Bộ đội Biên phòng góp sức phát triển giáo dục nơi biên giới

Thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về ưu tiên phát triển giáo dục ở vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, những năm qua, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã triển khai nhiều chương trình, mô hình thiết thực nhằm nâng cao dân trí, tạo thêm cơ hội tiếp cận tri thức cho đồng bào các dân tộc. Từ trực tiếp đứng lớp xóa mù chữ đến hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng đã góp sức cải thiện điều kiện học tập tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu Tén Tằn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa giới thiệu những kiến thức cơ bản về chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia và các quy định pháp luật liên quan cho học sinh Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Lát trong giờ lên lớp “Tiết học biên cương” tại khu vực mốc quốc giới số 281, cửa khẩu Tén Tằn, xã Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Ngọc Lâm

Cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu Tén Tằn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa giới thiệu những kiến thức cơ bản về chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia và các quy định pháp luật liên quan cho học sinh Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Lát trong giờ lên lớp “Tiết học biên cương” tại khu vực mốc quốc giới số 281, cửa khẩu Tén Tằn, xã Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Ngọc Lâm

Đưa con chữ đến với người dân vùng biên

Hiện nay, khu vực biên giới cả nước có 553 xã, phường, đặc khu thuộc 30 tỉnh, thành phố, với hơn 3,51 triệu hộ dân và gần 13,98 triệu nhân khẩu thuộc 51 dân tộc cùng sinh sống. Đây cũng là địa bàn còn nhiều khó khăn về địa hình, giao thông và điều kiện kinh tế - xã hội. Dân cư sống phân tán, nhiều thôn, bản cách xa trung tâm xã; điều kiện tiếp cận giáo dục của một bộ phận người dân còn hạn chế. Vì vậy, tình trạng trẻ em đi học không chuyên cần, học sinh bỏ học giữa chừng và người lớn chưa biết chữ vẫn còn xảy ra ở một số địa phương.

Trước thực tế đó, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị phối hợp với ngành giáo dục và chính quyền địa phương triển khai công tác xóa mù chữ, phổ cập giáo dục, vận động học sinh đến trường và hỗ trợ các cơ sở giáo dục. Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng thường xuyên xuống địa bàn, gặp gỡ gia đình để tìm hiểu nguyên nhân trẻ em nghỉ học, vận động phụ huynh tạo điều kiện cho con em tiếp tục học tập. Ở những nơi đường đến trường xa, đi lại khó khăn, bộ đội trực tiếp đưa đón học sinh, trích một phần khẩu phần ăn để hỗ trợ những em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Ngoài ra, các đơn vị phối hợp với địa phương tu sửa trường lớp, bổ sung thiết bị dạy học, huy động nguồn lực xã hội để trao học bổng, sách vở, đồ dùng học tập và phương tiện đi lại cho học sinh nghèo. Những hoạt động này góp phần cải thiện điều kiện cơ sở vật chất, giúp các em có thêm điều kiện đến trường.

Gần 30 năm qua, Chương trình “Thầy giáo quân hàm xanh” đã trở thành một hoạt động thiết thực của Bộ đội Biên phòng trong công tác giáo dục ở khu vực biên giới, hải đảo. Cán bộ, chiến sĩ các đơn vị Biên phòng trực tiếp tham gia giảng dạy, phối hợp với giáo viên địa phương duy trì các lớp học tình thương, lớp xóa mù chữ và phổ cập giáo dục. Đối tượng học viên có nhiều độ tuổi, hoàn cảnh khác nhau, từ trẻ em chưa có điều kiện đến trường đến người trưởng thành chưa biết đọc, biết viết hoặc bị tái mù chữ. Để duy trì lớp học, những thầy giáo quân hàm xanh phải tranh thủ thời gian, lựa chọn cách truyền đạt phù hợp, kiên trì hướng dẫn từng học viên.

Tại Cà Mau, từ năm 2015, Đồn Biên phòng Cái Đôi Vàm, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Cái Đôi Vàm mở lớp xóa mù chữ cho phụ nữ nghèo, người dân tộc thiểu số và những người trung niên, cao tuổi chưa từng đến trường hoặc phải nghỉ học giữa chừng. Tính đến nay, hai đơn vị đã tổ chức được 13 lớp học xóa mù chữ. Lớp được duy trì từ 16 giờ 30 phút đến 18 giờ vào các ngày thứ Ba, thứ Năm và thứ Bảy hằng tuần; cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ xã cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cái Đôi Vàm thay nhau đứng lớp.

Trên đảo Hòn Chuối, tỉnh Cà Mau, Trung tá Trần Bình Phục, cán bộ Đồn Biên phòng Hòn Chuối, đã có hơn 15 năm gắn bó với "Lớp học tình thương", trực tiếp dạy chữ cho con em cư dân trên đảo. Tại khu công nghiệp Bến Lức, Thiếu tá Trần Văn Cảnh, cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Bến Lức, Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh, miệt mài dạy chữ cho con em công nhân và người lao động nhập cư. Trong số học sinh của anh có những em thuộc gia đình khó khăn, thiếu giấy tờ tùy thân nên gặp trở ngại trong việc tiếp cận giáo dục.

Hơn 20 năm qua, tại khu dân cư Trường Phúc, phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, Trung tá Nguyễn Văn Tưởng, cán bộ Đồn Biên phòng Cầu Bóng, Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa, đã duy trì lớp học dành cho con em các gia đình nghèo trên địa bàn. Bên cạnh việc dạy kiến thức văn hóa, anh còn hướng dẫn học sinh kỹ năng sống, cách ứng xử với người thân và phòng tránh các tệ nạn xã hội.

Từ những lớp học tại các địa bàn ven biển, hải đảo đến các bản làng vùng sâu, vùng xa, hình ảnh người lính Biên phòng trực tiếp giảng dạy đã trở nên gần gũi với nhiều thế hệ học viên. Với những người lần đầu biết đọc, biết viết, mỗi buổi học là dịp để họ tiếp cận thêm kiến thức, tự tin hơn trong giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày.

Theo thống kê, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã tổ chức 458 lớp xóa mù chữ cho gần 10.700 học viên, phân công cán bộ, chiến sĩ trực tiếp đứng lớp. Các đơn vị còn vận động hơn 114.600 trẻ em đến trường, giúp gần 14.000 học sinh bỏ học trở lại lớp; phối hợp tổ chức 347 lớp bồi dưỡng kỹ năng mềm, thu hút hơn 7.000 học viên tham gia.

Tiếp sức học sinh có hoàn cảnh khó khăn đến trường

Bên cạnh việc duy trì các lớp học, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn là một trong những nội dung được các đơn vị Bộ đội Biên phòng quan tâm thực hiện. Ở nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, điều kiện kinh tế của không ít gia đình còn khó khăn, trẻ em phải phụ giúp cha mẹ lao động, sản xuất nên việc học bị gián đoạn. Một số em có nguy cơ bỏ học do thiếu tiền mua sách vở, quần áo và phương tiện đi lại. Trước thực tế đó, các đơn vị phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và nhà trường rà soát, lựa chọn những học sinh cần được hỗ trợ, ưu tiên các em thuộc hộ nghèo, gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, con em đồng bào dân tộc thiểu số và gia đình có công với cách mạng.

Thiếu tá Trần Văn Cảnh, cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Bến Lức dạy học cho học sinh là con em công nhân khu công nghiệp Bến Lức, tỉnh Tây Ninh. Ảnh: Lê Khoa

Thiếu tá Trần Văn Cảnh, cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Bến Lức dạy học cho học sinh là con em công nhân khu công nghiệp Bến Lức, tỉnh Tây Ninh. Ảnh: Lê Khoa

Năm 2016, Bộ đội Biên phòng triển khai Chương trình "Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng". Theo đó, cán bộ, chiến sĩ nhận đỡ đầu học sinh có hoàn cảnh khó khăn thông qua việc hỗ trợ kinh phí học tập hằng tháng; đồng thời, nhận nuôi một số em tại đồn Biên phòng, tạo điều kiện chăm sóc, học tập và rèn luyện. Kinh phí thực hiện chương trình được đóng góp từ tiền lương của cán bộ, chiến sĩ trên tinh thần tự nguyện, cùng nguồn hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân và nhà hảo tâm. Đến nay, Bộ đội Biên phòng đã nhận đỡ đầu hơn 28.000 lượt học sinh, nhận nuôi gần 3.000 lượt học sinh tại các đồn Biên phòng, với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng. Sự hỗ trợ liên tục đã giúp nhiều em có điều kiện tiếp tục đến trường, cải thiện kết quả học tập và rèn luyện. Hiện đã có 1.761 em tốt nghiệp trung học phổ thông, 633 em trúng tuyển vào các học viện, trường đại học, cao đẳng; nhiều em đạt thành tích tốt trong các kỳ thi và được nhà trường biểu dương.

Từ năm 2022, Bộ Quốc phòng giao Bộ đội Biên phòng chủ trì tham mưu triển khai Dự án ‘Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường’ trong toàn quân. Dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030. Thông qua dự án, các đơn vị Bộ đội Biên phòng tiếp tục phối hợp với địa phương, nhà trường lựa chọn học sinh có hoàn cảnh khó khăn để hỗ trợ. Đến nay, các đơn vị đã nhận đỡ đầu hơn 19.000 lượt học sinh, nhận nuôi hơn 1.200 em, với kinh phí trên 288 tỷ đồng.

Cùng với việc triển khai chương trình “Nâng bước em tới trường-Con nuôi đồn Biên phòng”, các đơn vị Bộ đội Biên phòng còn cử 2.767 lượt cán bộ, chiến sĩ, đóng góp 10.743 ngày công tham gia xây dựng 108 điểm trường phổ thông liên cấp và 10 điểm trường khác ở khu vực biên giới. Nhân dịp khai giảng năm học 2026-2027, Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố đã cử 101 đoàn dự lễ khai giảng, trao 601 suất quà, học bổng và hơn 600 triệu đồng tiền mặt, với tổng trị giá gần 1,3 tỷ đồng. Ngoài ra, các đơn vị còn trao tặng 2.075 suất quà gồm xe đạp, dụng cụ học tập và nhu yếu phẩm cho học sinh, tổng trị giá trên 2,1 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, ngay sau khi các trường đi vào hoạt động, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã phối hợp với nhà trường hướng dẫn học sinh nội trú rèn luyện thể chất, xây dựng nền nếp sinh hoạt và ý thức tự giác trong học tập. Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp hướng dẫn các em tập thể dục, tham gia các hoạt động thể thao phù hợp; gấp chăn màn, sắp xếp giường ngủ, đồ dùng cá nhân, giữ gìn vệ sinh phòng ở và thực hiện đúng giờ giấc, quy định chung. Những việc làm cụ thể ấy góp phần giúp học sinh hình thành thói quen sinh hoạt khoa học, tác phong ngăn nắp, tinh thần kỷ luật và ý thức tự lập, qua đó hỗ trợ nhà trường nâng cao chất lượng quản lý, giáo dục học sinh nội trú.

Đặc biệt, tại Lai Châu, mô hình “Thầy giáo quân hàm xanh - Đẩy nhanh chuyển đổi số” được triển khai tại Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu từ tháng 2/2025. Bên cạnh việc hỗ trợ học sinh, các đơn vị còn chú trọng trang bị kiến thức, kỹ năng số cho người dân, phù hợp với yêu cầu phát triển của từng địa bàn. Trong năm 2026, mô hình tiếp tục được duy trì với các hoạt động hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến và nhận biết các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Tại bản Hợp I, xã biên giới Dào San, cán bộ, chiến sĩ còn hướng dẫn người dân quét mã QR để tố giác tội phạm, sử dụng mạng xã hội an toàn và tìm kiếm thông tin phục vụ sản xuất, đời sống. Các kiến thức, thao tác được giải thích bằng ngôn ngữ gần gũi; trong một số trường hợp, cán bộ, chiến sĩ sử dụng tiếng dân tộc để người lớn tuổi dễ tiếp thu. Bộ đội kiên trì hướng dẫn từng bước, giúp người dân có thể tự thực hiện các thao tác trên điện thoại. Hoạt động này góp phần nâng cao kỹ năng số, giúp người dân tiếp cận các tiện ích công nghệ và chủ động hơn trong đời sống.

Cùng với việc thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, Bộ đội Biên phòng đã và đang phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương chăm lo sự nghiệp giáo dục trên địa bàn biên giới. Từ những lớp học xóa mù chữ, chương trình đỡ đầu học sinh đến hoạt động hướng dẫn kỹ năng số, những việc làm thiết thực ấy đều hướng tới mục tiêu giúp người dân có thêm kiến thức, trẻ em có điều kiện tiếp tục học tập và phát triển. Qua đó, người lính Biên phòng góp phần nâng cao dân trí, bồi đắp nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực biên giới.

Lê Khoa

Nguồn Biên Phòng: https://bienphong.com.vn/bo-doi-bien-phong-gop-suc-phat-trien-giao-duc-noi-bien-gioi-post509867.html