Làm gì để đối phó thời tiết cực đoan?

ÔNG VĂN PHÚ CHÍNH, NGUYÊN CỤC TRƯỞNG CỤC PHÒNG, CHỐNG THIÊN TAI:

Chuyển từ ứng phó sang quản trị rủi ro

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, thành phố phải nhận diện nguy cơ từ sớm, chuẩn bị các kịch bản ứng phó, đồng thời giảm mức độ dễ bị tổn thương ngay trong quá trình quy hoạch, đầu tư và vận hành đô thị.

Trước hết, Đà Nẵng cần lấy dữ liệu làm nền tảng cho công tác dự báo và điều hành. Mạng lưới quan trắc mưa, mực nước, gió, ngập đô thị và sạt lở cần được đầu tư đồng bộ, kết nối vào một trung tâm điều hành thống nhất. Thông qua các nền tảng như Vrain, Vfass, VNDMS và Danang Smart City, người dân có thể cập nhật hiện trạng, xu thế và cảnh báo thiên tai để chủ động phòng tránh.

Trên cơ sở dữ liệu quan trắc, thành phố cần chuyển từ cảnh báo khi sự cố đã xảy ra sang cảnh báo sớm. Khi nguy cơ ngập đô thị, lũ quét hoặc sạt lở được dự báo trước vài giờ, thậm chí vài chục phút, chính quyền có thêm thời gian sơ tán dân, điều tiết giao thông, vận hành hồ chứa và triển khai lực lượng ứng cứu.

Để nâng cao chất lượng dự báo, chuyển đổi số và AI cần được ứng dụng mạnh hơn thông qua việc tích hợp hệ thống thông tin địa lý, Internet vạn vật, mô hình dự báo và bản đồ rủi ro. Những công cụ này hỗ trợ xác định khu vực có nguy cơ ngập, sạt lở hoặc chịu ảnh hưởng của bão, qua đó giúp lãnh đạo ra quyết định nhanh và chính xác hơn.

Bên cạnh các giải pháp công nghệ, khả năng chống chịu cần được lồng ghép vào quy hoạch đô thị, hệ thống thoát nước, hồ điều hòa, không gian xanh và các công trình hạ tầng trọng yếu. Các công trình thiết yếu phải được rà soát về khả năng chịu tải và duy trì hoạt động trong những tình huống thiên tai cực đoan, kể cả khi vượt ngưỡng thiết kế.

Dù vậy, hệ thống cảnh báo chỉ phát huy hiệu quả khi thông tin đến được người dân. Cảnh báo cần được truyền tải đồng thời qua ứng dụng điện thoại, mạng xã hội và các kênh truyền thông chính thức. Nội dung phải ngắn gọn, dễ hiểu, chỉ rõ khu vực nguy hiểm và hành động cần thực hiện.

Đà Nẵng có nền tảng công nghệ, hạ tầng số và năng lực quản lý để đi đầu trong xây dựng đô thị thông minh, an toàn trước thiên tai. Thành phố cần tiếp tục đầu tư hệ thống quan trắc hiện đại, tích hợp dữ liệu liên ngành và xây dựng cơ chế điều hành thống nhất.

Cùng với công tác dự báo và điều hành, cách truyền thông khi xảy ra ngập, sự cố thoát nước hoặc gián đoạn giao thông cũng cần được đổi mới. Thông tin phải xác định đúng bản chất sự việc, công bố dữ liệu, làm rõ nguyên nhân và nêu biện pháp xử lý.

TS NGUYỄN NGỌC HUY, CHUYÊN GIA VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ THỜI TIẾT CỰC ĐOAN:

Lựa chọn giải pháp phù hợp với từng loại hình thiên tai

Do vị trí địa lý nhạy cảm với các hệ thống gió mùa và tiếp giáp vùng biển rộng, Đà Nẵng dễ bị tác động của thời tiết cực đoan. Để nâng cao khả năng chống chịu, thành phố cần lựa chọn giải pháp phù hợp từng loại hình thiên tai.

Đối với bão, ngập lụt, lũ quét và sạt lở, ưu tiên trước hết là nâng cấp hệ thống dự báo, quan trắc và cảnh báo đến cộng đồng. Đà Nẵng hiện có lợi thế trong ứng dụng số vào quản lý hành chính, trong đó Danang Smart City là kênh thông tin chính thống được nhiều người sử dụng. Một số bản tin cảnh báo thiên tai đã được lồng ghép trên ứng dụng này.

Trên nền tảng đó, thành phố nên tăng cường hệ thống Internet vạn vật, kết nối các thiết bị đo mưa, cột đo lũ tự động, camera theo dõi ngập lụt và sạt lở tại những điểm xung yếu. Người dân cần được tiếp cận dữ liệu theo thời gian thực để theo dõi diễn biến, chủ động phòng tránh và giảm thiểu thiệt hại.

Với nắng nóng, thành phố cần quy hoạch cây xanh đô thị thấp tán, vừa tạo bóng mát, điều hòa nhiệt độ, vừa hạn chế nguy cơ gãy đổ khi có gió bão. Nhà ở cũng cần được thiết kế theo hướng thích ứng với bão và ngập lụt. Mỗi gia đình nên có ít nhất một không gian kiên cố để tránh trú an toàn khi bão, lũ xảy ra.

Tại những khu vực thường xuyên ngập hoặc chịu ảnh hưởng của bão, thành phố có thể xây dựng các công trình đa năng, kết hợp chức năng sinh hoạt cộng đồng với tránh trú thiên tai tạm thời.

Đối với sạt lở bờ biển, những vị trí xung yếu có thể cần áp dụng giải pháp công trình phù hợp. Tuy nhiên, không nên xây kè cứng đại trà tại các khu vực có bãi cát. Việc can thiệp không phù hợp có thể ảnh hưởng đến dòng nước ngầm, làm cát khô, xốp và gia tăng nguy cơ xói lở bờ biển.

ÔNG TRƯƠNG XUÂN TÝ, PHÓ GIÁM ĐỐC SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG THÀNH PHỐ:

Hoàn thiện phương án ứng phó đến từng xã phường

Những năm gần đây, thiên tai trên địa bàn thành phố diễn biến ngày càng phức tạp, cực đoan và bất thường. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác chỉ đạo phòng, chống thiên tai. Đặc biệt, thành phố tập trung dự báo, cảnh báo sớm; xây dựng phương án, kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro để chủ động triển khai; đồng thời theo dõi, chỉ đạo việc quản lý, vận hành và điều tiết hiệu quả các hồ chứa thủy điện trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn.

Ngày 26/5/2026, Chủ tịch UBND thành phố ban hành Quyết định số 2322/QĐ-UBND, phê duyệt phương án ứng phó thiên tai theo các cấp độ rủi ro trên địa bàn Đà Nẵng năm 2026. Cùng với đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu ban hành nhiều văn bản chỉ đạo về phòng, chống thiên tai; đồng thời tiếp tục rà soát phương án tại các xã phường để đề xuất hoàn thiện, phù hợp điều kiện thực tế từng địa bàn.

Bên cạnh sự chuẩn bị của chính quyền, mỗi hộ gia đình và cá nhân cần chủ động bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phổ biến tài liệu hướng dẫn kiến thức, kỹ năng ứng phó với một số loại hình thiên tai đến các địa phương, cơ quan, đơn vị, giúp người dân biết cách chủ động phòng tránh và xử lý khi tình huống nguy hiểm xảy ra.