Làm mới du lịch để hút khách

Du khách tham quan làng cổ phụ cận Thành Nhà Hồ.

So với nhiều điểm đến di sản khác như quần thể Di tích cố đô Huế, phố cổ Hội An (Đà Nẵng) hay Tràng An (Ninh Bình) thì sức hút của Thành Nhà Hồ còn khá khiêm tốn. Minh chứng bằng việc thời gian lưu trú của du khách ngắn, chủ yếu dừng ở tham quan trong ngày; chi tiêu du lịch chưa cao; các sản phẩm bổ trợ còn hạn chế...

Nguyên nhân của tình trạng này trước hết nằm ở việc sản phẩm du lịch trong một thời gian dài còn đơn điệu, thiên về tham quan thuần túy. Di sản chủ yếu được tiếp cận theo cách “xem - nghe thuyết minh - chụp ảnh”, thiếu những trải nghiệm chiều sâu để níu chân du khách. Không gian làng quê xung quanh di sản dù giàu tiềm năng nhưng chưa được khai thác bài bản; sự kết nối giữa di sản với đời sống cộng đồng địa phương còn mờ nhạt. Bên cạnh đó, công tác quảng bá, xúc tiến du lịch; các dịch vụ đi kèm như mua sắm, ẩm thực, biểu diễn văn hóa còn hạn chế, chưa tạo được dấu ấn rõ nét. Một bộ phận du khách, đặc biệt là giới trẻ chưa thực sự coi Thành Nhà Hồ là điểm đến “phải đến”, mà chỉ xem như một địa chỉ tham quan bổ trợ trong hành trình du lịch xứ Thanh.

Nhận diện rõ những hạn chế đó, những năm gần đây Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã từng bước đổi mới tư duy và cách làm du lịch theo hướng lấy trải nghiệm của du khách làm trung tâm, lấy cộng đồng làm chủ thể và lấy di sản làm nền tảng. Thay vì chỉ dừng ở bảo tồn và giới thiệu giá trị lịch sử, di sản được đánh thức bằng những sản phẩm du lịch gắn với không gian làng quê và đời sống văn hóa bản địa.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc tổ chức các tour trải nghiệm khám phá làng quê bằng xe đạp, xe điện, đặc biệt là xe trâu, xe bò... Trên hành trình ấy, du khách không chỉ ngắm nhìn đồng ruộng, bờ đê, làng cổ, mà còn trực tiếp cảm nhận nhịp sống chậm rãi, yên bình của vùng quê quanh di sản. Đây chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt, giúp Thành Nhà Hồ không bị hòa lẫn trong các điểm đến di sản hiện nay. Cùng với đó, ban quản lý di sản đã phối hợp với chính quyền các địa phương thành lập các câu lạc bộ nghệ thuật biểu diễn hát chèo, các nhạc cụ truyền thống, tạo nên sự giao thoa giữa quá khứ và hiện tại. Du khách vừa tham quan, vừa thưởng thức nghệ thuật, vừa trải nghiệm ẩm thực địa phương với những sản vật quen thuộc như chè lam Phủ Quảng, bánh gai, bánh răng bừa, nếp hương... giúp du khách cảm nhận bằng nhiều giác quan.

Đáng chú ý, việc làm mới du lịch Thành Nhà Hồ không chỉ hướng đến du khách, mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng địa phương. Các hộ làm nghề truyền thống, kinh doanh sản vật có thêm cơ hội tiêu thụ sản phẩm. Người dân tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch với vai trò người dẫn đường, nghệ nhân, người bán hàng. Du lịch từng bước trở thành sinh kế bổ trợ, góp phần nâng cao đời sống và ý thức gìn giữ di sản của cộng đồng.

Cùng với đổi mới sản phẩm du lịch, việc ứng dụng công nghệ số cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả quảng bá và trải nghiệm. Hệ thống mã QR tích hợp thông tin được lắp đặt tại các điểm tham quan; website, mạng xã hội được đầu tư nội dung bài bản; xây dựng phòng chiếu phim 3D... nhờ đó, hình ảnh, video về Thành Nhà Hồ được lan tỏa mạnh mẽ trên các nền tảng số. Cách làm này giúp di sản tiếp cận gần hơn với giới trẻ và du khách tự do - nhóm khách ngày càng chiếm tỷ trọng lớn.

Những nỗ lực đổi mới bước đầu mang lại kết quả tích cực. Năm 2025, Thành Nhà Hồ đón hơn 270 nghìn lượt khách, vượt xa kế hoạch đề ra. Dù con số còn khiêm tốn so với các điểm đến lớn trong khu vực, song đây là tín hiệu cho thấy hướng đi đúng trong việc đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao trải nghiệm và gia tăng sức hút của di sản.

Phó Giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Văn Long cho biết: "Từ thực tiễn Thành Nhà Hồ có thể thấy, để một di sản thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn, không thể chỉ trông chờ vào giá trị lịch sử vốn có, mà cần được “làm mới” bằng tư duy phát triển du lịch bền vững. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác, giữa di sản và cộng đồng, giữa truyền thống và công nghệ hiện đại".

Bài và ảnh: Đình Giang