Làm giàu từ nông nghiệp không dễ

Mô hình sản xuất dưa Kim hoàng hậu công nghệ cao tại xã Hồ Vương.

Giữa nhịp sống hối hả nơi đô thị, lựa chọn rời bỏ công việc ổn định để trở về vùng núi làm nông nghiệp có lẽ không phải quyết định dễ dàng đối với một người trẻ. Thế nhưng, với chị Mai Thị Hương, núi rừng xã Thạch Lập lại có một sức hút riêng. Không lựa chọn chạy theo năng suất, chị Hương bắt đầu tìm hiểu về canh tác thuận tự nhiên; từ việc cải tạo đất, tận dụng nguồn phân hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp đến hạn chế sử dụng hóa chất, từng bước xây dựng một hệ sinh thái sản xuất cân bằng hơn.

Đưa chúng tôi đi thăm vườn, chị Hương nhớ lại những ngày bắt đầu xây dựng mô hình với đồng vốn và kiến thức ít ỏi, mọi công việc từ trồng cỏ, làm đất đều qua tay chị. Trên khu đất rộng, chị trồng xen canh cây lâu năm và cây lương thực, dược liệu, rau màu ngắn ngày tạo thành một hệ sinh thái rừng đa tầng tán thu nhỏ. Mỗi loài cây đều có vai trò riêng, cộng sinh cùng nhau, giúp tạo ra chất xơ, bã mùn thực vật làm phân bón... Tuy nhiên, cũng theo chị Hương: “Lựa chọn sản xuất thuận tự nhiên sẽ không tránh khỏi rủi ro, nhất là năng suất sẽ giảm trong những năm đầu. Do hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học nên tôi phải chủ động theo dõi đồng ruộng, phòng trừ sinh học và chấp nhận một mức độ thiệt hại nhất định; nhất là khi mưa lớn, hạn hán, nắng nóng, dịch bệnh có thể khiến phương thức canh tác này gặp nhiều thách thức hơn”. Hiện nay, diện tích vườn của chị cho thu hoạch sắn dây, khoai, đậu, dong, lạc... Từ nguồn nguyên liệu này, chị tập trung vào chế biến, hình thành các sản phẩm mang thương hiệu “SenKa” như bột sắn dây kết hợp các vị bạc hà, việt quất; các loại gia vị như hạt dổi, sả, mẻ; bơ lạc... Tuy nhiên, sau nhiều năm dấn thân vào nông nghiệp thuận tự nhiên, với Hương “SenKa”, điều đó mới chỉ dừng lại ở tính đúng đắn của “con đường” khởi nghiệp chứ chưa thể chạm đến cái đích “làm giàu”.

Thực tế cho thấy, nhiều năm nay, người dân có xu hướng đầu tư xây dựng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, an toàn với số vốn tương đối nhiều. Tuy được đánh giá mang lại lợi nhuận trung bình gấp 2,5 đến 3 lần so với mô hình trồng trọt và 2 lần so với chăn nuôi truyền thống... nhưng phía sau những con số đó không chỉ là chi phí mà còn là những rủi ro mà người sản xuất phải đối mặt... Như thời gian thu hồi vốn có thể kéo dài; giá sản phẩm không ổn định. Sản xuất nông nghiệp còn chịu tác động ngày càng rõ rệt của thời tiết cực đoan như mưa lớn, ngập úng, hạn hán, rét đậm, dịch bệnh... Vì vậy, câu chuyện “làm giàu” từ nông nghiệp không thể nhìn vào năng suất, sản lượng mà còn phải tính toán chi phí, rủi ro và khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Tại trang trại chăn nuôi gà của bà Lê Thị Truyền, xã Nông Cống, chỉ sau một đêm nước dâng do mưa lớn, khoảng 60 nghìn con gà, vịt đã bị chết do ngạt cùng nhiều loại máy móc hiện đại bị hư hỏng nặng. Chia sẻ cùng chúng tôi, bà Truyền cho biết: “Nước dâng nhanh làm mất điện, hệ thống làm máy và quạt gió ngừng hoạt động đã làm cho gà chết ngạt. Tuy chúng tôi đã thực hiện nhiều phương án như đập tường, đưa lồng nuôi lên cao nhưng cũng không tránh được thiệt hại nặng”. Đến nay, trang trại đã bắt đầu thu gom chất thải, xác gia cầm để tiến hành tiêu hủy theo quy định; thực hiện phun tiêu độc khử trùng và liên hệ với doanh nghiệp để thực hiện tiêm phòng đồng loạt cho số gia cầm còn sống".

Cũng theo bà Truyền, xác định đầu tư vào chăn nuôi sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro do thời tiết, dịch bệnh khó lường, tuy nhiên đối với những hộ chăn nuôi vừa và nhỏ sẽ gặp nhiều khó khăn khi tái đầu tư; việc kiểm soát con giống, đầu tư xây dựng chuồng trại... cũng hạn chế. Sau thiên tai, nguy cơ kéo dài khi chuồng trại bị ngập nước, nguồn nước và thức ăn bị ô nhiễm, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát sinh.

Hiện nay, nông nghiệp Thanh Hóa vẫn còn nhiều dư địa để tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, để “làm giàu” từ nông nghiệp, người dân không chỉ cần cù mà còn cần tư duy, kiến thức và một chiến lược sản xuất lâu dài. Từ đó, chuyển đổi tư duy sản xuất, chú trọng chất lượng và giá trị sản phẩm, liên kết sản xuất theo chuỗi... Cùng với việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp, người dân cần chủ động nghiên cứu ứng dụng khoa học - kỹ thuật, tìm kiếm thị trường tiêu thụ; chuẩn bị vốn để tái sản xuất khi có rủi ro.