Làm giàu chính đáng phải đi đôi với trách nhiệm nêu gương

Đây là ý kiến đánh giá của PGS.TS Bùi Hoài Sơn – Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, đại biểu Quốc hội TP Hà Nội khi trả lời phỏng vấn phóng viên báo Tin tức và Dân tộc về những điểm mới trong Quy định số 224-QĐ/TW về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Đại biểu Quốc hội khóa XVI đoàn TP Hà Nội.

Thưa ông, ngày 14/10/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Quy định số 224-QĐ/TW về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh. Đây được xem là bước tư duy mới, khuyến khích, tạo điều kiện để đảng viên phát huy năng lực, trí tuệ, kinh nghiệm và các nguồn lực hợp pháp, làm giàu chính đáng, đóng góp tích cực cho đất nước. Ông có bình luận gì về quan điểm này?

Tôi cho rằng điểm có ý nghĩa sâu sắc nhất của Quy định số 224-QĐ/TW là sự đổi mới về tư duy phát triển, đồng thời là bước cụ thể hóa quan trọng quan điểm nhất quán của Đảng: giải phóng sức sản xuất, khơi dậy khát vọng cống hiến và phát huy mọi nguồn lực hợp pháp cho đất nước. Nếu trước đây, khi nói đến đảng viên làm kinh tế, có lúc chúng ta còn tiếp cận với tâm lý dè dặt, thì quy định lần này thể hiện cách nhìn chủ động, minh bạch và đầy đủ hơn: Làm giàu bằng lao động, trí tuệ, sáng tạo và kinh doanh chân chính là nhu cầu chính đáng, cũng có thể là một hình thức đóng góp thiết thực cho xã hội.

Tôi đặc biệt chú ý đến tinh thần vừa khuyến khích, vừa đặt ra những chuẩn mực trách nhiệm rất rõ ràng. Quy định không chỉ ghi nhận quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của đảng viên, mà còn yêu cầu tuân thủ pháp luật, kiểm soát xung đột lợi ích, giữ gìn đạo đức kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, người lao động, người tiêu dùng, xã hội và môi trường. Như vậy, tư duy mới không phải là nới lỏng kỷ luật; ngược lại, mở rộng không gian phát triển phải đi cùng những ranh giới minh bạch và trách nhiệm giải trình nghiêm túc.

Điều này có sự gắn kết rất rõ với Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó nhấn mạnh yêu cầu xóa bỏ định kiến đối với kinh tế tư nhân, nuôi dưỡng tinh thần kinh doanh và xác định doanh nhân là “người chiến sĩ trên mặt trận kinh tế”. Ở bình diện rộng hơn, đây còn là một chuyển biến về văn hóa phát triển: trân trọng người làm ăn chân chính, tôn vinh thành quả tạo ra bằng năng lực thực chất và coi việc tạo thêm việc làm, của cải, giá trị cho cộng đồng là điều đáng khích lệ.

Tuy nhiên, cũng cần nói rõ: tư cách đảng viên không tạo ra đặc quyền trong tiếp cận đất đai, vốn, thông tin hay các cơ hội đầu tư. Điều xã hội mong đợi ở đảng viên làm kinh tế không chỉ là kinh doanh giỏi, mà còn là kinh doanh có đạo đức, có trách nhiệm và không lợi dụng vị trí công tác để tìm kiếm lợi ích riêng. Theo tôi, đó chính là điểm gặp nhau giữa khát vọng làm giàu chính đáng và phẩm chất tiên phong, gương mẫu của người đảng viên.

Đảng viên Chi bộ Triệu Thông, xã Hải Hậu (Ninh Bình) chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế gia đình. Ảnh: Nguyễn Lành/TXVN

Có ý kiến cho rằng, mục tiêu của Quy định 224-QĐ/TW là hình thành đội ngũ đảng viên vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa có năng lực phát triển kinh tế, biết làm giàu chính đáng và có trách nhiệm với cộng đồng; đóng góp vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Ông có nhìn nhận gì về quan điểm này?

Tôi đồng tình với nhận định đó, nhưng muốn nhấn mạnh thêm một điểm: Chúng ta không chỉ hướng tới những đảng viên có điều kiện kinh tế khá giả, mà quan trọng hơn là xây dựng một đội ngũ đảng viên biết chuyển bản lĩnh chính trị thành năng lực hành động, chuyển tinh thần tiên phong thành những giá trị cụ thể cho người dân và đất nước. Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, bản lĩnh không chỉ thể hiện ở sự kiên định trước khó khăn, mà còn ở khả năng dám đổi mới, dám cạnh tranh lành mạnh, dám đầu tư dài hạn và dám chịu trách nhiệm đối với các quyết định của mình.

Tôi nghĩ đến những đảng viên ở nông thôn mạnh dạn phát triển hợp tác xã, ứng dụng công nghệ vào sản xuất, tạo việc làm cho bà con; những đảng viên là doanh nhân đầu tư vào khoa học, công nghệ, công nghiệp văn hóa, sản phẩm xanh; hay những người làm nghề sáng tạo biết thương mại hóa thành quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ một cách hợp pháp. Những việc làm đó, nếu được thực hiện đúng quy định và đem lại lợi ích cho cộng đồng, không chỉ giúp gia đình ổn định cuộc sống mà còn góp phần hình thành những động lực tăng trưởng mới.

Khát vọng đưa đất nước đạt các mục tiêu đến năm 2030 và trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 đòi hỏi phải huy động được trí tuệ, sáng kiến và nguồn lực của toàn xã hội. Nghị quyết số 68-NQ/TW đặt ra mục tiêu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, đến năm 2045 có ít nhất 3 triệu doanh nghiệp. Những mục tiêu ấy không thể đạt được nếu thiếu một môi trường khuyến khích làm ăn chân chính và một đội ngũ có năng lực tổ chức sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo. Đảng viên ở những vị trí phù hợp, trong giới hạn pháp luật và quy định của Đảng, có thể góp phần dẫn dắt tinh thần ấy bằng những mô hình hiệu quả, những cách làm tử tế, những sản phẩm có giá trị.

Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh yếu tố văn hóa. Một doanh nghiệp thành công không thể chỉ đo bằng doanh thu hay lợi nhuận, mà còn phải được nhìn từ việc chấp hành nghĩa vụ thuế, bảo vệ quyền lợi người lao động, tôn trọng khách hàng, gìn giữ môi trường, giữ chữ tín và chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng. Đảng viên tham gia kinh tế càng phải là người đi đầu trong những chuẩn mực ấy. Nghị quyết số 24-NQ/TW về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên cũng đặt ra yêu cầu lấy kết quả và hiệu quả thực chất làm thước đo. Vì vậy, tôi cho rằng cần đánh giá sự tiên phong không chỉ bằng những lời cam kết, mà bằng những đóng góp có thể nhìn thấy trong đời sống xã hội.

Đảng viên và nhân dân xã Hải Hậu (Ninh Bình) đồng lòng xây dựng nông thôn mới. Ảnh: Nguyễn Lành/TTXVN

Vậy có thể khẳng định, Quy định 224-QĐ/TW đã tạo bước đột phá và là hành lang rõ ràng hơn để đảng viên chủ động lựa chọn hình thức tham gia kinh tế phù hợp? Theo ông, đảng viên cần phát huy trí tuệ, bản lĩnh để làm giàu hợp pháp, phát triển kinh tế gia đình và làm giàu cho đất nước?

Tôi cho rằng có cơ sở để khẳng định đây là một bước tiến quan trọng về thể chế trong Đảng, bởi Quy định số 224-QĐ/TW không dừng ở việc khẳng định chủ trương, mà đã phân loại cụ thể các hoạt động đầu tư kinh doanh, xác định quyền và giới hạn theo từng nhóm đảng viên, gắn với vị trí công tác và nguy cơ xung đột lợi ích.

Quy định có hiệu lực từ ngày 14/10/2026, thay thế Quy định số 15-QĐ/TW năm 2006 về đảng viên làm kinh tế tư nhân. Sự rõ ràng ấy giúp người đảng viên biết mình được làm gì, phải xin chấp thuận trong trường hợp nào và không được làm gì; đồng thời giúp tổ chức đảng quản lý, giám sát bằng những nguyên tắc minh bạch hơn.

Chẳng hạn, đảng viên ngoài khu vực công được thực hiện các hoạt động đầu tư, kinh doanh mà pháp luật không cấm và không phải xin chấp thuận của tổ chức đảng, nhưng vẫn phải kiểm soát xung đột lợi ích khi phát sinh. Trong khi đó, đảng viên đang giữ các chức danh, vị trí trong khu vực công chịu những giới hạn khác nhau: có hoạt động được thực hiện không cần xin chấp thuận; có hoạt động chỉ được làm sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận; và có hoạt động bị cấm, nhất là khi liên quan đến quyền quản lý, điều hành hoặc nguy cơ xung đột lợi ích. Vì thế, không nên hiểu quy định mới là sự cho phép tất cả đảng viên kinh doanh theo cùng một cách hay được dùng vị trí công tác để tạo lợi thế trên thương trường.

Theo tôi, để tinh thần của Quy định đi vào cuộc sống, cần chú trọng ba việc. Trước hết, bản thân mỗi đảng viên phải chủ động tìm hiểu đúng quyền, nghĩa vụ, giới hạn của mình; làm giàu trên cơ sở lao động, sáng tạo, tuân thủ pháp luật, minh bạch tài sản và lợi ích liên quan. Tiếp đó, cấp ủy và cơ quan có thẩm quyền phải hướng dẫn rõ, thực hiện đúng phân cấp, không tự đặt thêm rào cản đối với các quyền đầu tư kinh doanh hợp pháp, nhưng đồng thời kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn và các nguồn lực công. Cuối cùng, cần xây dựng môi trường văn hóa kinh doanh đề cao liêm chính, trách nhiệm xã hội, khuyến khích và nhân rộng những đảng viên có mô hình sản xuất, kinh doanh tiêu biểu.

Từ góc độ công tác tuyên giáo, tôi cho rằng công việc rất quan trọng là tạo sự thống nhất trong nhận thức: khuyến khích làm giàu chính đáng không đối lập với việc giữ gìn phẩm chất cách mạng; còn kỷ luật nghiêm minh không có nghĩa là làm thui chột tinh thần sáng tạo. Quy định số 224-QĐ/TW đã giao Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì, phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương hướng dẫn quán triệt, tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội. Chúng ta cần làm cho tinh thần đó được hiểu đúng, thực hiện đúng, để những người có khát vọng và năng lực được phát huy, đồng thời không có chỗ cho lợi ích nhóm hay sự nhập nhằng giữa công và tư.

Tôi muốn gửi gắm một thông điệp giản dị: làm giàu chính đáng cho bản thân và gia đình là điều đáng trân trọng; nhưng với người đảng viên, thành công chỉ thực sự trọn vẹn khi từ sự phát triển của mình còn tạo ra việc làm, niềm tin, cơ hội và những giá trị tốt đẹp cho xã hội. Làm giàu bằng trí tuệ, giữ giàu bằng liêm chính, và đóng góp sự giàu có ấy cho sự phồn vinh của đất nước – đó là tinh thần cần được lan tỏa từ Quy định mới này.