Lâm Đồng thúc đẩy chuỗi giá trị bô xít - alumin - nhôm

Theo định hướng phát triển công nghiệp giai đoạn 2026 - 2030, địa phương tập trung khai thác hợp lý nguồn tài nguyên gắn với chế biến sâu, giảm dần tỷ trọng xuất khẩu nguyên liệu thô, đồng thời thu hút đầu tư vào các dự án luyện nhôm và sản xuất các sản phẩm sau nhôm.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có hai nhà máy sản xuất alumin Nhân Cơ và Tân Rai với tổng công suất khoảng 1,3 triệu tấn alumin/năm đang hoạt động ổn định. Bên cạnh đó, dự án Điện phân nhôm Đắk Nông đang được triển khai xây dựng, dự kiến vận hành giai đoạn 1 trong năm 2026 với công suất 150.000 tấn nhôm/năm và hoàn thành toàn bộ dự án vào quý III/2027, nâng tổng công suất lên 450.000 tấn nhôm/năm.

Lâm Đồng hiện có có hai nhà máy sản xuất alumin Nhân Cơ và Tân Rai với tổng công suất khoảng 1,3 triệu tấn alumin/năm (Ảnh: Nhà máy Alumin Nhân Cơ)

Đối với lĩnh vực titan, địa phương đã cấp phép cho 3 dự án chế biến sản phẩm xỉ titan, 3 dự án chế biến bột zircon và 2 dự án sản xuất pigment. Đồng thời, ngành chức năng đang hỗ trợ tháo gỡ khó khăn để đẩy nhanh tiến độ Nhà máy chế biến xỉ titan của Công ty Cổ phần Titan Dioxit Sông Bình với công suất 60.000 tấn/năm, dự kiến đưa vào hoạt động trong năm 2027.

Sức hút của ngành bô xít tại Lâm Đồng tiếp tục gia tăng khi nhiều nhà đầu tư lớn quan tâm đến các dự án chế biến sâu. Mới đây, UBND tỉnh đã điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án Mở rộng, nâng công suất Nhà máy alumin Nhân Cơ và dự án Tổ hợp bô xít - nhôm Lâm Đồng của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) với tổng vốn đầu tư gần 60.000 tỷ đồng.

Theo ông Vũ Anh Tuấn, Tổng Giám đốc TKV, khi các dự án đi vào hoạt động sẽ nâng tổng sản lượng alumin của đơn vị lên khoảng 4 triệu tấn/năm, đóng góp khoảng 4.000 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho khoảng 3.000 lao động.

Cuối tháng 5/2026, Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Hải (THACO) cũng bày tỏ mong muốn tham gia đầu tư Nhà máy alumin Lâm Đồng 2 với công suất 2 triệu tấn alumin/năm cùng dự án khai thác bô xít tại cụm mỏ Lâm Đồng 2. Ngoài ra, một số doanh nghiệp như Tổng Công ty Đông Bắc, Công ty TNHH Khai khoáng Việt Nam, Công ty Cổ phần Tập đoàn Việt Phương và Công ty Cổ phần Khai thác khoáng sản Tây Nguyên cũng đang nghiên cứu, đề xuất đầu tư các dự án alumin mới trên địa bàn.

Theo quy hoạch, Lâm Đồng sẽ phát triển 8 dự án nhà máy alumin với công suất từ 1 - 2 triệu tấn/năm, gắn với các cụm mỏ bô xít đã được quy hoạch. Đối với titan, địa phương định hướng phát triển các sản phẩm chế biến sâu như bột zircon siêu mịn, xỉ titan, rutil nhân tạo, pigment, titan xốp và titan kim loại.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển chuỗi giá trị bô xít - alumin - nhôm, một trong những yếu tố quan trọng là bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định cho sản xuất. Trong đó, công tác giải phóng mặt bằng tại các khu vực khai thác bô xít được xác định là khâu then chốt.

Thời gian qua, Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV đã phối hợp với chính quyền các xã Kiến Đức và Nhân Cơ đẩy nhanh xác minh nguồn gốc đất, hoàn thiện hồ sơ bồi thường, hỗ trợ tái định cư và vận động người dân bàn giao mặt bằng.

Giải phóng mặt bằng tại các khu vực khai thác bô xít đang tạo điều kiện để ngành công nghiệp bô xít - alumin của Lâm Đồng tiếp tục phát triển

Nhờ đó, tại khu vực khai trường phục vụ sản xuất giai đoạn 2023 - 2024 đã có 20 phương án bồi thường được phê duyệt với tổng diện tích gần 124 ha, trong đó hơn 112 ha đã được bàn giao để phục vụ khai thác.

Tại khai trường năm thứ 9 - 10, công tác kiểm đếm đã thực hiện đối với 205/230 hộ dân. Không chỉ đẩy nhanh thủ tục, doanh nghiệp còn chủ động ứng trước kinh phí bồi thường nhằm rút ngắn thời gian đưa đất vào sản xuất. Riêng tại khai trường năm thứ 9 - 10, Công ty đã ứng trước gần 11,7 tỷ đồng cho 6 hộ dân với diện tích hơn 3,2 ha. Lũy kế đến nay, số tiền ứng trước đạt gần 36,9 tỷ đồng cho 17 hộ dân.

Tại khai trường năm thứ 11 - 14, trong tháng 5/2026 có 12 hộ dân nhận tiền bồi thường với diện tích hơn 12,5 ha. Trong khi đó, tại khai trường năm thứ 15, thêm 29 hộ dân với gần 29 ha được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Công ty tiếp tục ứng trước hơn 13,5 tỷ đồng để người dân sớm bàn giao mặt bằng.

Những chuyển biến tích cực trong công tác giải phóng mặt bằng đã góp phần tháo gỡ khó khăn cho hoạt động khai thác bô xít. Trước đó, do phạm vi khai trường bị thu hẹp và ảnh hưởng của thời tiết mưa kéo dài, sản lượng khai thác quặng trong tháng 5/2026 chỉ đạt khoảng 62% kế hoạch, tác động đến nguồn nguyên liệu cung cấp cho nhà máy tuyển và sản xuất alumin.

Theo Sở Công thương, Lâm Đồng hiện sở hữu khoảng 7 tỷ tấn quặng bô xít nguyên khai, chiếm 73% tổng trữ lượng và tài nguyên bô xít cả nước. Đối với titan, trữ lượng và tài nguyên đạt khoảng 566 triệu tấn, chiếm 92,6% tổng trữ lượng quốc gia.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, các doanh nghiệp hoạt động khoáng sản trên địa bàn đã xuất khẩu gần 134.400 tấn quặng titan các loại và khoảng 6.969.150 tấn alumin, hydroxit nhôm, mang về kim ngạch xuất khẩu hơn 3,1 tỷ USD. Riêng alumin và hydroxit nhôm đạt giá trị xuất khẩu gần 2,986 tỷ USD.

Từ việc thu hút các dự án quy mô lớn, đẩy mạnh chế biến sâu đến tháo gỡ những điểm nghẽn về mặt bằng khai thác, Lâm Đồng đang từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị bô xít - alumin - nhôm. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và khẳng định vai trò của địa phương trong ngành công nghiệp khoáng sản của cả nước.