Phân loại rác tại nguồn: Khoảng cách từ luật đến nếp sống

Theo quy định về bảo vệ môi trường, người dân không được đổ đất, đá tại các điểm tập kết rác sinh hoạt. Vi phạm có thể bị xử phạt đến 4 triệu đồng

Tập kết rác sai giờ

Giữa trưa tại một số khu vực ở Đà Lạt, không khó để bắt gặp những xe rác 500 kg đầy ứ ở các điểm tập kết, một số điểm rác tràn cả xuống đường. Dù quy định người dân chỉ được đưa rác ra điểm tập kết sau 17 giờ đã phổ biến đến từng khu dân cư từ nhiều năm qua, nhưng rác vẫn xuất hiện từ sáng sớm, thậm chí đổ lén giữa đêm.

Tại các điểm tập kết rác này có thể dễ dàng thấy không chỉ có rác sinh hoạt hàng ngày, mà còn gánh thêm xà bần, gạch đá, nệm cũ, ghế sofa hỏng... Trong khi theo quy định những loại rác này phải do chủ nguồn thải tự liên hệ xe chuyên dụng mang đi xử lý. Nhưng để tiết kiệm tiền, nhiều người nhắm mắt vứt trộm ra đường, để lại sự bức xúc cho những hộ dân sống quanh điểm tập kết và làm xấu đi hình ảnh đô thị du lịch.

Rác từ hệ thống nhà hàng, quán ăn hiện nay cũng là một điểm nóng. Lượng thức ăn thừa rất lớn tại các nhà hàng, quán ăn mỗi ngày bị tuồn ra đường với việc phân loại vô cùng sơ sài và không đúng thời gian quy định.

Ông Nguyễn Đức Thuần - đại diện Công ty Cổ phần Dịch vụ đô thị Đà Lạt chia sẻ: “Ý thức một bộ phận người dân còn hạn chế, cứ thấy vắng người là đổ vô tội vạ. Chi phí thu gom rác cồng kềnh tại bãi không quá đắt, nhưng vì ngại tốn tiền thuê xe chở nên người ta cứ tiện tay vứt ra đường”.

Rác thải sinh hoạt vẫn tập kết chưa đúng thời gian quy định tại các khu dân cư

Bất cập phân loại rác thải

Đô thị du lịch Đà Lạt từng mang nhiều kỳ vọng khi triển khai thí điểm phân loại rác tại nguồn từ hơn 3 năm trước. Chương trình thí điểm này không chỉ tập huấn cho người dân cách phân loại rác mà còn cấp phát hàng ngàn thùng rác ba ngăn cho các hộ gia đình thực hiện. Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, mô hình này rơi vào bế tắc không thể lan tỏa rộng do những hạn chế trong quá trình thu gom và xử lý.

Anh Trần Thanh Tùng, nhân viên một quán cà phê trong siêu thị GO! Đà Lạt chia sẻ: “Quán cà phê chúng em đang làm vẫn luôn yêu cầu khách và nhân viên tách riêng chai nhựa và thức ăn thừa, giấy nhưng khi mang ra xe rác ở điểm tập kết thì lại không có thùng đựng riêng cho các loại rác này nên chúng em lại ném chung tất cả vào một thùng”.

Đồng chí Nguyễn Văn Quảng - Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án TAND tối cao, Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng, trong một buổi tiếp xúc cử tri khi nghe cử tri ý kiến cũng đã nêu một thực trạng không chỉ riêng ở đô thị Đà Lạt hay tỉnh Lâm Đồng mà ở nhiều địa phương trên cả nước: “Dù một số nơi, người dân có phân loại rác ở nhà, nhưng khi xe đến thu gom thì lại gộp tất cả lại với nhau. Vì khi đưa vào nhà máy xử lý chung một dây chuyền, công sức phân loại ban đầu hoàn toàn không còn ý nghĩa nữa”.

Để quy định đi vào đời sống

Mỗi ngày, đô thị Đà Lạt phát sinh hơn 400 tấn rác thải sinh hoạt - vượt hơn 70% công suất thiết kế của nhà máy xử lý, trong đó phần lớn vẫn chưa được phân loại. Việc đơn vị môi trường liên tục tăng tần suất thu gom hiện nay chỉ là giải pháp tình thế giải quyết phần ngọn, hoàn toàn không thể bền vững.

Để quy định đi vào thực tế, cần triển khai giải pháp hạ tầng đồng bộ. Hệ thống thu gom và nhà máy xử lý phải được nâng cấp để sẵn sàng tiếp nhận rác đã phân loại. Xe chở rác hữu cơ cũng cần phải tách biệt với xe chở rác tái chế.

Song song đó, cần lắp đặt hệ thống camera giám sát tại các điểm nóng về đổ rác trộm để xử phạt nguội thật nghiêm. Ngoài ra, chính quyền địa phương và đơn vị thu gom cần thiết lập đường dây nóng, đồng thời cung cấp dịch vụ thu gom rác cồng kềnh, rác thải rắn tận nhà. Khi việc làm đúng trở nên thuận tiện, người dân sẽ tự giác chấp hành.