Lâm Đồng tìm lời giải cho bài toán chất thải

Tỷ lệ thu gom rác thải tại khu vực đô thị (trong ảnh là khu vực Đà Lạt) tại Lâm Đồng đạt trên 93%

Áp lực từ rác thải, nước thải

Sau khi hợp nhất 3 tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông trước đây, địa bàn tỉnh Lâm Đồng mới rộng hơn, điều kiện phát triển và hạ tầng môi trường giữa các khu vực còn khác biệt. Bài toán đặt ra không chỉ là thu gom, xử lý lượng chất thải ngày càng lớn mà còn phải từng bước thu hẹp khoảng cách về hạ tầng và hiệu quả quản lý giữa đô thị, nông thôn.

Theo tổng hợp của UBND tỉnh, mỗi ngày, Lâm Đồng phát sinh khoảng 2.484 tấn chất thải rắn sinh hoạt. Tỷ lệ thu gom tại đô thị đạt khoảng 93,65%, nhưng ở nông thôn mới đạt 75,64%. Một số khu vực chưa được thu gom thường xuyên, phương tiện, hạ tầng và năng lực xử lý còn hạn chế. Việc phân loại rác tại nguồn, tái sử dụng và tái chế cũng chưa đồng bộ.

Rác thải phát sinh tại khu vực đô thị của Lâm Đồng nhiều thời điểm chưa được thu gom kịp thời, gây ô nhiễm môi trường

Việc phân loại chất thải nguy hại phát sinh từ các hộ gia đình, cá nhân chưa được thực hiện đồng bộ, phần lớn còn trộn lẫn với chất thải sinh hoạt. Điều này có thể gây nguy cơ phát tán các chất ô nhiễm trong quá trình vận chuyển, xử lý và chôn lấp.

Không chỉ rác sinh hoạt, chất thải phát sinh từ sản xuất nông nghiệp cũng đặt ra yêu cầu xử lý phù hợp. Năm 2025, lượng bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng phát sinh khoảng 267 tấn, nhưng chỉ có hơn 103 tấn được thu gom, xử lý đúng quy định, đạt 38,6%. Toàn tỉnh có 4.810 bể chứa loại chất thải này, trong đó khoảng 830 bể đã xuống cấp.

Lượng bao gói thuốc bảo vệ thực vật tại Lâm Đồng phát sinh nhiều nhưng tỷ lệ thu gom mới đạt gần 39%

Trong khi đó, phụ phẩm cây trồng phát sinh khoảng 2,39 triệu tấn mỗi năm. Khoảng 1,65 triệu tấn được thu gom, tái sử dụng hoặc xử lý, chiếm khoảng 69%. Phụ phẩm được tận dụng chủ yếu làm phân bón, thức ăn chăn nuôi, chất độn chuồng và giá thể. Việc thu gom, tái sử dụng vẫn còn dư địa để nâng cao hiệu quả.

Một thách thức khác nằm ở nước thải sinh hoạt. Lâm Đồng hiện có 3 hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung tại khu vực Đà Lạt, Phan Thiết và Gia Nghĩa, với tổng công suất thiết kế 18.000 m³/ngày đêm. Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom, xử lý nước thải đô thị toàn tỉnh mới đạt hơn 27%.

Ô nhiễm môi trường từ rác thải vẫn tồn tại ở nhiều khu vực nông thôn của Lâm Đồng

Tại nhiều khu vực, nước thải sinh hoạt chủ yếu được xử lý sơ bộ qua bể tự hoại trước khi thoát vào hệ thống thoát nước hoặc môi trường. Ở nông thôn, việc thu gom và xử lý nước thải cũng còn hạn chế do thiếu nguồn lực đầu tư hạ tầng tập trung.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 15 dự án, nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt đang hoạt động hoặc triển khai đầu tư. Các cơ sở sử dụng nhiều loại công nghệ khác nhau nhưng năng lực xử lý chưa đồng đều. Một số dự án gặp khó khăn về thủ tục, công nghệ, vốn đầu tư và năng lực vận hành.

Rác thải phát sinh từ các nguồn đang là bài toán lớn của tỉnh Lâm Đồng sau sắp xếp đơn vị hành chính

Hợp nhất chính sách, khuyến khích cùng hành động

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Lâm Đồng đang đề xuất xây dựng một nghị quyết chung về cơ chế, chính sách trong lĩnh vực quản lý chất thải và bảo vệ môi trường.

Theo tờ trình của UBND tỉnh gửi Thường trực HĐND tỉnh, 4 nhóm nội dung dự kiến được hợp nhất gồm chính sách hỗ trợ hoạt động quản lý chất thải; khuyến khích phân loại riêng chất thải nguy hại trong rác sinh hoạt; hỗ trợ xử lý chất thải, xây dựng cảnh quan và bảo vệ môi trường nông thôn, làng nghề và lộ trình, chính sách hỗ trợ xử lý nước thải tại chỗ.

Các địa phương của Lâm Đồng đã và tăng cường thu gom, phân loại rác thải từ nguồn phát sinh

Việc xây dựng nghị quyết chung được kỳ vọng giúp thống nhất phạm vi, đối tượng và nguyên tắc hỗ trợ, hạn chế chồng chéo trong thực hiện. Chính sách dự kiến hướng đến nhiều nhóm, từ doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở thu gom và xử lý chất thải đến hộ gia đình, cá nhân tham gia phân loại rác, xử lý nước thải và các hoạt động bảo vệ môi trường.

Với khu vực nông thôn, làng nghề, trọng tâm là hỗ trợ nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý chất thải, cải thiện cảnh quan và vệ sinh môi trường. Đối với nước thải, tỉnh dự kiến xây dựng lộ trình và chính sách hỗ trợ tổ chức, hộ gia đình lắp đặt công trình, thiết bị xử lý tại chỗ theo quy định. Chính sách này hướng đến những khu vực chưa có điều kiện đầu tư hệ thống xử lý tập trung.

Nhiều địa phương của Lâm Đồng tổ chức chương trình đổi rác lấy quà tặng, thu hút sự quan tâm của cộng đồng

Lâm Đồng cũng định hướng khuyến khích phân loại riêng chất thải nguy hại phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân, hạn chế việc trộn lẫn với rác sinh hoạt thông thường. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, việc khuyến khích người dân cần đi cùng phương án thu gom, tiếp nhận và xử lý riêng phù hợp, tránh tình trạng đã phân loại nhưng thiếu nơi chuyển giao.

Nguồn lực thực hiện dự kiến được huy động từ ngân sách nhà nước, các chương trình, dự án về bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, ứng phó biến đổi khí hậu, cùng nguồn xã hội hóa và các nguồn vốn hợp pháp khác. UBND tỉnh nhấn mạnh việc hỗ trợ phải đúng đối tượng, có điều kiện, gắn với hiệu quả bảo vệ môi trường và phù hợp khả năng cân đối ngân sách.

Lâm Đồng đang triển khai việc hợp nhất chính sách, khuyến khích cùng hành động để giải bài toán môi trường

Theo tờ trình của UBND tỉnh Lâm Đồng, nghị quyết dự kiến được trình HĐND tỉnh xem xét, thông qua tại kỳ họp thường lệ giữa năm 2027. Thời gian chuẩn bị nhằm tiếp tục rà soát các quy định của Trung ương đang được sửa đổi, bổ sung, bảo đảm chính sách của tỉnh phù hợp với hệ thống pháp luật mới.