Làm rõ nội hàm cơ chế, chính sách đặc thù đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài

Có chính sách thu hút lao động trình độ cao sau khi kết thúc hợp đồng lao động

Phát biểu tại phiên họp, các đại biểu tán thành với việc xây dựng dự án Luật nhằm khắc phục những vấn đề phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đồng thời, đẩy mạnh phân quyền đối với chính quyền địa phương và giải quyết các vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đánh giá, dự án Luật được chuẩn bị rất công phu và đang theo hướng tạo thuận lợi nhiều hơn cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài; đặc biệt, những cơ chế, chính sách để bảo vệ quyền lợi của người lao động đã được nghiên cứu bổ sung, sửa đổi.

Về các quy định cụ thể, liên quan đến việc thực hiện một số cơ chế, chính sách đặc thù được quy định ở khoản 2, Điều 1 của dự thảo Luật, Tổng Kiểm toán Nhà nước chỉ rõ, dự thảo mới nêu việc có các cơ chế, chính sách đặc thù để hỗ trợ cho người đi làm việc ở nước ngoài cũng như thu hút, sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực sau khi quay trở lại nước làm việc. Do vậy, cần xác định nguyên tắc và nội hàm của các cơ chế, chính sách đặc thù.

“Trường hợp chúng ta sử dụng các cơ chế, chính sách về tín dụng, tài chính, các nguồn ngân sách nhà nước, cần làm rõ các đối tượng được thụ hưởng làm căn cứ thiết kế chính sách và bố trí nguồn ngân sách để thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù”, ông Nguyễn Hữu Nghĩa đề nghị.

Liên quan đến quy định ưu tiên, khuyến khích đưa lao động có trình độ cao đi lao động làm việc ở nước ngoài, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị hồ sơ Dự án Luật cần đánh giá kỹ tác động về cung - cầu lao động đối với việc khuyến khích đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, nhất là với đối tượng có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao. Đồng thời, có cơ chế, chính sách để thu hút trở lại sau khi họ kết thúc hợp đồng lao động ở nước ngoài.

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Vũ Khiêm (đoàn Quảng Trị) cho rằng, dự thảo Luật mới dừng ở định hướng ưu tiên đưa lao động có trình độ cao đi làm việc ở nước ngoài và hỗ trợ kết nối việc làm khi về nước nhưng chưa có công cụ chính sách cụ thể như ưu tiên tuyển dụng vào các dự án trọng điểm, doanh nghiệp FDI hoặc hỗ trợ khởi nghiệp cho lao động hồi hương.

Đồng thời, dự thảo Luật chưa giải quyết triệt để tình trạng người lao động Việt Nam cư trú bất hợp pháp tại một số thị trường trọng điểm, ảnh hưởng đến uy tín quốc gia và cơ hội việc làm của nhiều lao động khác.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ xây dựng đề án thu hút, sử dụng nguồn nhân lực sau khi về nước; đồng thời siết chặt chế tài đối với các tổ chức, cá nhân dung túng, môi giới người lao động trốn ở lại nước ngoài trái phép.

Bảo đảm quyền lợi của người lao động là ưu tiên hàng đầu

Liên quan đến việc bãi bỏ quy định về ký quỹ và điều khoản chuyển tiếp hoàn trả các tiền ký quỹ, Tổng Kiểm toán nhà nước chỉ ra, Luật hiện hành đưa ra quy định về ký quỹ là để bảo vệ quyền lợi cho người lao động đi lao động ở nước ngoài. Trong những trường hợp mà quyền lợi người lao động không được bảo đảm hoặc có những tranh chấp giữa doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và người lao động thì sử dụng quỹ này để giải quyết các vấn đề tài chính, bảo đảm quyền lợi cho người lao động.

Dự thảo Luật đề xuất bỏ quy định này nhằm hỗ trợ cho doanh nghiệp cung cấp các dịch vụ lao động nước ngoài. Tuy nhiên, theo Tổng Kiểm toán nhà nước, quyền lợi của người lao động phải đặt lên hàng đầu.

“Trong tình huống các nghĩa vụ tài chính mà doanh nghiệp phải thực hiện đối với người lao động sau khi kết thúc hợp đồng lao động mà không thực hiện được vì những khó khăn tài chính thì cơ chế nào để đảm bảo các nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ đối với người lao động? Do đó, tôi đề nghị phải nghiên cứu rất kỹ việc bỏ quy định về ký quỹ”, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nêu rõ.

Ngoài ra, tại điểm a khoản 6 và khoản 9 Điều 1 Dự thảo Luật quy định về điều kiện để được cấp phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và điều kiện của các chi nhánh được giao nhiệm vụ hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là “có nhân viên đáp ứng được các điều kiện về số lượng và chuyên môn theo quy định của Chính phủ”

Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị, trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang nỗ lực cắt giảm mạnh mẽ các giấy phép và điều kiện kinh doanh, Cơ quan soạn thảo cần rà soát, đánh giá lại tính thiết thực của quy định này.