hơn nhưng tiềm ẩn nguy cơ cao, có thể làm gia tăng các bệnh bẩm sinh, suy giảm thể chất, trí tuệ và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng dân số.

Vì vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cần tiếp tục được đẩy mạnh, giúp người dân nhận diện hệ lụy và chủ động loại bỏ những tập quán không còn phù hợp. Giai đoạn 2026-2030, Lâm Đồng đặt mục tiêu tiếp tục giảm bình quân 2-3% số cặp tảo hôn và 3-4% số cặp hôn nhân cận huyết thống mỗi năm tại các địa bàn có nguy cơ cao. 

Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/lam-dong-no-luc-day-lui-hu-tuc-tao-hon-bao-ve-tuong-lai-the-he-tre-2575181.html